जनमेजय उवाच । (१।१)

संभवं भरतस्याहं चरितं च महामतेः । (१।२)

शकुन्तलायाश्चोत्पत्तिं श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वतः । (१।३)

दुष्यन्तेन च वीरेण यथा प्राप्ता शकुन्तला । (१।४)

तं वै पुरुषसिंहस्य भगवन् विस्तरं त्वहम् । (१।५)

श्रोतुम् इच्छामि तत्त्वज्ञ सर्वं मतिमतां वर ॥ (१।६)

वैशंपायन उवाच । (२।१)

स कदाचिन् महाबाहुः प्रभूतबलवाहनः । (२।२)

वनं जगाम गहनं हयनागशतैर् वृतः ॥ (२।३)

खड्गशक्तिधरैर् वीरैर् गदामुसलपाणिभिः । (३।१)

प्रासतोमरहस्तैश्च ययौ योधशतैर् वृतः ॥ (३।२)

सिंहनादैश्च योधानां शङ्खदुन्दुभिनिस्वनैः । (४।१)

रथनेमिस्वनैश्चापि सनागवरबृंहितैः । (४।२)

नानायुधधरैश्चापि नानावेषधरैस्तथा ॥ (४।३)

हेषितस्वनमिश्रैश्च क्ष्वेडितास्फोटितस्वनैः । (५।१)

आसीत् किलकिलाशब्दस्तस्मिन् गच्छति पार्थिवे ॥ (५।२)

प्रासादवरशृङ्गस्थाः परया नृपशोभया । (६।१)

ददृशुस्तं स्त्रियस्तत्र शूरम् आत्मयशस्करम् ॥ (६।२)

शक्रोपमम् अमित्रघ्नं परवारणवारणम् । (७।१)

बलेन चतुरङ्गेण वृतः परमवल्गुना । (७।२)

पश्यन्तः स्त्रीगणास्तत्र शस्त्रपाणिं स्म मेनिरे ॥ (७।३)

अयं स पुरुषव्याघ्रो रणे ऽद्भुतपराक्रमः । (८।१)

यस्य बाहुबलं प्राप्य न भवन्त्यसुहृद्गणाः ॥ (८।२)

इति वाचो ब्रुवन्त्यस्ताः स्त्रियः प्रेम्णा नराधिपम् । (९।१)

तुष्टुवुः पुष्पवृष्टीश्च ससृजुस्तस्य मूर्धनि ॥ (९।२)

तत्र तत्र च विप्रेन्द्रैः स्तूयमानः समन्ततः । (१०।१)

निर्ययौ परया प्रीत्या वनं मृगजिघांसया । (१०।२)

तं देवराजप्रतिमं मत्तवारणधूर्गतम् । (१०।३)

द्विजक्षत्रियविट्शूद्रा निर्यान्तम् अनुजग्मिरे । (१०।४)

ददृशुर् वर्धमानास्ते आशीर्भिश्च जयेन च ॥ (१०।५)

सुदूरम् अनुजग्मुस्तं पौरजानपदास्तदा । (११।१)

न्यवर्तन्त ततः पश्चाद् अनुज्ञाता नृपेण ह ॥ (११।२)

सुपर्णप्रतिमेनाथ रथेन वसुधाधिपः । (१२।१)

महीम् आपूरयामास घोषेण त्रिदिवं तथा ॥ (१२।२)

स गच्छन् ददृशे धीमान् नन्दनप्रतिमं वनम् । (१३।१)

बिल्वार्कखदिराकीर्णं कपित्थधवसंकुलम् ॥ (१३।२)

विषमं पर्वतप्रस्थैर् अश्मभिश्च समावृतम् । (१४।१)

निर्जलं निर्मनुष्यं च बहुयोजनम् आयतम् । (१४।२)

मृगसंघैर् वृतं घोरैर् अन्यैश्चापि वनेचरैः ॥ (१४।३)

तद् वनं मनुजव्याघ्रः सभृत्यबलवाहनः । (१५।१)

लोडयामास दुःषन्तः सूदयन् विविधान् मृगान् ॥ (१५।२)

बाणगोचरसम्प्राप्तांस्तत्र व्याघ्रगणान् बहून् । (१६।१)

पातयामास दुःषन्तो निर्बिभेद च सायकैः ॥ (१६।२)

दूरस्थान् सायकैः कांश्चिद् अभिनत् स नरर्षभः । (१७।१)

अभ्याशम् आगतांश्चान्यान् खड्गेन निरकृन्तत ॥ (१७।२)

कांश्चिद् एणान् स निर्जघ्ने शक्त्या शक्तिमतां वरः । (१८।१)

गदामण्डलतत्त्वज्ञश्चचारामितविक्रमः ॥ (१८।२)

तोमरैर् असिभिश्चापि गदामुसलकर्पणैः । (१९।१)

चचार स विनिघ्नन् वै वन्यांस्तत्र मृगद्विजान् ॥ (१९।२)

राज्ञा चाद्भुतवीर्येण योधैश्च समरप्रियैः । (२०।१)

लोड्यमानं महारण्यं तत्यजुश्च महामृगाः ॥ (२०।२)

तत्र विद्रुतसंघानि हतयूथपतीनि च । (२१।१)

मृगयूथान्यथौत्सुक्याच्छब्दं चक्रुस्ततस्ततः ॥ (२१।२)

शुष्कां चापि नदीं गत्वा जलनैराश्यकर्शिताः । (२२।१)

व्यायामक्लान्तहृदयाः पतन्ति स्म विचेतसः ॥ (२२।२)

क्षुत्पिपासापरीताश्च श्रान्ताश्च पतिता भुवि । (२३।१)

केचित् तत्र नरव्याघ्रैर् अभक्ष्यन्त बुभुक्षितैः ॥ (२३।२)

केचिद् अग्निम् अथोत्पाद्य समिध्य च वनेचराः । (२४।१)

भक्षयन्ति स्म मांसानि प्रकुट्य विधिवत् तदा ॥ (२४।२)

तत्र केचिद् गजा मत्ता बलिनः शस्त्रविक्षताः । (२५।१)

संकोच्याग्रकरान् भीताः प्रद्रवन्ति स्म वेगिताः ॥ (२५।२)

शकृन्मूत्रं सृजन्तश्च क्षरन्तः शोणितं बहु । (२६।१)

वन्या गजवरास्तत्र ममृदुर् मनुजान् बहून् ॥ (२६।२)

तद् वनं बलमेघेन शरधारेण संवृतम् । (२७।१)

व्यरोचन् महिषाकीर्णं राज्ञा हतमहामृगम् ॥ (२७।२)