MBh, 5, 135
Select a line for its word-by-word analysis.
सहस्राक्षसमः कुन्ति भविष्यत्येष ते सुतः ॥ (२।२)
sahasrākṣasamaḥ kunti bhaviṣyatyeṣa te sutaḥ ||
एष जेष्यति संग्रामे कुरून् सर्वान् समागतान् । (३।१)
eṣa jeṣyati saṃgrāme kurūn sarvān samāgatān |
पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवस्पृशम् । (४।१)
putraste pṛthivīṃ jetā yaśaścāsya divaspṛśam |
पित्र्यम् अंशं प्रनष्टं च पुनर् अप्युद्धरिष्यति । (५।१)
pitryam aṃśaṃ pranaṣṭaṃ ca punar apyuddhariṣyati |
भ्रातृभिः सहितः श्रीमांस्त्रीन्मेधान् आहरिष्यति ॥ (५।२)
bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmāṃstrīnmedhān āhariṣyati ||
तं सत्यसंधं बीभत्सुं सव्यसाचिनम् अच्युत । (६।१)
taṃ satyasaṃdhaṃ bībhatsuṃ savyasācinam acyuta |
तथा तद् अस्तु दाशार्ह यथा वाग् अभ्यभाषत ॥ (६।३)
tathā tad astu dāśārha yathā vāg abhyabhāṣata ||
धर्मश्चेद् अस्ति वार्ष्णेय तथा सत्यं भविष्यति । (७।१)
dharmaśced asti vārṣṇeya tathā satyaṃ bhaviṣyati |
त्वं चापि तत् तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ॥ (७।२)
tvaṃ cāpi tat tathā kṛṣṇa sarvaṃ saṃpādayiṣyasi ||
एतद् धनंजयो वाच्यो नित्योद्युक्तो वृकोदरः । (९।१)
etad dhanaṃjayo vācyo nityodyukto vṛkodaraḥ |
यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालो ऽयम् आगतः । (९।२)
yadarthaṃ kṣatriyā sūte tasya kālo 'yam āgataḥ |
विदिता ते सदा बुद्धिर् भीमस्य न स शाम्यति । (१०।१)
viditā te sadā buddhir bhīmasya na sa śāmyati |
यावदन्तं न कुरुते शत्रूणां शत्रुकर्शनः ॥ (१०।२)
yāvadantaṃ na kurute śatrūṇāṃ śatrukarśanaḥ ||
सर्वधर्मविशेषज्ञां स्नुषां पाण्डोर् महात्मनः । (११।१)
sarvadharmaviśeṣajñāṃ snuṣāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ |
ब्रूया माधव कल्याणीं कृष्णां कृष्ण यशस्विनीम् ॥ (११।२)
brūyā mādhava kalyāṇīṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇa yaśasvinīm ||
यन्मे पुत्रेषु सर्वेषु यथावत् त्वम् अवर्तिथाः ॥ (१२।२)
yanme putreṣu sarveṣu yathāvat tvam avartithāḥ ||
माद्रीपुत्रौ च वक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतावुभौ । (१३।१)
mādrīputrau ca vaktavyau kṣatradharmaratāvubhau |
विक्रमेणार्जितान् भोगान् वृणीतं जीविताद् अपि ॥ (१३।२)
vikrameṇārjitān bhogān vṛṇītaṃ jīvitād api ||
विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः । (१४।१)
vikramādhigatā hyarthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ |
यच्च वः प्रेक्षमाणानां सर्वधर्मोपचायिनी । (१५।१)
yacca vaḥ prekṣamāṇānāṃ sarvadharmopacāyinī |
पाञ्चाली परुषाण्युक्ता को नु तत् क्षन्तुम् अर्हति ॥ (१५।२)
pāñcālī paruṣāṇyuktā ko nu tat kṣantum arhati ||
प्रव्राजनं सुतानां वा न मे तद् दुःखकारणम् ॥ (१६।२)
pravrājanaṃ sutānāṃ vā na me tad duḥkhakāraṇam ||
यत् तु सा बृहती श्यामा सभायां रुदती तदा । (१७।१)
yat tu sā bṛhatī śyāmā sabhāyāṃ rudatī tadā |
अश्रौषीत् परुषा वाचस्तन्मे दुःखतरं मतम् ॥ (१७।२)
aśrauṣīt paruṣā vācastanme duḥkhataraṃ matam ||
स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा । (१८।१)
strīdharmiṇī varārohā kṣatradharmaratā sadā |
नाध्यगच्छत् तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥ (१८।२)
nādhyagacchat tadā nāthaṃ kṛṣṇā nāthavatī satī ||
तं वै ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् । (१९।१)
taṃ vai brūhi mahābāho sarvaśastrabhṛtāṃ varam |
अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं द्रौपद्याः पदवीं चर ॥ (१९।२)
arjunaṃ puruṣavyāghraṃ draupadyāḥ padavīṃ cara ||
विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धाविव यमान्तकौ । (२०।१)
viditau hi tavātyantaṃ kruddhāviva yamāntakau |
भीमार्जुनौ नयेतां हि देवान् अपि परां गतिम् ॥ (२०।२)
bhīmārjunau nayetāṃ hi devān api parāṃ gatim ||
तयोश्चैतद् अवज्ञानं यत् सा कृष्णा सभागता । (२१।१)
tayoścaitad avajñānaṃ yat sā kṛṣṇā sabhāgatā |
पश्यतां कुरुवीराणां तच्च संस्मारयेः पुनः ॥ (२१।३)
paśyatāṃ kuruvīrāṇāṃ tacca saṃsmārayeḥ punaḥ ||
पाण्डवान् कुशलं पृच्छेः सपुत्रान् कृष्णया सह । (२२।१)
pāṇḍavān kuśalaṃ pṛccheḥ saputrān kṛṣṇayā saha |
मां च कुशलिनीं ब्रूयास्तेषु भूयो जनार्दन । (२२।२)
māṃ ca kuśalinīṃ brūyāsteṣu bhūyo janārdana |
अरिष्टं गच्छ पन्थानं पुत्रान्मे परिपालय ॥ (२२।३)
ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ putrānme paripālaya ||
अभिवाद्याथ तां कृष्णः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । (२३।२)
abhivādyātha tāṃ kṛṣṇaḥ kṛtvā cābhipradakṣiṇam |
आरोप्य च रथे कर्णं प्रायात् सात्यकिना सह ॥ (२४।२)
āropya ca rathe karṇaṃ prāyāt sātyakinā saha ||
ततः प्रयाते दाशार्हे कुरवः संगता मिथः । (२५।१)
tataḥ prayāte dāśārhe kuravaḥ saṃgatā mithaḥ |
जजल्पुर् महद् आश्चर्यं केशवे परमाद्भुतम् ॥ (२५।२)
jajalpur mahad āścaryaṃ keśave paramādbhutam ||
दुर्योधनस्य बालिश्यान्नैतद् अस्तीति चाब्रुवन् ॥ (२६।२)
duryodhanasya bāliśyānnaitad astīti cābruvan ||
ते व्यतीत्य तम् अध्वानं क्षिप्रं श्येना इवाशुगाः । (३०।१)
te vyatītya tam adhvānaṃ kṣipraṃ śyenā ivāśugāḥ |
उच्चैः सूर्यम् उपप्लव्यं शार्ङ्गधन्वानम् आवहन् ॥ (३०।२)
uccaiḥ sūryam upaplavyaṃ śārṅgadhanvānam āvahan ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.