संजय उवाच । (१।१)

अलम्बुसं तथा युद्धे विचरन्तम् अभीतवत् । (१।२)

हैडिम्बः प्रययौ तूर्णं विव्याध च शितैः शरैः ॥ (१।३)

तयोः प्रतिभयं युद्धम् आसीद् राक्षससिंहयोः । (२।१)

कुर्वतोर् विविधा मायाः शक्रशम्बरयोर् इव ॥ (२।२)

अलम्बुसो भृशं क्रुद्धो घटोत्कचम् अताडयत् । (३।१)

घटोत्कचस्तु विंशत्या नाराचानां स्तनान्तरे । (३।२)

अलम्बुसम् अथो विद्ध्वा सिंहवद् व्यनदन्मुहुः ॥ (३।३)

तथैवालम्बुसो राजन् हैडिम्बं युद्धदुर्मदम् । (४।१)

विद्ध्वा विद्ध्वानदद्धृष्टः पूरयन् खं समन्ततः ॥ (४।२)

तथा तौ भृशसंक्रुद्धौ राक्षसेन्द्रौ महाबलौ । (५।१)

निर्विशेषम् अयुध्येतां मायाभिर् इतरेतरम् ॥ (५।२)

मायाशतसृजौ दृप्तौ मोहयन्तौ परस्परम् । (६।१)

मायायुद्धे सुकुशलौ मायायुद्धम् अयुध्यताम् ॥ (६।२)

यां यां घटोत्कचो युद्धे मायां दर्शयते नृप । (७।१)

तां ताम् अलम्बुसो राजन्माययैव निजघ्निवान् ॥ (७।२)

तं तथा युध्यमानं तु मायायुद्धविशारदम् । (८।१)

अलम्बुसं राक्षसेन्द्रं दृष्ट्वाक्रुध्यन्त पाण्डवाः ॥ (८।२)

त एनं भृशसंक्रुद्धाः सर्वतः प्रवरा रथैः । (९।१)

अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा भीमसेनादयो नृप ॥ (९।२)

त एनं कोष्ठकीकृत्य रथवंशेन मारिष । (१०।१)

सर्वतो व्यकिरन् बाणैर् उल्काभिर् इव कुञ्जरम् ॥ (१०।२)

स तेषाम् अस्त्रवेगं तं प्रतिहत्यास्त्रमायया । (११।१)

तस्माद् रथव्रजान्मुक्तो वनदाहाद् इव द्विपः ॥ (११।२)

स विस्फार्य धनुर् घोरम् इन्द्राशनिसमस्वनम् । (१२।१)

मारुतिं पञ्चविंशत्या भैमसेनिं च पञ्चभिः । (१२।२)

युधिष्ठिरं त्रिभिर् विद्ध्वा सहदेवं च सप्तभिः ॥ (१२।३)

नकुलं च त्रिसप्तत्या द्रुपदेयांश्च मारिष । (१३।१)

पञ्चभिः पञ्चभिर् विद्ध्वा घोरं नादं ननाद ह ॥ (१३।२)

तं भीमसेनो नवभिः सहदेवश्च पञ्चभिः । (१४।१)

युधिष्ठिरः शतेनैव राक्षसं प्रत्यविध्यत । (१४।२)

नकुलश्च चतुःषष्ट्या द्रौपदेयास्त्रिभिस्त्रिभिः ॥ (१४।३)

हैडिम्बो राक्षसं विद्ध्वा युद्धे पञ्चाशता शरैः । (१५।१)

पुनर् विव्याध सप्तत्या ननाद च महाबलः ॥ (१५।२)

सो ऽतिविद्धो महेष्वासः सर्वतस्तैर् महारथैः । (१६।१)

प्रतिविव्याध तान् सर्वान् पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः ॥ (१६।२)

तं क्रुद्धं राक्षसं युद्धे प्रतिक्रुद्धस्तु राक्षसः । (१७।१)

हैडिम्बो भरतश्रेष्ठ शरैर् विव्याध सप्तभिः ॥ (१७।२)

सो ऽतिविद्धो बलवता राक्षसेन्द्रो महाबलः । (१८।१)

व्यसृजत् सायकांस्तूर्णं स्वर्णपुङ्खाञ् शिलाशितान् ॥ (१८।२)

ते शरा नतपर्वाणो विविशू राक्षसं तदा । (१९।१)

रुषिताः पन्नगा यद्वद् गिरिम् उग्रा महाबलाः ॥ (१९।२)

ततस्ते पाण्डवा राजन् समन्तान्निशिताञ् शरान् । (२०।१)

प्रेषयामासुर् उद्विग्ना हैडिम्बश्च घटोत्कचः ॥ (२०।२)

स वध्यमानः समरे पाण्डवैर् जितकाशिभिः । (२१।१)

दग्धाद्रिकूटशृङ्गाभं भिन्नाञ्जनचयोपमम् ॥ (२१।२)

समुत्क्षिप्य च बाहुभ्याम् आविध्य च पुनः पुनः । (२२।१)

निष्पिपेष क्षितौ क्षिप्रं पूर्णकुम्भम् इवाश्मनि ॥ (२२।२)

बललाघवसम्पन्नः सम्पन्नो विक्रमेण च । (२३।१)

भैमसेनी रणे क्रुद्धः सर्वसैन्यान्यभीषयत् ॥ (२३।२)

स विस्फुटितसर्वाङ्गश्चूर्णितास्थिविभूषणः । (२४।१)

घटोत्कचेन वीरेण हतः सालकटङ्कटः ॥ (२४।२)

ततः सुमनसः पार्था हते तस्मिन्निशाचरे । (२५।१)

चुक्रुशुः सिंहनादांश्च वासांस्यादुधुवुश्च ह ॥ (२५।२)

तावकाश्च हतं दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रं महाबलम् । (२६।१)

अलम्बुसं भीमरूपं विशीर्णम् इव पर्वतम् । (२६।२)

हाहाकारम् अकुर्वन्त सैन्यानि भरतर्षभ ॥ (२६।३)

जनाश्च तद् ददृशिरे रक्षः कौतूहलान्विताः । (२७।१)

यदृच्छया निपतितं भूमावङ्गारकं यथा ॥ (२७।२)

घटोत्कचस्तु तद्धत्वा रक्षो बलवतां वरम् । (२८।१)

मुमोच बलवन्नादं बलं हत्वेव वासवः ॥ (२८।२)

स पूज्यमानः पितृभिः सबान्धवैर् घटोत्कचः कर्मणि दुष्करे कृते । (२९।१)

रिपुं निहत्याभिननन्द वै तदा अलम्बुसं पक्वम् अलम्बुसं यथा ॥ (२९।२)

ततो निनादः सुमहान् समुत्थितः सशङ्खनानाविधबाणघोषवान् । (३०।१)

निशम्य तं प्रत्यनदंस्तु कौरवास् ततो ध्वनिर् भुवनम् अथास्पृशद् भृशम् ॥ (३०।२)