महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 18

1949 of 1995 · 26 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

अर्जुन उवाच । (१।१)

arjuna uvāca

1.2१.२

भीम ज्येष्ठो गुरुर् मे त्वं नातो ऽन्यद् वक्तुम् उत्सहे । (१।२)

bhīma jyeṣṭho gurur me tvaṃ nāto 'nyad vaktum utsahe |

1.3१.३

धृतराष्ट्रो हि राजर्षिः सर्वथा मानम् अर्हति ॥ (१।३)

dhṛtarāṣṭro hi rājarṣiḥ sarvathā mānam arhati ||

2.1२.१

न स्मरन्त्यपराद्धानि स्मरन्ति सुकृतानि च । (२।१)

na smarantyaparāddhāni smaranti sukṛtāni ca |

2.2२.२

असंभिन्नार्थमर्यादाः साधवः पुरुषोत्तमाः ॥ (२।२)

asaṃbhinnārthamaryādāḥ sādhavaḥ puruṣottamāḥ ||

3.1३.१

इदं मद्वचनात् क्षत्तः कौरवं ब्रूहि पार्थिवम् । (३।१)

idaṃ madvacanāt kṣattaḥ kauravaṃ brūhi pārthivam |

3.2३.२

यावद् इच्छति पुत्राणां दातुं तावद् ददाम्यहम् ॥ (३।२)

yāvad icchati putrāṇāṃ dātuṃ tāvad dadāmyaham ||

4.1४.१

भीष्मादीनां च सर्वेषां सुहृदाम् उपकारिणाम् । (४।१)

bhīṣmādīnāṃ ca sarveṣāṃ suhṛdām upakāriṇām |

4.2४.२

मम कोशाद् इति विभो मा भूद् भीमः सुदुर्मनाः ॥ (४।२)

mama kośād iti vibho mā bhūd bhīmaḥ sudurmanāḥ ||

5.1५.१

वैशंपायन उवाच । (५।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

5.2५.२

इत्युक्ते धर्मराजस्तम् अर्जुनं प्रत्यपूजयत् । (५।२)

ityukte dharmarājastam arjunaṃ pratyapūjayat |

5.3५.३

भीमसेनः कटाक्षेण वीक्षांचक्रे धनंजयम् ॥ (५।३)

bhīmasenaḥ kaṭākṣeṇa vīkṣāṃcakre dhanaṃjayam ||

6.1६.१

ततः स विदुरं धीमान् वाक्यम् आह युधिष्ठिरः । (६।१)

tataḥ sa viduraṃ dhīmān vākyam āha yudhiṣṭhiraḥ |

6.2६.२

न भीमसेने कोपं स नृपतिः कर्तुम् अर्हति ॥ (६।२)

na bhīmasene kopaṃ sa nṛpatiḥ kartum arhati ||

7.1७.१

परिक्लिष्टो हि भीमो ऽयं हिमवृष्ट्यातपादिभिः । (७।१)

parikliṣṭo hi bhīmo 'yaṃ himavṛṣṭyātapādibhiḥ |

7.2७.२

दुःखैर् बहुविधैर् धीमान् अरण्ये विदितं तव ॥ (७।२)

duḥkhair bahuvidhair dhīmān araṇye viditaṃ tava ||

8.1८.१

किं तु मद्वचनाद् ब्रूहि राजानं भरतर्षभम् । (८।१)

kiṃ tu madvacanād brūhi rājānaṃ bharatarṣabham |

8.2८.२

यद् यद् इच्छसि यावच्च गृह्यतां मद्गृहाद् इति ॥ (८।२)

yad yad icchasi yāvacca gṛhyatāṃ madgṛhād iti ||

9.1९.१

यन्मात्सर्यम् अयं भीमः करोति भृशदुःखितः । (९।१)

yanmātsaryam ayaṃ bhīmaḥ karoti bhṛśaduḥkhitaḥ |

9.2९.२

न तन्मनसि कर्तव्यम् इति वाच्यः स पार्थिवः ॥ (९।२)

na tanmanasi kartavyam iti vācyaḥ sa pārthivaḥ ||

10.1१०.१

यन्ममास्ति धनं किंचिद् अर्जुनस्य च वेश्मनि । (१०।१)

yanmamāsti dhanaṃ kiṃcid arjunasya ca veśmani |

10.2१०.२

तस्य स्वामी महाराज इति वाच्यः स पार्थिवः ॥ (१०।२)

tasya svāmī mahārāja iti vācyaḥ sa pārthivaḥ ||

11.1११.१

ददातु राजा विप्रेभ्यो यथेष्टं क्रियतां व्ययः । (११।१)

dadātu rājā viprebhyo yatheṣṭaṃ kriyatāṃ vyayaḥ |

11.2११.२

पुत्राणां सुहृदां चैव गच्छत्वानृण्यम् अद्य सः ॥ (११।२)

putrāṇāṃ suhṛdāṃ caiva gacchatvānṛṇyam adya saḥ ||

12.1१२.१

इदं चापि शरीरं मे तवायत्तं जनाधिप । (१२।१)

idaṃ cāpi śarīraṃ me tavāyattaṃ janādhipa |

12.2१२.२

धनानि चेति विद्धि त्वं क्षत्तर् नास्त्यत्र संशयः ॥ (१२।२)

dhanāni ceti viddhi tvaṃ kṣattar nāstyatra saṃśayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit