भीष्म उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

प्रजानाम् अनुकम्पार्थं गीतं राज्ञा विचख्नुना ॥ (१।३)

छिन्नस्थूणं वृषं दृष्ट्वा विरावं च गवां भृशम् । (२।१)

गोग्रहे यज्ञवाटस्य प्रेक्षमाणः स पार्थिवः ॥ (२।२)

स्वस्ति गोभ्यो ऽस्तु लोकेषु ततो निर्वचनं कृतम् । (३।१)

हिंसायां हि प्रवृत्तायाम् आशीर् एषानुकल्पिता ॥ (३।२)

अव्यवस्थितमर्यादैर् विमूढैर् नास्तिकैर् नरैः । (४।१)

संशयात्मभिर् अव्यक्तैर् हिंसा समनुकीर्तिता ॥ (४।२)

सर्वकर्मस्वहिंसा हि धर्मात्मा मनुर् अब्रवीत् । (५।१)

कामरागाद् विहिंसन्ति बहिर् वेद्यां पशून्नराः ॥ (५।२)

तस्मात् प्रमाणतः कार्यो धर्मः सूक्ष्मो विजानता । (६।१)

अहिंसैव हि सर्वेभ्यो धर्मेभ्यो ज्यायसी मता ॥ (६।२)

उपोष्य संशितो भूत्वा हित्वा वेदकृताः श्रुतीः । (७।१)

आचार इत्यनाचाराः कृपणाः फलहेतवः ॥ (७।२)

यदि यज्ञांश्च वृक्षांश्च यूपांश्चोद्दिश्य मानवाः । (८।१)

वृथा मांसानि खादन्ति नैष धर्मः प्रशस्यते ॥ (८।२)

मांसं मधु सुरा मत्स्या आसवं कृसरौदनम् । (९।१)

धूर्तैः प्रवर्तितं ह्येतन्नैतद् वेदेषु कल्पितम् ॥ (९।२)

कामान्मोहाच्च लोभाच्च लौल्यम् एतत् प्रवर्तितम् । (१०।१)

विष्णुम् एवाभिजानन्ति सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणाः । (१०।२)

पायसैः सुमनोभिश्च तस्यापि यजनं स्मृतम् ॥ (१०।३)

यज्ञियाश्चैव ये वृक्षा वेदेषु परिकल्पिताः । (११।१)

यच्चापि किंचित् कर्तव्यम् अन्यच्चोक्षैः सुसंस्कृतम् । (११।२)

महासत्त्वैः शुद्धभावैः सर्वं देवार्हम् एव तत् ॥ (११।३)

युधिष्ठिर उवाच । (१२।१)

शरीरम् आपदश्चापि विवदन्त्यविहिंसतः । (१२।२)

कथं यात्रा शरीरस्य निरारम्भस्य सेत्स्यति ॥ (१२।३)

भीष्म उवाच । (१३।१)

यथा शरीरं न ग्लायेन्नेयान्मृत्युवशं यथा । (१३।२)

तथा कर्मसु वर्तेत समर्थो धर्मम् आचरेत् ॥ (१३।३)