शंतनुर् उवाच । (१।१)

आपवो नाम को न्वेष वसूनां किं च दुष्कृतम् । (१।२)

शशाप यस्मात् कल्याणि स वसूंश्चारुदर्शने । (१।३)

यस्याभिशापात् ते सर्वे मानुषीं तनुम् आगताः ॥ (१।४)

अनेन च कुमारेण गङ्गादत्तेन किं कृतम् । (२।१)

यस्य चैव कृतेनायं मानुषेषु निवत्स्यति ॥ (२।२)

ईशानाः सर्वलोकस्य वसवस्ते च वै कथम् । (३।१)

मानुषेषूदपद्यन्त तन् ममाचक्ष्व जाह्नवि ॥ (३।२)

वैशंपायन उवाच । (४।१)

सैवम् उक्ता ततो गङ्गा राजानम् इदम् अब्रवीत् । (४।२)

भर्तारं जाह्नवी देवी शंतनुं पुरुषर्षभम् ॥ (४।३)

यं लेभे वरुणः पुत्रं पुरा भरतसत्तम । (५।१)

वसिष्ठो नाम स मुनिः ख्यात आपव इत्युत ॥ (५।२)

तस्याश्रमपदं पुण्यं मृगपक्षिगणान्वितम् । (६।१)

मेरोः पार्श्वे नगेन्द्रस्य सर्वर्तुकुसुमावृतम् ॥ (६।२)

स वारुणिस्तपस्तेपे तस्मिन् भरतसत्तम । (७।१)

वने पुण्यकृतां श्रेष्ठः स्वादुमूलफलोदके ॥ (७।२)

दक्षस्य दुहिता या तु सुरभीत्यतिगर्विता । (८।१)

गां प्रजाता तु सा देवी कश्यपाद् भरतर्षभ ॥ (८।२)

अनुग्रहार्थं जगतः सर्वकामदुघां वराम् । (९।१)

तां लेभे गां तु धर्मात्मा होमधेनुं स वारुणिः ॥ (९।२)

सा तस्मिंस्तापसारण्ये वसन्ती मुनिसेविते । (१०।१)

चचार रम्ये धर्म्ये च गौर् अपेतभया तदा ॥ (१०।२)

अथ तद् वनम् आजग्मुः कदाचिद् भरतर्षभ । (११।१)

पृथ्वाद्या वसवः सर्वे देवदेवर्षिसेवितम् ॥ (११।२)

ते सदारा वनं तच्च व्यचरन्त समन्ततः । (१२।१)

रेमिरे रमणीयेषु पर्वतेषु वनेषु च ॥ (१२।२)

तत्रैकस्य तु भार्या वै वसोर् वासवविक्रम । (१३।१)

सा चरन्ती वने तस्मिन् गां ददर्श सुमध्यमा । (१३।२)

या सा वसिष्ठस्य मुनेः सर्वकामधुग् उत्तमा ॥ (१३।३)

सा विस्मयसमाविष्टा शीलद्रविणसंपदा । (१४।१)

दिवे वै दर्शयामास तां गां गोवृषभेक्षण । (१४।२)

षडुन्नतां सुपार्श्वोरुं पृथुपञ्चसमायताम् । (१४।३)

अष्टायतशिरोग्रीवां पृथुस्तां समपद्यत ॥ (१४।४)

स्वापीनां च सुदोग्ध्रीं च सुवालधिमुखां शुभाम् । (१५।१)

उपपन्नां गुणैः सर्वैः शीलेनानुत्तमेन च ॥ (१५।२)

एवंगुणसमायुक्तां वसवे वसुनन्दिनी । (१६।१)

दर्शयामास राजेन्द्र पुरा पौरवनन्दन ॥ (१६।२)

द्यौस्तदा तां तु दृष्ट्वैव गां गजेन्द्रेन्द्रविक्रम । (१७।१)

उवाच राजंस्तां देवीं नृपोत्तम सुमध्यमाम् । (१७।२)

उवाच राजंस्तां देवीं तस्या रूपगुणान् वदन् ॥ (१७।३)

एषा गौर् उत्तमा देवि वारुणेर् असितेक्षणे । (१८।१)

ऋषेस्तस्य वरारोहे यस्येदं वनम् उत्तमम् ॥ (१८।२)

अस्याः क्षीरं पिबेन् मर्त्यः स्वादु यो वै सुमध्यमे । (१९।१)

दश वर्षसहस्राणि स जीवेत् स्थिरयौवनः ॥ (१९।२)

एतच्छ्रुत्वा तु सा देवी नृपोत्तम सुमध्यमा । (२०।१)

तम् उवाचानवद्याङ्गी भर्तारं दीप्ततेजसम् ॥ (२०।२)

अस्ति मे मानुषे लोके नरदेवात्मजा सखी । (२१।१)

नाम्ना जिनवती नाम रूपयौवनशालिनी ॥ (२१।२)

उशीनरस्य राजर्षेः सत्यसंधस्य धीमतः । (२२।१)

दुहिता प्रथिता लोके मानुषे रूपसंपदा ॥ (२२।२)

तस्या हेतोर् महाभाग सवत्सां गां ममेप्सिताम् । (२३।१)

आनयस्वामरश्रेष्ठ त्वरितं पुण्यवर्धन ॥ (२३।२)

यावद् अस्याः पयः पीत्वा सा सखी मम मानद । (२४।१)

मानुषेषु भवत्वेका जरारोगविवर्जिता ॥ (२४।२)

एतन् मम महाभाग कर्तुम् अर्हस्यनिन्दित । (२५।१)

प्रियं प्रियतरं ह्यस्मान् नास्ति मे ऽन्यत् कथंचन ॥ (२५।२)

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्या देव्याः प्रियचिकीर्षया । (२६।१)

पृथ्वाद्यैर् भ्रातृभिः सार्धं द्यौस्तदा तां जहार गाम् ॥ (२६।२)

तया कमलपत्राक्ष्या नियुक्तो द्यौस्तदा नृप । (२७।१)

ऋषेस्तस्य तपस्तीव्रं न शशाक निरीक्षितुम् । (२७।२)

हृता गौः सा तदा तेन प्रपातस्तु न तर्कितः ॥ (२७।३)

अथाश्रमपदं प्राप्तः फलान्यादाय वारुणिः । (२८।१)

न चापश्यत गां तत्र सवत्सां काननोत्तमे ॥ (२८।२)

ततः स मृगयामास वने तस्मिंस्तपोधनः । (२९।१)

नाध्यगच्छच्च मृगयंस्तां गां मुनिर् उदारधीः ॥ (२९।२)

ज्ञात्वा तथापनीतां तां वसुभिर् दिव्यदर्शनः । (३०।१)

ययौ क्रोधवशं सद्यः शशाप च वसूंस्तदा ॥ (३०।२)

यस्मान् मे वसवो जह्रुर् गां वै दोग्ध्रीं सुवालधिम् । (३१।१)

तस्मात् सर्वे जनिष्यन्ति मानुषेषु न संशयः ॥ (३१।२)

एवं शशाप भगवान् वसूंस्तान् मुनिसत्तमः । (३२।१)

वशं कोपस्य सम्प्राप्त आपवो भरतर्षभ ॥ (३२।२)

शप्त्वा च तान् महाभागस्तपस्येव मनो दधे । (३३।१)

एवं स शप्तवान् राजन् वसून् अष्टौ तपोधनः । (३३।२)

महाप्रभावो ब्रह्मर्षिर् देवान् रोषसमन्वितः । (३३।३)

एवं शप्तास्ततस्तेन मुनिना यामुनेन वै । (३३।४)

अष्टौ समस्ता वसवो मुने रोषेण सत्तम ॥ (३३।५)

अथाश्रमपदं प्राप्य तं स्म भूयो महात्मनः । (३४।१)

शप्ताः स्म इति जानन्त ऋषिं तम् उपचक्रमुः ॥ (३४।२)

प्रसादयन्तस्तम् ऋषिं वसवः पार्थिवर्षभ । (३५।१)

न लेभिरे च तस्मात् ते प्रसादम् ऋषिसत्तमात् । (३५।२)

चकार च न तेषां वै प्रसादं भगवान् ऋषिः । (३५।३)

आपवात् पुरुषव्याघ्र सर्वधर्मविशारदात् ॥ (३५।४)

उवाच च स धर्मात्मा सप्त यूयं धरादयः । (३६।१)

अनु संवत्सराच्छापमोक्षं वै समवाप्स्यथ ॥ (३६।२)

अयं तु यत्कृते यूयं मया शप्ताः स वत्स्यति । (३७।१)

द्यौस्तदा मानुषे लोके दीर्घकालं स्वकर्मणा ॥ (३७।२)

नानृतं तच्चिकीर्षामि युष्मान् क्रुद्धो यद् अब्रुवम् । (३८।१)

प्रजा ह्यनृतवाक्येन हिंस्याम् अप्यात्मनस्तथा । (३८।२)

न प्रजास्यति चाप्येष मानुषेषु महामनाः ॥ (३८।३)

भविष्यति च धर्मात्मा सर्वशास्त्रविशारदः । (३९।१)

पितुः प्रियहिते युक्तः स्त्रीभोगान् वर्जयिष्यति । (३९।२)

एवम् उक्त्वा वसून् सर्वाञ् जगाम भगवान् ऋषिः ॥ (३९।३)

ततो माम् उपजग्मुस्ते समस्ता वसवस्तदा । (४०।१)

अयाचन्त च मां राजन् वरं स च मया कृतः । (४०।२)

जाताञ् जातान् प्रक्षिपास्मान् स्वयं गङ्गे त्वम् अम्भसि ॥ (४०।३)

एवं तेषाम् अहं सम्यक् शप्तानां राजसत्तम । (४१।१)

मोक्षार्थं मानुषाल्लोकाद् यथावत् कृतवत्यहम् ॥ (४१।२)

अयं शापाद् ऋषेस्तस्य एक एव नृपोत्तम । (४२।१)

द्यौ राजन् मानुषे लोके चिरं वत्स्यति भारत । (४२।२)

अयं कुमारः पुत्रस्ते विवृद्धः पुनर् एष्यति । (४२।३)

अहं च ते भविष्यामि आह्वानोपगता नृप ॥ (४२।४)

एतद् आख्याय सा देवी तत्रैवान्तरधीयत । (४३।१)

आदाय च कुमारं तं जगामाथ यथेप्सितम् । (४३।२)

तस्माद् देवव्रतश्चैव गङ्गादत्तश्च सो ऽभवत् ॥ (४३।३)

स तु देवव्रतो नाम गाङ्गेय इति चाभवत् । (४४।१)

द्विनामा शंतनोः पुत्रः शंतनोर् अधिको गुणैः ॥ (४४।२)

शंतनुश्चापि शोकार्तो जगाम स्वपुरं ततः । (४५।१)

तस्य कीर्तिं च वृत्तिं च महतो नृपसद्गुणान् । (४५।२)

तस्याहं कीर्तयिष्यामि शंतनोर् अमितान् गुणान् ॥ (४५।३)

महाभाग्यं च नृपतेर् भारतस्य यशस्विनः । (४६।१)

यस्येतिहासो द्युतिमान् महाभारतम् उच्यते ॥ (४६।२)