MBh, 15, 18
Select a line for its word-by-word analysis.
भीम ज्येष्ठो गुरुर् मे त्वं नातो ऽन्यद् वक्तुम् उत्सहे । (१।२)
bhīma jyeṣṭho gurur me tvaṃ nāto 'nyad vaktum utsahe |
धृतराष्ट्रो हि राजर्षिः सर्वथा मानम् अर्हति ॥ (१।३)
dhṛtarāṣṭro hi rājarṣiḥ sarvathā mānam arhati ||
असंभिन्नार्थमर्यादाः साधवः पुरुषोत्तमाः ॥ (२।२)
asaṃbhinnārthamaryādāḥ sādhavaḥ puruṣottamāḥ ||
इदं मद्वचनात् क्षत्तः कौरवं ब्रूहि पार्थिवम् । (३।१)
idaṃ madvacanāt kṣattaḥ kauravaṃ brūhi pārthivam |
यावद् इच्छति पुत्राणां दातुं तावद् ददाम्यहम् ॥ (३।२)
yāvad icchati putrāṇāṃ dātuṃ tāvad dadāmyaham ||
भीष्मादीनां च सर्वेषां सुहृदाम् उपकारिणाम् । (४।१)
bhīṣmādīnāṃ ca sarveṣāṃ suhṛdām upakāriṇām |
मम कोशाद् इति विभो मा भूद् भीमः सुदुर्मनाः ॥ (४।२)
mama kośād iti vibho mā bhūd bhīmaḥ sudurmanāḥ ||
इत्युक्ते धर्मराजस्तम् अर्जुनं प्रत्यपूजयत् । (५।२)
ityukte dharmarājastam arjunaṃ pratyapūjayat |
ततः स विदुरं धीमान् वाक्यम् आह युधिष्ठिरः । (६।१)
tataḥ sa viduraṃ dhīmān vākyam āha yudhiṣṭhiraḥ |
परिक्लिष्टो हि भीमो ऽयं हिमवृष्ट्यातपादिभिः । (७।१)
parikliṣṭo hi bhīmo 'yaṃ himavṛṣṭyātapādibhiḥ |
दुःखैर् बहुविधैर् धीमान् अरण्ये विदितं तव ॥ (७।२)
duḥkhair bahuvidhair dhīmān araṇye viditaṃ tava ||
किं तु मद्वचनाद् ब्रूहि राजानं भरतर्षभम् । (८।१)
kiṃ tu madvacanād brūhi rājānaṃ bharatarṣabham |
यद् यद् इच्छसि यावच्च गृह्यतां मद्गृहाद् इति ॥ (८।२)
yad yad icchasi yāvacca gṛhyatāṃ madgṛhād iti ||
यन्मात्सर्यम् अयं भीमः करोति भृशदुःखितः । (९।१)
yanmātsaryam ayaṃ bhīmaḥ karoti bhṛśaduḥkhitaḥ |
न तन्मनसि कर्तव्यम् इति वाच्यः स पार्थिवः ॥ (९।२)
na tanmanasi kartavyam iti vācyaḥ sa pārthivaḥ ||
यन्ममास्ति धनं किंचिद् अर्जुनस्य च वेश्मनि । (१०।१)
yanmamāsti dhanaṃ kiṃcid arjunasya ca veśmani |
तस्य स्वामी महाराज इति वाच्यः स पार्थिवः ॥ (१०।२)
tasya svāmī mahārāja iti vācyaḥ sa pārthivaḥ ||
ददातु राजा विप्रेभ्यो यथेष्टं क्रियतां व्ययः । (११।१)
dadātu rājā viprebhyo yatheṣṭaṃ kriyatāṃ vyayaḥ |
पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यम् अद्य सः ॥ (११।२)
putrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva gacchatvānṛṇyam adya saḥ ||
धनानि चेति विद्धि त्वं क्षत्तर् नास्त्यत्र संशयः ॥ (१२।२)
dhanāni ceti viddhi tvaṃ kṣattar nāstyatra saṃśayaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.