MBh, 12, 4
Select a line for its word-by-word analysis.
कर्णस्तु समवाप्यैतद् अस्त्रं भार्गवनन्दनात् । (१।२)
karṇastu samavāpyaitad astraṃ bhārgavanandanāt |
श्रुत्वा दुर्योधनस्तत्र समेतान् सर्वपार्थिवान् । (४।१)
śrutvā duryodhanastatra sametān sarvapārthivān |
ततः स्वयंवरे तस्मिन् सम्प्रवृत्ते महोत्सवे । (५।१)
tataḥ svayaṃvare tasmin sampravṛtte mahotsave |
म्लेच्छाचार्याश्च राजानः प्राच्योदीच्याश्च भारत ॥ (८।२)
mlecchācāryāśca rājānaḥ prācyodīcyāśca bhārata ||
सर्वे भास्वरदेहाश्च व्याघ्रा इव मदोत्कटाः ॥ (९।२)
sarve bhāsvaradehāśca vyāghrā iva madotkaṭāḥ ||
विवेश रङ्गं सा कन्या धात्रीवर्षधरान्विता ॥ (१०।२)
viveśa raṅgaṃ sā kanyā dhātrīvarṣadharānvitā ||
ततः संश्राव्यमाणेषु राज्ञां नामसु भारत । (११।१)
tataḥ saṃśrāvyamāṇeṣu rājñāṃ nāmasu bhārata |
अत्यक्रामद् धार्तराष्ट्रं सा कन्या वरवर्णिनी ॥ (११।२)
atyakrāmad dhārtarāṣṭraṃ sā kanyā varavarṇinī ||
दुर्योधनस्तु कौरव्यो नामर्षयत लङ्घनम् । (१२।१)
duryodhanastu kauravyo nāmarṣayata laṅghanam |
प्रत्यषेधच्च तां कन्याम् असत्कृत्य नराधिपान् ॥ (१२।२)
pratyaṣedhacca tāṃ kanyām asatkṛtya narādhipān ||
स वीर्यमदमत्तत्वाद् भीष्मद्रोणावुपाश्रितः । (१३।१)
sa vīryamadamattatvād bhīṣmadroṇāvupāśritaḥ |
रथम् आरोप्य तां कन्याम् आजुहाव नराधिपान् ॥ (१३।२)
ratham āropya tāṃ kanyām ājuhāva narādhipān ||
तम् अन्वयाद् रथी खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् । (१४।१)
tam anvayād rathī khaḍgī baddhagodhāṅgulitravān |
कर्णः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः पृष्ठतः पुरुषर्षभ ॥ (१४।२)
karṇaḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ pṛṣṭhataḥ puruṣarṣabha ||
ततो विमर्दः सुमहान् राज्ञाम् आसीद् युधिष्ठिर । (१५।१)
tato vimardaḥ sumahān rājñām āsīd yudhiṣṭhira |
संनह्यतां तनुत्राणि रथान् योजयताम् अपि ॥ (१५।२)
saṃnahyatāṃ tanutrāṇi rathān yojayatām api ||
ते ऽभ्यधावन्त संक्रुद्धाः कर्णदुर्योधनावुभौ । (१६।१)
te 'bhyadhāvanta saṃkruddhāḥ karṇaduryodhanāvubhau |
शरवर्षाणि मुञ्चन्तो मेघाः पर्वतयोर् इव ॥ (१६।२)
śaravarṣāṇi muñcanto meghāḥ parvatayor iva ||
ततो विधनुषः कांश्चित् कांश्चिद् उद्यतकार्मुकान् । (१८।१)
tato vidhanuṣaḥ kāṃścit kāṃścid udyatakārmukān |
कांश्चिद् उद्वहतो बाणान् रथशक्तिगदास्तथा ॥ (१८।२)
kāṃścid udvahato bāṇān rathaśaktigadāstathā ||
हतसूतांश्च भूयिष्ठान् अवजिग्ये नराधिपान् ॥ (१९।२)
hatasūtāṃśca bhūyiṣṭhān avajigye narādhipān ||
ते स्वयं त्वरयन्तो ऽश्वान् याहि याहीति वादिनः । (२०।१)
te svayaṃ tvarayanto 'śvān yāhi yāhīti vādinaḥ |
व्यपेयुस्ते रणं हित्वा राजानो भग्नमानसाः ॥ (२०।२)
vyapeyuste raṇaṃ hitvā rājāno bhagnamānasāḥ ||
दुर्योधनस्तु कर्णेन पाल्यमानो ऽभ्ययात् तदा । (२१।१)
duryodhanastu karṇena pālyamāno 'bhyayāt tadā |
हृष्टः कन्याम् उपादाय नगरं नागसाह्वयम् ॥ (२१।२)
hṛṣṭaḥ kanyām upādāya nagaraṃ nāgasāhvayam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.