धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

विदितं भवताम् एतद् यथा वृत्तः कुरुक्षयः । (१।२)

ममापराधात् तत् सर्वम् इति ज्ञेयं तु कौरवाः ॥ (१।३)

यो ऽहं दुष्टमतिं मूढं ज्ञातीनां भयवर्धनम् । (२।१)

दुर्योधनं कौरवाणाम् आधिपत्ये ऽभ्यषेचयम् ॥ (२।२)

यच्चाहं वासुदेवस्य वाक्यं नाश्रौषम् अर्थवत् । (३।१)

वध्यतां साध्वयं पापः सामात्य इति दुर्मतिः ॥ (३।२)

पुत्रस्नेहाभिभूतश्च हितम् उक्तो मनीषिभिः । (४।१)

विदुरेणाथ भीष्मेण द्रोणेन च कृपेण च ॥ (४।२)

पदे पदे भगवता व्यासेन च महात्मना । (५।१)

संजयेनाथ गान्धार्या तद् इदं तप्यते ऽद्य माम् ॥ (५।२)

यच्चाहं पाण्डुपुत्रेण गुणवत्सु महात्मसु । (६।१)

न दत्तवाञ्श्रियं दीप्तां पितृपैतामहीम् इमाम् ॥ (६।२)

विनाशं पश्यमानो हि सर्वराज्ञां गदाग्रजः । (७।१)

एतच्छ्रेयः स परमम् अमन्यत जनार्दनः ॥ (७।२)

सो ऽहम् एतान्यलीकानि निवृत्तान्यात्मनः सदा । (८।१)

हृदये शल्यभूतानि धारयामि सहस्रशः ॥ (८।२)

विशेषतस्तु दह्यामि वर्षं पञ्चदशं हि वै । (९।१)

अस्य पापस्य शुद्ध्यर्थं नियतो ऽस्मि सुदुर्मतिः ॥ (९।२)

चतुर्थे नियते काले कदाचिद् अपि चाष्टमे । (१०।१)

तृष्णाविनयनं भुञ्जे गान्धारी वेद तन्मम ॥ (१०।२)

करोत्याहारम् इति मां सर्वः परिजनः सदा । (११।१)

युधिष्ठिरभयाद् वेत्ति भृशं तप्यति पाण्डवः ॥ (११।२)

भूमौ शये जप्यपरो दर्भेष्वजिनसंवृतः । (१२।१)

नियमव्यपदेशेन गान्धारी च यशस्विनी ॥ (१२।२)

हतं पुत्रशतं शूरं संग्रामेष्वपलायिनम् । (१३।१)

नानुतप्यामि तच्चाहं क्षत्रधर्मं हि तं विदुः । (१३।२)

इत्युक्त्वा धर्मराजानम् अभ्यभाषत कौरवः ॥ (१३।३)

भद्रं ते यादवीमातर् वाक्यं चेदं निबोध मे । (१४।१)

सुखम् अस्म्युषितः पुत्र त्वया सुपरिपालितः ॥ (१४।२)

महादानानि दत्तानि श्राद्धानि च पुनः पुनः । (१५।१)

प्रकृष्टं मे वयः पुत्र पुण्यं चीर्णं यथाबलम् । (१५।२)

गान्धारी हतपुत्रेयं धैर्येणोदीक्षते च माम् ॥ (१५।३)

द्रौपद्या ह्यपकर्तारस्तव चैश्वर्यहारिणः । (१६।१)

समतीता नृशंसास्ते धर्मेण निहता युधि ॥ (१६।२)

न तेषु प्रतिकर्तव्यं पश्यामि कुरुनन्दन । (१७।१)

सर्वे शस्त्रजितांल्लोकान् गतास्ते ऽभिमुखं हताः ॥ (१७।२)

आत्मनस्तु हितं मुख्यं प्रतिकर्तव्यम् अद्य मे । (१८।१)

गान्धार्याश्चैव राजेन्द्र तद् अनुज्ञातुम् अर्हसि ॥ (१८।२)

त्वं हि धर्मभृतां श्रेष्ठः सततं धर्मवत्सलः । (१९।१)

राजा गुरुः प्राणभृतां तस्माद् एतद् ब्रवीम्यहम् ॥ (१९।२)

अनुज्ञातस्त्वया वीर संश्रयेयं वनान्यहम् । (२०।१)

चीरवल्कलभृद् राजन् गान्धार्या सहितो ऽनया । (२०।२)

तवाशिषः प्रयुञ्जानो भविष्यामि वनेचरः ॥ (२०।३)

उचितं नः कुले तात सर्वेषां भरतर्षभ । (२१।१)

पुत्रेष्वैश्वर्यम् आधाय वयसो ऽन्ते वनं नृप ॥ (२१।२)

तत्राहं वायुभक्षो वा निराहारो ऽपि वा वसन् । (२२।१)

पत्न्या सहानया वीर चरिष्यामि तपः परम् ॥ (२२।२)

त्वं चापि फलभाक् तात तपसः पार्थिवो ह्यसि । (२३।१)

फलभाजो हि राजानः कल्याणस्येतरस्य वा ॥ (२३।२)