महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 135

799 of 1995 · 66 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

कुन्त्युवाच । (१।१)

kuntyuvāca |

1.2१.२

अर्जुनं केशव ब्रूयास्त्वयि जाते स्म सूतके । (१।२)

arjunaṃ keśava brūyāstvayi jāte sma sūtake |

1.3१.३

उपोपविष्टा नारीभिर् आश्रमे परिवारिता ॥ (१।३)

upopaviṣṭā nārībhir āśrame parivāritā ||

2.1२.१

अथान्तरिक्षे वाग् आसीद् दिव्यरूपा मनोरमा । (२।१)

athāntarikṣe vāg āsīd divyarūpā manoramā |

2.2२.२

सहस्राक्षसमः कुन्ति भविष्यत्येष ते सुतः ॥ (२।२)

sahasrākṣasamaḥ kunti bhaviṣyatyeṣa te sutaḥ ||

3.1३.१

एष जेष्यति संग्रामे कुरून् सर्वान् समागतान् । (३।१)

eṣa jeṣyati saṃgrāme kurūn sarvān samāgatān |

3.2३.२

भीमसेनद्वितीयश्च लोकम् उद्वर्तयिष्यति ॥ (३।२)

bhīmasenadvitīyaśca lokam udvartayiṣyati ||

4.1४.१

पुत्रस्ते पृथिवीं जेता यशश्चास्य दिवस्पृशम् । (४।१)

putraste pṛthivīṃ jetā yaśaścāsya divaspṛśam |

4.2४.२

हत्वा कुरून् ग्रामजन्ये वासुदेवसहायवान् ॥ (४।२)

hatvā kurūn grāmajanye vāsudevasahāyavān ||

5.1५.१

पित्र्यम् अंशं प्रनष्टं च पुनर् अप्युद्धरिष्यति । (५।१)

pitryam aṃśaṃ pranaṣṭaṃ ca punar apyuddhariṣyati |

5.2५.२

भ्रातृभिः सहितः श्रीमांस्त्रीन्मेधान् आहरिष्यति ॥ (५।२)

bhrātṛbhiḥ sahitaḥ śrīmāṃstrīnmedhān āhariṣyati ||

6.1६.१

तं सत्यसंधं बीभत्सुं सव्यसाचिनम् अच्युत । (६।१)

taṃ satyasaṃdhaṃ bībhatsuṃ savyasācinam acyuta |

6.2६.२

यथाहम् एवं जानामि बलवन्तं दुरासदम् । (६।२)

yathāham evaṃ jānāmi balavantaṃ durāsadam |

6.3६.३

तथा तद् अस्तु दाशार्ह यथा वाग् अभ्यभाषत ॥ (६।३)

tathā tad astu dāśārha yathā vāg abhyabhāṣata ||

7.1७.१

धर्मश्चेद् अस्ति वार्ष्णेय तथा सत्यं भविष्यति । (७।१)

dharmaśced asti vārṣṇeya tathā satyaṃ bhaviṣyati |

7.2७.२

त्वं चापि तत् तथा कृष्ण सर्वं संपादयिष्यसि ॥ (७।२)

tvaṃ cāpi tat tathā kṛṣṇa sarvaṃ saṃpādayiṣyasi ||

8.1८.१

नाहं तद् अभ्यसूयामि यथा वाग् अभ्यभाषत । (८।१)

nāhaṃ tad abhyasūyāmi yathā vāg abhyabhāṣata |

8.2८.२

नमो धर्माय महते धर्मो धारयति प्रजाः ॥ (८।२)

namo dharmāya mahate dharmo dhārayati prajāḥ ||

9.1९.१

एतद् धनंजयो वाच्यो नित्योद्युक्तो वृकोदरः । (९।१)

etad dhanaṃjayo vācyo nityodyukto vṛkodaraḥ |

9.2९.२

यदर्थं क्षत्रिया सूते तस्य कालो ऽयम् आगतः । (९।२)

yadarthaṃ kṣatriyā sūte tasya kālo 'yam āgataḥ |

9.3९.३

न हि वैरं समासाद्य सीदन्ति पुरुषर्षभाः ॥ (९।३)

na hi vairaṃ samāsādya sīdanti puruṣarṣabhāḥ ||

10.1१०.१

विदिता ते सदा बुद्धिर् भीमस्य न स शाम्यति । (१०।१)

viditā te sadā buddhir bhīmasya na sa śāmyati |

10.2१०.२

यावदन्तं न कुरुते शत्रूणां शत्रुकर्शनः ॥ (१०।२)

yāvadantaṃ na kurute śatrūṇāṃ śatrukarśanaḥ ||

11.1११.१

सर्वधर्मविशेषज्ञां स्नुषां पाण्डोर् महात्मनः । (११।१)

sarvadharmaviśeṣajñāṃ snuṣāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ |

11.2११.२

ब्रूया माधव कल्याणीं कृष्णां कृष्ण यशस्विनीम् ॥ (११।२)

brūyā mādhava kalyāṇīṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇa yaśasvinīm ||

12.1१२.१

युक्तम् एतन्महाभागे कुले जाते यशस्विनि । (१२।१)

yuktam etanmahābhāge kule jāte yaśasvini |

12.2१२.२

यन्मे पुत्रेषु सर्वेषु यथावत् त्वम् अवर्तिथाः ॥ (१२।२)

yanme putreṣu sarveṣu yathāvat tvam avartithāḥ ||

13.1१३.१

माद्रीपुत्रौ च वक्तव्यौ क्षत्रधर्मरतावुभौ । (१३।१)

mādrīputrau ca vaktavyau kṣatradharmaratāvubhau |

13.2१३.२

विक्रमेणार्जितान् भोगान् वृणीतं जीविताद् अपि ॥ (१३।२)

vikrameṇārjitān bhogān vṛṇītaṃ jīvitād api ||

14.1१४.१

विक्रमाधिगता ह्यर्थाः क्षत्रधर्मेण जीवतः । (१४।१)

vikramādhigatā hyarthāḥ kṣatradharmeṇa jīvataḥ |

14.2१४.२

मनो मनुष्यस्य सदा प्रीणन्ति पुरुषोत्तम ॥ (१४।२)

mano manuṣyasya sadā prīṇanti puruṣottama ||

15.1१५.१

यच्च वः प्रेक्षमाणानां सर्वधर्मोपचायिनी । (१५।१)

yacca vaḥ prekṣamāṇānāṃ sarvadharmopacāyinī |

15.2१५.२

पाञ्चाली परुषाण्युक्ता को नु तत् क्षन्तुम् अर्हति ॥ (१५।२)

pāñcālī paruṣāṇyuktā ko nu tat kṣantum arhati ||

16.1१६.१

न राज्यहरणं दुःखं द्यूते चापि पराजयः । (१६।१)

na rājyaharaṇaṃ duḥkhaṃ dyūte cāpi parājayaḥ |

16.2१६.२

प्रव्राजनं सुतानां वा न मे तद् दुःखकारणम् ॥ (१६।२)

pravrājanaṃ sutānāṃ vā na me tad duḥkhakāraṇam ||

17.1१७.१

यत् तु सा बृहती श्यामा सभायां रुदती तदा । (१७।१)

yat tu sā bṛhatī śyāmā sabhāyāṃ rudatī tadā |

17.2१७.२

अश्रौषीत् परुषा वाचस्तन्मे दुःखतरं मतम् ॥ (१७।२)

aśrauṣīt paruṣā vācastanme duḥkhataraṃ matam ||

18.1१८.१

स्त्रीधर्मिणी वरारोहा क्षत्रधर्मरता सदा । (१८।१)

strīdharmiṇī varārohā kṣatradharmaratā sadā |

18.2१८.२

नाध्यगच्छत् तदा नाथं कृष्णा नाथवती सती ॥ (१८।२)

nādhyagacchat tadā nāthaṃ kṛṣṇā nāthavatī satī ||

19.1१९.१

तं वै ब्रूहि महाबाहो सर्वशस्त्रभृतां वरम् । (१९।१)

taṃ vai brūhi mahābāho sarvaśastrabhṛtāṃ varam |

19.2१९.२

अर्जुनं पुरुषव्याघ्रं द्रौपद्याः पदवीं चर ॥ (१९।२)

arjunaṃ puruṣavyāghraṃ draupadyāḥ padavīṃ cara ||

20.1२०.१

विदितौ हि तवात्यन्तं क्रुद्धाविव यमान्तकौ । (२०।१)

viditau hi tavātyantaṃ kruddhāviva yamāntakau |

20.2२०.२

भीमार्जुनौ नयेतां हि देवान् अपि परां गतिम् ॥ (२०।२)

bhīmārjunau nayetāṃ hi devān api parāṃ gatim ||

21.1२१.१

तयोश्चैतद् अवज्ञानं यत् सा कृष्णा सभागता । (२१।१)

tayoścaitad avajñānaṃ yat sā kṛṣṇā sabhāgatā |

21.2२१.२

दुःशासनश्च यद् भीमं कटुकान्यभ्यभाषत । (२१।२)

duḥśāsanaśca yad bhīmaṃ kaṭukānyabhyabhāṣata |

21.3२१.३

पश्यतां कुरुवीराणां तच्च संस्मारयेः पुनः ॥ (२१।३)

paśyatāṃ kuruvīrāṇāṃ tacca saṃsmārayeḥ punaḥ ||

22.1२२.१

पाण्डवान् कुशलं पृच्छेः सपुत्रान् कृष्णया सह । (२२।१)

pāṇḍavān kuśalaṃ pṛccheḥ saputrān kṛṣṇayā saha |

22.2२२.२

मां च कुशलिनीं ब्रूयास्तेषु भूयो जनार्दन । (२२।२)

māṃ ca kuśalinīṃ brūyāsteṣu bhūyo janārdana |

22.3२२.३

अरिष्टं गच्छ पन्थानं पुत्रान्मे परिपालय ॥ (२२।३)

ariṣṭaṃ gaccha panthānaṃ putrānme paripālaya ||

23.1२३.१

वैशंपायन उवाच । (२३।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

23.2२३.२

अभिवाद्याथ तां कृष्णः कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । (२३।२)

abhivādyātha tāṃ kṛṣṇaḥ kṛtvā cābhipradakṣiṇam |

23.3२३.३

निश्चक्राम महाबाहुः सिंहखेलगतिस्ततः ॥ (२३।३)

niścakrāma mahābāhuḥ siṃhakhelagatistataḥ ||

24.1२४.१

ततो विसर्जयामास भीष्मादीन् कुरुपुंगवान् । (२४।१)

tato visarjayāmāsa bhīṣmādīn kurupuṃgavān |

24.2२४.२

आरोप्य च रथे कर्णं प्रायात् सात्यकिना सह ॥ (२४।२)

āropya ca rathe karṇaṃ prāyāt sātyakinā saha ||

25.1२५.१

ततः प्रयाते दाशार्हे कुरवः संगता मिथः । (२५।१)

tataḥ prayāte dāśārhe kuravaḥ saṃgatā mithaḥ |

25.2२५.२

जजल्पुर् महद् आश्चर्यं केशवे परमाद्भुतम् ॥ (२५।२)

jajalpur mahad āścaryaṃ keśave paramādbhutam ||

26.1२६.१

प्रमूढा पृथिवी सर्वा मृत्युपाशसिता कृता । (२६।१)

pramūḍhā pṛthivī sarvā mṛtyupāśasitā kṛtā |

26.2२६.२

दुर्योधनस्य बालिश्यान्नैतद् अस्तीति चाब्रुवन् ॥ (२६।२)

duryodhanasya bāliśyānnaitad astīti cābruvan ||

27.1२७.१

ततो निर्याय नगरात् प्रययौ पुरुषोत्तमः । (२७।१)

tato niryāya nagarāt prayayau puruṣottamaḥ |

27.2२७.२

मन्त्रयामास च तदा कर्णेन सुचिरं सह ॥ (२७।२)

mantrayāmāsa ca tadā karṇena suciraṃ saha ||

28.1२८.१

विसर्जयित्वा राधेयं सर्वयादवनन्दनः । (२८।१)

visarjayitvā rādheyaṃ sarvayādavanandanaḥ |

28.2२८.२

ततो जवेन महता तूर्णम् अश्वान् अचोदयत् ॥ (२८।२)

tato javena mahatā tūrṇam aśvān acodayat ||

29.1२९.१

ते पिबन्त इवाकाशं दारुकेण प्रचोदिताः । (२९।१)

te pibanta ivākāśaṃ dārukeṇa pracoditāḥ |

29.2२९.२

हया जग्मुर् महावेगा मनोमारुतरंहसः ॥ (२९।२)

hayā jagmur mahāvegā manomārutaraṃhasaḥ ||

30.1३०.१

ते व्यतीत्य तम् अध्वानं क्षिप्रं श्येना इवाशुगाः । (३०।१)

te vyatītya tam adhvānaṃ kṣipraṃ śyenā ivāśugāḥ |

30.2३०.२

उच्चैः सूर्यम् उपप्लव्यं शार्ङ्गधन्वानम् आवहन् ॥ (३०।२)

uccaiḥ sūryam upaplavyaṃ śārṅgadhanvānam āvahan ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 135

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit