महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 4

1332 of 1995 · 43 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

नारद उवाच । (१।१)

nārada uvāca

1.2१.२

कर्णस्तु समवाप्यैतद् अस्त्रं भार्गवनन्दनात् । (१।२)

karṇastu samavāpyaitad astraṃ bhārgavanandanāt |

1.3१.३

दुर्योधनेन सहितो मुमुदे भरतर्षभ ॥ (१।३)

duryodhanena sahito mumude bharatarṣabha ||

2.1२.१

ततः कदाचिद् राजानः समाजग्मुः स्वयंवरे । (२।१)

tataḥ kadācid rājānaḥ samājagmuḥ svayaṃvare |

2.2२.२

कलिङ्गविषये राजन् राज्ञश्चित्राङ्गदस्य च ॥ (२।२)

kaliṅgaviṣaye rājan rājñaścitrāṅgadasya ca ||

3.1३.१

श्रीमद्राजपुरं नाम नगरं तत्र भारत । (३।१)

śrīmadrājapuraṃ nāma nagaraṃ tatra bhārata |

3.2३.२

राजानः शतशस्तत्र कन्यार्थं समुपागमन् ॥ (३।२)

rājānaḥ śataśastatra kanyārthaṃ samupāgaman ||

4.1४.१

श्रुत्वा दुर्योधनस्तत्र समेतान् सर्वपार्थिवान् । (४।१)

śrutvā duryodhanastatra sametān sarvapārthivān |

4.2४.२

रथेन काञ्चनाङ्गेन कर्णेन सहितो ययौ ॥ (४।२)

rathena kāñcanāṅgena karṇena sahito yayau ||

5.1५.१

ततः स्वयंवरे तस्मिन् सम्प्रवृत्ते महोत्सवे । (५।१)

tataḥ svayaṃvare tasmin sampravṛtte mahotsave |

5.2५.२

समापेतुर् नृपतयः कन्यार्थे नृपसत्तम ॥ (५।२)

samāpetur nṛpatayaḥ kanyārthe nṛpasattama ||

6.1६.१

शिशुपालो जरासंधो भीष्मको वक्र एव च । (६।१)

śiśupālo jarāsaṃdho bhīṣmako vakra eva ca |

6.2६.२

कपोतरोमा नीलश्च रुक्मी च दृढविक्रमः ॥ (६।२)

kapotaromā nīlaśca rukmī ca dṛḍhavikramaḥ ||

7.1७.१

सृगालश्च महाराज स्त्रीराज्याधिपतिश्च यः । (७।१)

sṛgālaśca mahārāja strīrājyādhipatiśca yaḥ |

7.2७.२

अशोकः शतधन्वा च भोजो वीरश्च नामतः ॥ (७।२)

aśokaḥ śatadhanvā ca bhojo vīraśca nāmataḥ ||

8.1८.१

एते चान्ये च बहवो दक्षिणां दिशम् आश्रिताः । (८।१)

ete cānye ca bahavo dakṣiṇāṃ diśam āśritāḥ |

8.2८.२

म्लेच्छाचार्याश्च राजानः प्राच्योदीच्याश्च भारत ॥ (८।२)

mlecchācāryāśca rājānaḥ prācyodīcyāśca bhārata ||

9.1९.१

काञ्चनाङ्गदिनः सर्वे बद्धजाम्बूनदस्रजः । (९।१)

kāñcanāṅgadinaḥ sarve baddhajāmbūnadasrajaḥ |

9.2९.२

सर्वे भास्वरदेहाश्च व्याघ्रा इव मदोत्कटाः ॥ (९।२)

sarve bhāsvaradehāśca vyāghrā iva madotkaṭāḥ ||

10.1१०.१

ततः समुपविष्टेषु तेषु राजसु भारत । (१०।१)

tataḥ samupaviṣṭeṣu teṣu rājasu bhārata |

10.2१०.२

विवेश रङ्गं सा कन्या धात्रीवर्षधरान्विता ॥ (१०।२)

viveśa raṅgaṃ sā kanyā dhātrīvarṣadharānvitā ||

11.1११.१

ततः संश्राव्यमाणेषु राज्ञां नामसु भारत । (११।१)

tataḥ saṃśrāvyamāṇeṣu rājñāṃ nāmasu bhārata |

11.2११.२

अत्यक्रामद् धार्तराष्ट्रं सा कन्या वरवर्णिनी ॥ (११।२)

atyakrāmad dhārtarāṣṭraṃ sā kanyā varavarṇinī ||

12.1१२.१

दुर्योधनस्तु कौरव्यो नामर्षयत लङ्घनम् । (१२।१)

duryodhanastu kauravyo nāmarṣayata laṅghanam |

12.2१२.२

प्रत्यषेधच्च तां कन्याम् असत्कृत्य नराधिपान् ॥ (१२।२)

pratyaṣedhacca tāṃ kanyām asatkṛtya narādhipān ||

13.1१३.१

स वीर्यमदमत्तत्वाद् भीष्मद्रोणावुपाश्रितः । (१३।१)

sa vīryamadamattatvād bhīṣmadroṇāvupāśritaḥ |

13.2१३.२

रथम् आरोप्य तां कन्याम् आजुहाव नराधिपान् ॥ (१३।२)

ratham āropya tāṃ kanyām ājuhāva narādhipān ||

14.1१४.१

तम् अन्वयाद् रथी खड्गी बद्धगोधाङ्गुलित्रवान् । (१४।१)

tam anvayād rathī khaḍgī baddhagodhāṅgulitravān |

14.2१४.२

कर्णः शस्त्रभृतां श्रेष्ठः पृष्ठतः पुरुषर्षभ ॥ (१४।२)

karṇaḥ śastrabhṛtāṃ śreṣṭhaḥ pṛṣṭhataḥ puruṣarṣabha ||

15.1१५.१

ततो विमर्दः सुमहान् राज्ञाम् आसीद् युधिष्ठिर । (१५।१)

tato vimardaḥ sumahān rājñām āsīd yudhiṣṭhira |

15.2१५.२

संनह्यतां तनुत्राणि रथान् योजयताम् अपि ॥ (१५।२)

saṃnahyatāṃ tanutrāṇi rathān yojayatām api ||

16.1१६.१

ते ऽभ्यधावन्त संक्रुद्धाः कर्णदुर्योधनावुभौ । (१६।१)

te 'bhyadhāvanta saṃkruddhāḥ karṇaduryodhanāvubhau |

16.2१६.२

शरवर्षाणि मुञ्चन्तो मेघाः पर्वतयोर् इव ॥ (१६।२)

śaravarṣāṇi muñcanto meghāḥ parvatayor iva ||

17.1१७.१

कर्णस्तेषाम् आपतताम् एकैकेन क्षुरेण ह । (१७।१)

karṇasteṣām āpatatām ekaikena kṣureṇa ha |

17.2१७.२

धनूंषि सशरावापान्यपातयत भूतले ॥ (१७।२)

dhanūṃṣi saśarāvāpānyapātayata bhūtale ||

18.1१८.१

ततो विधनुषः कांश्चित् कांश्चिद् उद्यतकार्मुकान् । (१८।१)

tato vidhanuṣaḥ kāṃścit kāṃścid udyatakārmukān |

18.2१८.२

कांश्चिद् उद्वहतो बाणान् रथशक्तिगदास्तथा ॥ (१८।२)

kāṃścid udvahato bāṇān rathaśaktigadāstathā ||

19.1१९.१

लाघवाद् आकुलीकृत्य कर्णः प्रहरतां वरः । (१९।१)

lāghavād ākulīkṛtya karṇaḥ praharatāṃ varaḥ |

19.2१९.२

हतसूतांश्च भूयिष्ठान् अवजिग्ये नराधिपान् ॥ (१९।२)

hatasūtāṃśca bhūyiṣṭhān avajigye narādhipān ||

20.1२०.१

ते स्वयं त्वरयन्तो ऽश्वान् याहि याहीति वादिनः । (२०।१)

te svayaṃ tvarayanto 'śvān yāhi yāhīti vādinaḥ |

20.2२०.२

व्यपेयुस्ते रणं हित्वा राजानो भग्नमानसाः ॥ (२०।२)

vyapeyuste raṇaṃ hitvā rājāno bhagnamānasāḥ ||

21.1२१.१

दुर्योधनस्तु कर्णेन पाल्यमानो ऽभ्ययात् तदा । (२१।१)

duryodhanastu karṇena pālyamāno 'bhyayāt tadā |

21.2२१.२

हृष्टः कन्याम् उपादाय नगरं नागसाह्वयम् ॥ (२१।२)

hṛṣṭaḥ kanyām upādāya nagaraṃ nāgasāhvayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 4

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit