द्रौपद्युवाच । (१।१)

नमो धात्रे विधात्रे च यौ मोहं चक्रतुस् तव । (१।२)

पितृपैतामहे वृत्ते वोढव्ये ते ऽन्यथा मतिः ॥ (१।३)

नेह धर्मानृशंस्याभ्यां न क्षान्त्या नार्जवेन च । (२।१)

पुरुषः श्रियम् आप्नोति न घृणित्वेन कर्हिचित् ॥ (२।२)

त्वां चेद् व्यसनम् अभ्यागाद् इदं भारत दुःसहम् । (३।१)

यत् त्वं नार्हसि नापीमे भ्रातरस् ते महौजसः ॥ (३।२)

न हि ते ऽध्यगमज्जातु तदानीं नाद्य भारत । (४।१)

धर्मात् प्रियतरं किंचिद् अपि चेज् जीविताद् इह ॥ (४।२)

धर्मार्थम् एव ते राज्यं धर्मार्थं जीवितं च ते । (५।१)

ब्राह्मणा गुरवश् चैव जानन्त्यपि च देवताः ॥ (५।२)

भीमसेनार्जुनौ चैव माद्रेयौ च मया सह । (६।१)

त्यजेस् त्वम् इति मे बुद्धिर् न तु धर्मं परित्यजेः ॥ (६।२)

राजानं धर्मगोप्तारं धर्मो रक्षति रक्षितः । (७।१)

इति मे श्रुतम् आर्याणां त्वां तु मन्ये न रक्षति ॥ (७।२)

अनन्या हि नरव्याघ्र नित्यदा धर्मम् एव ते । (८।१)

बुद्धिः सततम् अन्वेति छायेव पुरुषं निजा ॥ (८।२)

नावमंस्था हि सदृशान् नावराञ् श्रेयसः कुतः । (९।१)

अवाप्य पृथिवीं कृत्स्नां न ते शृङ्गम् अवर्धत ॥ (९।२)

स्वाहाकारैः स्वधाभिश् च पूजाभिर् अपि च द्विजान् । (१०।१)

दैवतानि पितॄंश् चैव सततं पार्थ सेवसे ॥ (१०।२)

ब्राह्मणाः सर्वकामैस् ते सततं पार्थ तर्पिताः । (११।१)

यतयो मोक्षिणश् चैव गृहस्थाश् चैव भारत ॥ (११।२)

आरण्यकेभ्यो लौहानि भाजनानि प्रयच्छसि । (१२।१)

नादेयं ब्राह्मणेभ्यस् ते गृहे किंचन विद्यते ॥ (१२।२)

यद् इदं वैश्वदेवान्ते सायंप्रातः प्रदीयते । (१३।१)

तद् दत्त्वातिथिभृत्येभ्यो राजञ् शेषेण जीवसि ॥ (१३।२)

इष्टयः पशुबन्धाश् च काम्यनैमित्तिकाश् च ये । (१४।१)

वर्तन्ते पाकयज्ञाश् च यज्ञकर्म च नित्यदा ॥ (१४।२)

अस्मिन्न् अपि महारण्ये विजने दस्युसेविते । (१५।१)

राष्ट्राद् अपेत्य वसतो धार्मस् ते नावसीदति ॥ (१५।२)

अश्वमेधो राजसूयः पुण्डरीको ऽथ गोसवः । (१६।१)

एतैर् अपि महायज्ञैर् इष्टं ते भूरिदक्षिणैः ॥ (१६।२)

राजन् परीतया बुद्ध्या विषमे ऽक्षपराजये । (१७।१)

राज्यं वसून्यायुधानि भ्रातॄन् मां चासि निर्जितः ॥ (१७।२)

ऋजोर् मृदोर् वदान्यस्य ह्रीमतः सत्यवादिनः । (१८।१)

कथम् अक्षव्यसनजा बुद्धिर् आपतिता तव ॥ (१८।२)

अतीव मोहम् आयाति मनश् च परिदूयते । (१९।१)

निशाम्य ते दुःखम् इदम् इमां चापदम् ईदृशीम् ॥ (१९।२)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (२०।१)

ईश्वरस्य वशे लोकस् तिष्ठते नात्मनो यथा ॥ (२०।२)

धातैव खलु भूतानां सुखदुःखे प्रियाप्रिये । (२१।१)

दधाति सर्वम् ईशानः पुरस्ताच्छुक्रम् उच्चरन् ॥ (२१।२)

यथा दारुमयी योषा नरवीर समाहिता । (२२।१)

ईरयत्यङ्गम् अङ्गानि तथा राजन्न् इमाः प्रजाः ॥ (२२।२)

आकाश इव भूतानि व्याप्य सर्वाणि भारत । (२३।१)

ईश्वरो विदधातीह कल्याणं यच् च पापकम् ॥ (२३।२)

शकुनिस् तन्तुबद्धो वा नियतो ऽयम् अनीश्वरः । (२४।१)

ईश्वरस्य वशे तिष्ठन् नान्येषां नात्मनः प्रभुः ॥ (२४।२)

मणिः सूत्र इव प्रोतो नस्योत इव गोवृषः । (२५।१)

धातुर् आदेशम् अन्वेति तन्मयो हि तदर्पणः ॥ (२५।२)

नात्माधीनो मनुष्यो ऽयं कालं भवति कंचन । (२६।१)

स्रोतसो मध्यम् आपन्नः कूलाद् वृक्ष इव च्युतः ॥ (२६।२)

अज्ञो जन्तुर् अनीशो ऽयम् आत्मनः सुखदुःखयोः । (२७।१)

ईश्वरप्रेरितो गच्छेत् स्वर्गं नरकम् एव च ॥ (२७।२)

यथा वायोस् तृणाग्राणि वशं यान्ति बलीयसः । (२८।१)

धातुर् एवं वशं यान्ति सर्वभूतानि भारत ॥ (२८।२)

आर्यकर्मणि युञ्जानः पापे वा पुनर् ईश्वरः । (२९।१)

व्याप्य भूतानि चरते न चायम् इति लक्ष्यते ॥ (२९।२)

हेतुमात्रम् इदं धातुः शरीरं क्षेत्रसंज्ञितम् । (३०।१)

येन कारयते कर्म शुभाशुभफलं विभुः ॥ (३०।२)

पश्य मायाप्रभावो ऽयम् ईश्वरेण यथा कृतः । (३१।१)

यो हन्ति भूतैर् भूतानि मोहयित्वात्ममायया ॥ (३१।२)

अन्यथा परिदृष्टानि मुनिभिर् वेददर्शिभिः । (३२।१)

अन्यथा परिवर्तन्ते वेगा इव नभस्वतः ॥ (३२।२)

अन्यथैव हि मन्यन्ते पुरुषास् तानि तानि च । (३३।१)

अन्यथैव प्रभुस् तानि करोति विकरोति च ॥ (३३।२)

यथा काष्ठेन वा काष्ठम् अश्मानं चाश्मना पुनः । (३४।१)

अयसा चाप्ययश् छिन्द्यान् निर्विचेष्टम् अचेतनम् ॥ (३४।२)

एवं स भगवान् देवः स्वयम्भूः प्रपितामहः । (३५।१)

हिनस्ति भूतैर् भूतानि छद्म कृत्वा युधिष्ठिर ॥ (३५।२)

संप्रयोज्य वियोज्यायं कामकारकरः प्रभुः । (३६।१)

क्रीडते भगवन् भूतैर् बालः क्रीडनकैर् इव ॥ (३६।२)

न मातृपितृवद् राजन् धाता भूतेषु वर्तते । (३७।१)

रोषाद् इव प्रवृत्तो ऽयं यथायम् इतरो जनः ॥ (३७।२)

आर्याञ्शीलवतो दृष्ट्वा ह्रीमतो वृत्तिकर्शितान् । (३८।१)

अनार्यान् सुखिनश् चैव विह्वलामीव चिन्तया ॥ (३८।२)

तवेमाम् आपदं दृष्ट्वा समृद्धिं च सुयोधने । (३९।१)

धातारं गर्हये पार्थ विषमं यो ऽनुपश्यति ॥ (३९।२)

आर्यशास्त्रातिगे क्रूरे लुब्धे धर्मापचायिनि । (४०।१)

धार्तराष्ट्रे श्रियं दत्त्वा धाता किं फलम् अश्नुते ॥ (४०।२)

कर्म चेत् कृतम् अन्वेति कर्तारं नान्यम् ऋच्छति । (४१।१)

कर्मणा तेन पापेन लिप्यते नूनम् ईश्वरः ॥ (४१।२)

अथ कर्म कृतं पापं न चेत्कर्तारम् ऋच्छति । (४२।१)

कारणं बलम् एवेह जनाञ्शोचामि दुर्बलान् ॥ (४२।२)