वैशंपायन उवाच । (१।१)

एतस्मिन् एव काले तु भीष्मकस्य महात्मनः । (१।२)

हिरण्यलोम्नो नृपतेः साक्षाद् इन्द्रसखस्य वै ॥ (१।३)

आहृतीनाम् अधिपतेर् भोजस्यातियशस्विनः । (२।१)

दाक्षिणात्यपतेः पुत्रो दिक्षु रुक्मीति विश्रुतः ॥ (२।२)

यः किंपुरुषसिंहस्य गन्धमादनवासिनः । (३।१)

शिष्यः कृत्स्नं धनुर्वेदं चतुष्पादम् अवाप्तवान् ॥ (३।२)

यो माहेन्द्रं धनुर् लेभे तुल्यं गाण्डीवतेजसा । (४।१)

शार्ङ्गेण च महाबाहुः संमितं दिव्यम् अक्षयम् ॥ (४।२)

त्रीण्येवैतानि दिव्यानि धनूंषि दिविचारिणाम् । (५।१)

वारुणं गाण्डिवं तत्र माहेन्द्रं विजयं धनुः ॥ (५।२)

शार्ङ्गं तु वैष्णवं प्राहुर् दिव्यं तेजोमयं धनुः । (६।१)

धारयामास यत् कृष्णः परसेनाभयावहम् ॥ (६।२)

गाण्डीवं पावकाल् लेभे खाण्डवे पाकशासनिः । (७।१)

द्रुमाद् रुक्मी महातेजा विजयं प्रत्यपद्यत ॥ (७।२)

संछिद्य मौरवान् पाशान्निहत्य मुरम् ओजसा । (८।१)

निर्जित्य नरकं भौमम् आहृत्य मणिकुण्डले ॥ (८।२)

षोडश स्त्रीसहस्राणि रत्नानि विविधानि च । (९।१)

प्रतिपेदे हृषीकेशः शार्ङ्गं च धनुर् उत्तमम् ॥ (९।२)

रुक्मी तु विजयं लब्ध्वा धनुर् मेघसमस्वनम् । (१०।१)

विभीषयन्न् इव जगत् पाण्डवान् अभ्यवर्तत ॥ (१०।२)

नामृष्यत पुरा यो ऽसौ स्वबाहुबलदर्पितः । (११।१)

रुक्मिण्या हरणं वीरो वासुदेवेन धीमता ॥ (११।२)

कृत्वा प्रतिज्ञां नाहत्वा निवर्तिष्यामि केशवम् । (१२।१)

ततो ऽन्वधावद् वार्ष्णेयं सर्वशस्त्रभृतां वरम् ॥ (१२।२)

सेनया चतुरङ्गिण्या महत्या दूरपातया । (१३।१)

विचित्रायुधवर्मिण्या गङ्गयेव प्रवृद्धया ॥ (१३।२)

स समासाद्य वार्ष्णेयं योगानाम् ईश्वरं प्रभुम् । (१४।१)

व्यंसितो व्रीडितो राजन्न् आजगाम स कुण्डिनम् ॥ (१४।२)

यत्रैव कृष्णेन रणे निर्जितः परवीरहा । (१५।१)

तत्र भोजकटं नाम चक्रे नगरम् उत्तमम् ॥ (१५।२)

सैन्येन महता तेन प्रभूतगजवाजिना । (१६।१)

पुरं तद् भुवि विख्यातं नाम्ना भोजकटं नृप ॥ (१६।२)

स भोजराजः सैन्येन महता परिवारितः । (१७।१)

अक्षौहिण्या महावीर्यः पाण्डवान् समुपागमत् ॥ (१७।२)

ततः स कवची खड्गी शरी धन्वी तली रथी । (१८।१)

ध्वजेनादित्यवर्णेन प्रविवेश महाचमूम् ॥ (१८।२)

विदितः पाण्डवेयानां वासुदेवप्रियेप्सया । (१९।१)

युधिष्ठिरस्तु तं राजा प्रत्युद्गम्याभ्यपूजयत् ॥ (१९।२)

स पूजितः पाण्डुसुतैर् यथान्यायं सुसत्कृतः । (२०।१)

प्रतिपूज्य च तान् सर्वान् विश्रान्तः सहसैनिकः । (२०।२)

उवाच मध्ये वीराणां कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ (२०।३)

सहायो ऽस्मि स्थितो युद्धे यदि भीतो ऽसि पाण्डव । (२१।१)

करिष्यामि रणे साह्यम् असह्यं तव शत्रुभिः ॥ (२१।२)

न हि मे विक्रमे तुल्यः पुमान् अस्तीह कश्चन । (२२।१)

निहत्य समरे शत्रूंस्तव दास्यामि फल्गुन ॥ (२२।२)

इत्युक्तो धर्मराजस्य केशवस्य च संनिधौ । (२३।१)

शृण्वतां पार्थिवेन्द्राणाम् अन्येषां चैव सर्वशः ॥ (२३।२)

वासुदेवम् अभिप्रेक्ष्य धर्मराजं च पाण्डवम् । (२४।१)

उवाच धीमान् कौन्तेयः प्रहस्य सखिपूर्वकम् ॥ (२४।२)

युध्यमानस्य मे वीर गन्धर्वैः सुमहाबलैः । (२५।१)

सहायो घोषयात्रायां कस्तदासीत् सखा मम ॥ (२५।२)

तथा प्रतिभये तस्मिन् देवदानवसंकुले । (२६।१)

खाण्डवे युध्यमानस्य कः सहायस्तदाभवत् ॥ (२६।२)

निवातकवचैर् युद्धे कालकेयैश्च दानवैः । (२७।१)

तत्र मे युध्यमानस्य कः सहायस्तदाभवत् ॥ (२७।२)

तथा विराटनगरे कुरुभिः सह संगरे । (२८।१)

युध्यतो बहुभिस्तात कः सहायो ऽभवन्मम ॥ (२८।२)

उपजीव्य रणे रुद्रं शक्रं वैश्रवणं यमम् । (२९।१)

वरुणं पावकं चैव कृपं द्रोणं च माधवम् ॥ (२९।२)

धारयन् गाण्डिवं दिव्यं धनुस्तेजोमयं दृढम् । (३०।१)

अक्षय्यशरसंयुक्तो दिव्यास्त्रपरिबृंहितः ॥ (३०।२)

कौरवाणां कुले जातः पाण्डोः पुत्रो विशेषतः । (३१।१)

द्रोणं व्यपदिशञ् शिष्यो वासुदेवसहायवान् ॥ (३१।२)

कथम् अस्मद्विधो ब्रूयाद् भीतो ऽस्मीत्ययशस्करम् । (३२।१)

वचनं नरशार्दूल वज्रायुधम् अपि स्वयम् ॥ (३२।२)

नास्मि भीतो महाबाहो सहायार्थश्च नास्ति मे । (३३।१)

यथाकामं यथायोगं गच्छ वान्यत्र तिष्ठ वा ॥ (३३।२)

विनिवर्त्य ततो रुक्मी सेनां सागरसंनिभाम् । (३४।१)

दुर्योधनम् उपागच्छत् तथैव भरतर्षभ ॥ (३४।२)

तथैव चाभिगम्यैनम् उवाच स नराधिपः । (३५।१)

प्रत्याख्यातश्च तेनापि स तदा शूरमानिना ॥ (३५।२)

द्वावेव तु महाराज तस्माद् युद्धाद् व्यपेयतुः । (३६।१)

रौहिणेयश्च वार्ष्णेयो रुक्मी च वसुधाधिपः ॥ (३६।२)

गते रामे तीर्थयात्रां भीष्मकस्य सुते तथा । (३७।१)

उपाविशन् पाण्डवेया मन्त्राय पुनर् एव हि ॥ (३७।२)

समितिर् धर्मराजस्य सा पार्थिवसमाकुला । (३८।१)

शुशुभे तारकाचित्रा द्यौश्चन्द्रेणेव भारत ॥ (३८।२)