MBh, 3, 76
Select a line for its word-by-word analysis.
अथ तां व्युषितो रात्रिं नलो राजा स्वलंकृतः । (१।२)
atha tāṃ vyuṣito rātriṃ nalo rājā svalaṃkṛtaḥ |
वैदर्भ्या सहितः काल्यं ददर्श वसुधाधिपम् ॥ (१।३)
vaidarbhyā sahitaḥ kālyaṃ dadarśa vasudhādhipam ||
परिचर्यां स्वकां तस्मै यथावत् प्रत्यवेदयत् ॥ (४।२)
paricaryāṃ svakāṃ tasmai yathāvat pratyavedayat ||
जनस्य सम्प्रहृष्टस्य नलं दृष्ट्वा तथागतम् ॥ (५।२)
janasya samprahṛṣṭasya nalaṃ dṛṣṭvā tathāgatam ||
सिक्तसंमृष्टपुष्पाढ्या राजमार्गाः कृतास् तदा ॥ (६।२)
siktasaṃmṛṣṭapuṣpāḍhyā rājamārgāḥ kṛtās tadā ||
द्वारि द्वारि च पौराणां पुष्पभङ्गः प्रकल्पितः । (७।१)
dvāri dvāri ca paurāṇāṃ puṣpabhaṅgaḥ prakalpitaḥ |
दिष्ट्या समेतो दारैः स्वैर् भवान् इत्यभ्यनन्दत ॥ (१०।२)
diṣṭyā sameto dāraiḥ svair bhavān ityabhyanandata ||
कच्चित् तु नापराधं ते कृतवान् अस्मि नैषध । (११।१)
kaccit tu nāparādhaṃ te kṛtavān asmi naiṣadha |
यदि वा बुद्धिपूर्वाणि यद्यबुद्धानि कानिचित् । (१२।१)
yadi vā buddhipūrvāṇi yadyabuddhāni kānicit |
मया कृतान्यकार्याणि तानि मे क्षन्तुम् अर्हसि ॥ (१२।२)
mayā kṛtānyakāryāṇi tāni me kṣantum arhasi ||
न मे ऽपराधं कृतवांस् त्वं स्वल्पम् अपि पार्थिव । (१३।२)
na me 'parādhaṃ kṛtavāṃs tvaṃ svalpam api pārthiva |
कृते ऽपि च न मे कोपः क्षन्तव्यं हि मया तव ॥ (१३।३)
kṛte 'pi ca na me kopaḥ kṣantavyaṃ hi mayā tava ||
पूर्वं ह्यसि सखा मे ऽसि सम्बन्धी च नराधिप । (१४।१)
pūrvaṃ hyasi sakhā me 'si sambandhī ca narādhipa |
अत ऊर्ध्वं तु भूयस् त्वं प्रीतिम् आहर्तुम् अर्हसि ॥ (१४।२)
ata ūrdhvaṃ tu bhūyas tvaṃ prītim āhartum arhasi ||
सर्वकामैः सुविहितः सुखम् अस्म्य् उषितस्त्वयि । (१५।१)
sarvakāmaiḥ suvihitaḥ sukham asmy uṣitastvayi |
तद् उपाकर्तुम् इच्छामि मन्यसे यदि पार्थिव ॥ (१६।२)
tad upākartum icchāmi manyase yadi pārthiva ||
एवम् उक्त्वा ददौ विद्याम् ऋतुपर्णाय नैषधः । (१७।२)
evam uktvā dadau vidyām ṛtuparṇāya naiṣadhaḥ |
स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ (१७।३)
sa ca tāṃ pratijagrāha vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
ततो गृह्याश्वहृदयं तदा भाङ्गस्वरिर् नृपः । (१८।१)
tato gṛhyāśvahṛdayaṃ tadā bhāṅgasvarir nṛpaḥ |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.