महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 12

990 of 1995 · 59 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

ततस्ते सैनिकाः श्रुत्वा तं युधिष्ठिरनिग्रहम् । (१।२)

tataste sainikāḥ śrutvā taṃ yudhiṣṭhiranigraham |

1.3१.३

सिंहनादरवांश्चक्रुर् बाणशङ्खरवैः सह ॥ (१।३)

siṃhanādaravāṃścakrur bāṇaśaṅkharavaiḥ saha ||

2.1२.१

तत् तु सर्वं यथावृत्तं धर्मराजेन भारत । (२।१)

tat tu sarvaṃ yathāvṛttaṃ dharmarājena bhārata |

2.2२.२

आप्तैर् आशु परिज्ञातं भारद्वाजचिकीर्षितम् ॥ (२।२)

āptair āśu parijñātaṃ bhāradvājacikīrṣitam ||

3.1३.१

ततः सर्वान् समानाय्य भ्रातॄन् सैन्यांश्च सर्वशः । (३।१)

tataḥ sarvān samānāyya bhrātṝn sainyāṃśca sarvaśaḥ |

3.2३.२

अब्रवीद् धर्मराजस्तु धनंजयम् इदं वचः ॥ (३।२)

abravīd dharmarājastu dhanaṃjayam idaṃ vacaḥ ||

4.1४.१

श्रुतं ते पुरुषव्याघ्र द्रोणस्याद्य चिकीर्षितम् । (४।१)

śrutaṃ te puruṣavyāghra droṇasyādya cikīrṣitam |

4.2४.२

यथा तन्न भवेत् सत्यं तथा नीतिर् विधीयताम् ॥ (४।२)

yathā tanna bhavet satyaṃ tathā nītir vidhīyatām ||

5.1५.१

सान्तरं हि प्रतिज्ञातं द्रोणेनामित्रकर्शन । (५।१)

sāntaraṃ hi pratijñātaṃ droṇenāmitrakarśana |

5.2५.२

तच्चान्तरम् अमोघेषौ त्वयि तेन समाहितम् ॥ (५।२)

taccāntaram amogheṣau tvayi tena samāhitam ||

6.1६.१

स त्वम् अद्य महाबाहो युध्यस्व मदनन्तरम् । (६।१)

sa tvam adya mahābāho yudhyasva madanantaram |

6.2६.२

यथा दुर्योधनः कामं नेमं द्रोणाद् अवाप्नुयात् ॥ (६।२)

yathā duryodhanaḥ kāmaṃ nemaṃ droṇād avāpnuyāt ||

7.1७.१

अर्जुन उवाच । (७।१)

arjuna uvāca

7.2७.२

यथा मे न वधः कार्य आचार्यस्य कथंचन । (७।२)

yathā me na vadhaḥ kārya ācāryasya kathaṃcana |

7.3७.३

तथा तव परित्यागो न मे राजंश्चिकीर्षितः ॥ (७।३)

tathā tava parityāgo na me rājaṃścikīrṣitaḥ ||

8.1८.१

अप्येवं पाण्डव प्राणान् उत्सृजेयम् अहं युधि । (८।१)

apyevaṃ pāṇḍava prāṇān utsṛjeyam ahaṃ yudhi |

8.2८.२

प्रतीयां नाहम् आचार्यं त्वां न जह्यां कथंचन ॥ (८।२)

pratīyāṃ nāham ācāryaṃ tvāṃ na jahyāṃ kathaṃcana ||

9.1९.१

त्वां निगृह्याहवे राजन् धार्तराष्ट्रो यम् इच्छति । (९।१)

tvāṃ nigṛhyāhave rājan dhārtarāṣṭro yam icchati |

9.2९.२

न स तं जीवलोके ऽस्मिन् कामं प्राप्तः कथंचन ॥ (९।२)

na sa taṃ jīvaloke 'smin kāmaṃ prāptaḥ kathaṃcana ||

10.1१०.१

प्रपतेद् द्यौः सनक्षत्रा पृथिवी शकलीभवेत् । (१०।१)

prapated dyauḥ sanakṣatrā pṛthivī śakalībhavet |

10.2१०.२

न त्वां द्रोणो निगृह्णीयाज्जीवमाने मयि ध्रुवम् ॥ (१०।२)

na tvāṃ droṇo nigṛhṇīyājjīvamāne mayi dhruvam ||

11.1११.१

यदि तस्य रणे साह्यं कुरुते वज्रभृत् स्वयम् । (११।१)

yadi tasya raṇe sāhyaṃ kurute vajrabhṛt svayam |

11.2११.२

देवैर् वा सहितो दैत्यैर् न त्वां प्राप्स्यत्यसौ मृधे ॥ (११।२)

devair vā sahito daityair na tvāṃ prāpsyatyasau mṛdhe ||

12.1१२.१

मयि जीवति राजेन्द्र न भयं कर्तुम् अर्हसि । (१२।१)

mayi jīvati rājendra na bhayaṃ kartum arhasi |

12.2१२.२

द्रोणाद् अस्त्रभृतां श्रेष्ठात् सर्वशस्त्रभृताम् अपि ॥ (१२।२)

droṇād astrabhṛtāṃ śreṣṭhāt sarvaśastrabhṛtām api ||

13.1१३.१

न स्मराम्यनृतां वाचं न स्मरामि पराजयम् । (१३।१)

na smarāmyanṛtāṃ vācaṃ na smarāmi parājayam |

13.2१३.२

न स्मरामि प्रतिश्रुत्य किंचिद् अप्यनपाकृतम् ॥ (१३।२)

na smarāmi pratiśrutya kiṃcid apyanapākṛtam ||

14.1१४.१

संजय उवाच । (१४।१)

saṃjaya uvāca

14.2१४.२

ततः शङ्खाश्च भेर्यश्च मृदङ्गाश्चानकैः सह । (१४।२)

tataḥ śaṅkhāśca bheryaśca mṛdaṅgāścānakaiḥ saha |

14.3१४.३

प्रावाद्यन्त महाराज पाण्डवानां निवेशने ॥ (१४।३)

prāvādyanta mahārāja pāṇḍavānāṃ niveśane ||

15.1१५.१

सिंहनादश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् । (१५।१)

siṃhanādaśca saṃjajñe pāṇḍavānāṃ mahātmanām |

15.2१५.२

धनुर्ज्यातलशब्दश्च गगनस्पृक् सुभैरवः ॥ (१५।२)

dhanurjyātalaśabdaśca gaganaspṛk subhairavaḥ ||

16.1१६.१

तं श्रुत्वा शङ्खनिर्घोषं पाण्डवस्य महात्मनः । (१६।१)

taṃ śrutvā śaṅkhanirghoṣaṃ pāṇḍavasya mahātmanaḥ |

16.2१६.२

त्वदीयेष्वप्यनीकेषु वादित्राण्यभिजघ्निरे ॥ (१६।२)

tvadīyeṣvapyanīkeṣu vāditrāṇyabhijaghnire ||

17.1१७.१

ततो व्यूढान्यनीकानि तव तेषां च भारत । (१७।१)

tato vyūḍhānyanīkāni tava teṣāṃ ca bhārata |

17.2१७.२

शनैर् उपेयुर् अन्योन्यं योत्स्यमानानि संयुगे ॥ (१७।२)

śanair upeyur anyonyaṃ yotsyamānāni saṃyuge ||

18.1१८.१

ततः प्रववृते युद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । (१८।१)

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam |

18.2१८.२

पाण्डवानां कुरूणां च द्रोणपाञ्चाल्ययोर् अपि ॥ (१८।२)

pāṇḍavānāṃ kurūṇāṃ ca droṇapāñcālyayor api ||

19.1१९.१

यतमानाः प्रयत्नेन द्रोणानीकविशातने । (१९।१)

yatamānāḥ prayatnena droṇānīkaviśātane |

19.2१९.२

न शेकुः सृञ्जया राजंस्तद्धि द्रोणेन पालितम् ॥ (१९।२)

na śekuḥ sṛñjayā rājaṃstaddhi droṇena pālitam ||

20.1२०.१

तथैव तव पुत्रस्य रथोदाराः प्रहारिणः । (२०।१)

tathaiva tava putrasya rathodārāḥ prahāriṇaḥ |

20.2२०.२

न शेकुः पाण्डवीं सेनां पाल्यमानां किरीटिना ॥ (२०।२)

na śekuḥ pāṇḍavīṃ senāṃ pālyamānāṃ kirīṭinā ||

21.1२१.१

आस्तां ते स्तिमिते सेने रक्ष्यमाणे परस्परम् । (२१।१)

āstāṃ te stimite sene rakṣyamāṇe parasparam |

21.2२१.२

संप्रसुप्ते यथा नक्तं वनराज्यौ सुपुष्पिते ॥ (२१।२)

saṃprasupte yathā naktaṃ vanarājyau supuṣpite ||

22.1२२.१

ततो रुक्मरथो राजन्न् अर्केणेव विराजता । (२२।१)

tato rukmaratho rājann arkeṇeva virājatā |

22.2२२.२

वरूथिना विनिष्पत्य व्यचरत् पृतनान्तरे ॥ (२२।२)

varūthinā viniṣpatya vyacarat pṛtanāntare ||

23.1२३.१

तम् उद्यतं रथेनैकम् आशुकारिणम् आहवे । (२३।१)

tam udyataṃ rathenaikam āśukāriṇam āhave |

23.2२३.२

अनेकम् इव संत्रासान्मेनिरे पाण्डुसृञ्जयाः ॥ (२३।२)

anekam iva saṃtrāsānmenire pāṇḍusṛñjayāḥ ||

24.1२४.१

तेन मुक्ताः शरा घोरा विचेरुः सर्वतोदिशम् । (२४।१)

tena muktāḥ śarā ghorā viceruḥ sarvatodiśam |

24.2२४.२

त्रासयन्तो महाराज पाण्डवेयस्य वाहिनीम् ॥ (२४।२)

trāsayanto mahārāja pāṇḍaveyasya vāhinīm ||

25.1२५.१

मध्यं दिनम् अनुप्राप्तो गभस्तिशतसंवृतः । (२५।१)

madhyaṃ dinam anuprāpto gabhastiśatasaṃvṛtaḥ |

25.2२५.२

यथादृश्यत घर्मांशुस्तथा द्रोणो ऽप्यदृश्यत ॥ (२५।२)

yathādṛśyata gharmāṃśustathā droṇo 'pyadṛśyata ||

26.1२६.१

न चैनं पाण्डवेयानां कश्चिच्छक्नोति मारिष । (२६।१)

na cainaṃ pāṇḍaveyānāṃ kaścicchaknoti māriṣa |

26.2२६.२

वीक्षितुं समरे क्रुद्धं महेन्द्रम् इव दानवाः ॥ (२६।२)

vīkṣituṃ samare kruddhaṃ mahendram iva dānavāḥ ||

27.1२७.१

मोहयित्वा ततः सैन्यं भारद्वाजः प्रतापवान् । (२७।१)

mohayitvā tataḥ sainyaṃ bhāradvājaḥ pratāpavān |

27.2२७.२

धृष्टद्युम्नबलं तूर्णं व्यधमन्निशितैः शरैः ॥ (२७।२)

dhṛṣṭadyumnabalaṃ tūrṇaṃ vyadhamanniśitaiḥ śaraiḥ ||

28.1२८.१

स दिशः सर्वतो रुद्ध्वा संवृत्य खम् अजिह्मगैः । (२८।१)

sa diśaḥ sarvato ruddhvā saṃvṛtya kham ajihmagaiḥ |

28.2२८.२

पार्षतो यत्र तत्रैव ममृदे पाण्डुवाहिनीम् ॥ (२८।२)

pārṣato yatra tatraiva mamṛde pāṇḍuvāhinīm ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 12

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit