संजय उवाच । (१।१)

विराटो ऽथ त्रिभिर् बाणैर् भीष्मम् आर्छन्महारथम् । (१।२)

विव्याध तुरगांश्चास्य त्रिभिर् बाणैर् महारथः ॥ (१।३)

तं प्रत्यविध्यद् दशभिर् भीष्मः शांतनवः शरैः । (२।१)

रुक्मपुङ्खैर् महेष्वासः कृतहस्तो महाबलः ॥ (२।२)

द्रौणिर् गाण्डीवधन्वानं भीमधन्वा महारथः । (३।१)

अविध्यद् इषुभिः षड्भिर् दृढहस्तः स्तनान्तरे ॥ (३।२)

कार्मुकं तस्य चिछेद फल्गुनः परवीरहा । (४।१)

अविध्यच्च भृशं तीक्ष्णैः पत्रिभिः शत्रुकर्शनः ॥ (४।२)

सो ऽन्यत् कार्मुकम् आदाय वेगवत् क्रोधमूर्छितः । (५।१)

अमृष्यमाणः पार्थेन कार्मुकच्छेदम् आहवे ॥ (५।२)

अविध्यत् फल्गुनं राजन्नवत्या निशितैः शरैः । (६।१)

वासुदेवं च सप्तत्या विव्याध परमेषुभिः ॥ (६।२)

ततः क्रोधाभिताम्राक्षः सह कृष्णेन फल्गुनः । (७।१)

दीर्घम् उष्णं च निःश्वस्य चिन्तयित्वा मुहुर् मुहुः ॥ (७।२)

धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः । (८।१)

गाण्डीवधन्वा संक्रुद्धः शितान् संनतपर्वणः । (८।२)

जीवितान्तकरान् घोरान् समादत्त शिलीमुखान् ॥ (८।३)

तैस्तूर्णं समरे ऽविध्यद् द्रौणिं बलवतां वरम् । (९।१)

तस्य ते कवचं भित्त्वा पपुः शोणितम् आहवे ॥ (९।२)

न विव्यथे च निर्भिन्नो द्रौणिर् गाण्डीवधन्वना । (१०।१)

तथैव शरवर्षाणि प्रतिमुञ्चन्न् अविह्वलः । (१०।२)

तस्थौ स समरे राजंस्त्रातुम् इच्छन्महाव्रतम् ॥ (१०।३)

तस्य तत् सुमहत् कर्म शशंसुः पुरुषर्षभाः । (११।१)

यत् कृष्णाभ्यां समेताभ्यां नापत्रपत संयुगे ॥ (११।२)

स हि नित्यम् अनीकेषु युध्यते ऽभयम् आस्थितः । (१२।१)

अस्त्रग्रामं ससंहारं द्रोणात् प्राप्य सुदुर्लभम् ॥ (१२।२)

ममायम् आचार्यसुतो द्रोणस्यातिप्रियः सुतः । (१३।१)

ब्राह्मणश्च विशेषेण माननीयो ममेति च ॥ (१३।२)

समास्थाय मतिं वीरो बीभत्सुः शत्रुतापनः । (१४।१)

कृपां चक्रे रथश्रेष्ठो भारद्वाजसुतं प्रति ॥ (१४।२)

द्रौणिं त्यक्त्वा ततो युद्धे कौन्तेयः शत्रुतापनः । (१५।१)

युयुधे तावकान्निघ्नंस्त्वरमाणः पराक्रमी ॥ (१५।२)

दुर्योधनस्तु दशभिर् गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः । (१६।१)

भीमसेनं महेष्वासं रुक्मपुङ्खैः समर्पयत् ॥ (१६।२)

भीमसेनस्तु संक्रुद्धः परासुकरणं दृढम् । (१७।१)

चित्रं कार्मुकम् आदत्त शरांश्च निशितान् दश ॥ (१७।२)

आकर्णप्रहितैस्तीक्ष्णैर् वेगितैस्तिग्मतेजनैः । (१८।१)

अविध्यत् तूर्णम् अव्यग्रः कुरुराजं महोरसि ॥ (१८।२)

तस्य काञ्चनसूत्रस्तु शरैः परिवृतो मणिः । (१९।१)

रराजोरसि वै सूर्यो ग्रहैर् इव समावृतः ॥ (१९।२)

पुत्रस्तु तव तेजस्वी भीमसेनेन ताडितः । (२०।१)

नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं समीरितम् ॥ (२०।२)

ततः शरैर् महाराज रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः । (२१।१)

भीमं विव्याध संक्रुद्धस्त्रासयानो वरूथिनीम् ॥ (२१।२)

तौ युध्यमानौ समरे भृशम् अन्योन्यविक्षतौ । (२२।१)

पुत्रौ ते देवसंकाशौ व्यरोचेतां महाबलौ ॥ (२२।२)

चित्रसेनं नरव्याघ्रं सौभद्रः परवीरहा । (२३।१)

अविध्यद् दशभिर् बाणैः पुरुमित्रं च सप्तभिः ॥ (२३।२)

सत्यव्रतं च सप्तत्या विद्ध्वा शक्रसमो युधि । (२४।१)

नृत्यन्न् इव रणे वीर आर्तिं नः समजीजनत् ॥ (२४।२)

तं प्रत्यविध्यद् दशभिश्चित्रसेनः शिलीमुखैः । (२५।१)

सत्यव्रतश्च नवभिः पुरुमित्रश्च सप्तभिः ॥ (२५।२)

स विद्धो विक्षरन् रक्तं शत्रुसंवारणं महत् । (२६।१)

चिछेद चित्रसेनस्य चित्रं कार्मुकम् आर्जुनिः । (२६।२)

भित्त्वा चास्य तनुत्राणं शरेणोरस्यताडयत् ॥ (२६।३)

ततस्ते तावका वीरा राजपुत्रा महारथाः । (२७।१)

समेत्य युधि संरब्धा विव्यधुर् निशितैः शरैः । (२७।२)

तांश्च सर्वाञ् शरैस्तीक्ष्णैर् जघान परमास्त्रवित् ॥ (२७।३)

तस्य दृष्ट्वा तु तत् कर्म परिवव्रुः सुतास्तव । (२८।१)

दहन्तं समरे सैन्यं तव कक्षं यथोल्बणम् ॥ (२८।२)

अपेतशिशिरे काले समिद्धम् इव पावकः । (२९।१)

अत्यरोचत सौभद्रस्तव सैन्यानि शातयन् ॥ (२९।२)

तत् तस्य चरितं दृष्ट्वा पौत्रस्तव विशां पते । (३०।१)

लक्ष्मणो ऽभ्यपतत् तूर्णं सात्वतीपुत्रम् आहवे ॥ (३०।२)

अभिमन्युस्तु संक्रुद्धो लक्ष्मणं शुभलक्षणम् । (३१।१)

विव्याध विशिखैः षड्भिः सारथिं च त्रिभिः शरैः ॥ (३१।२)

तथैव लक्ष्मणो राजन् सौभद्रं निशितैः शरैः । (३२।१)

अविध्यत महाराज तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (३२।२)

तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा सारथिं च महाबलः । (३३।१)

अभ्यद्रवत सौभद्रो लक्ष्मणं निशितैः शरैः ॥ (३३।२)

हताश्वे तु रथे तिष्ठंल् लक्ष्मणः परवीरहा । (३४।१)

शक्तिं चिक्षेप संक्रुद्धः सौभद्रस्य रथं प्रति ॥ (३४।२)

ताम् आपतन्तीं सहसा घोररूपां दुरासदाम् । (३५।१)

अभिमन्युः शरैस्तीक्ष्णैश् चिछेद भुजगोपमाम् ॥ (३५।२)

ततः स्वरथम् आरोप्य लक्ष्मणं गौतमस्तदा । (३६।१)

अपोवाह रथेनाजौ सर्वसैन्यस्य पश्यतः ॥ (३६।२)

ततः समाकुले तस्मिन् वर्तमाने महाभये । (३७।१)

अभ्यद्रवञ् जिघांसन्तः परस्परवधैषिणः ॥ (३७।२)

तावकाश्च महेष्वासाः पाण्डवाश्च महारथाः । (३८।१)

जुह्वन्तः समरे प्राणान्निजघ्नुर् इतरेतरम् ॥ (३८।२)

मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः । (३९।१)

बाहुभिः समयुध्यन्त सृञ्जयाः कुरुभिः सह ॥ (३९।२)

ततो भीष्मो महाबाहुः पाण्डवानां महात्मनाम् । (४०।१)

सेनां जघान संक्रुद्धो दिव्यैर् अस्त्रैर् महाबलः ॥ (४०।२)

हतेश्वरैर् गजैस्तत्र नरैर् अश्वैश्च पातितैः । (४१।१)

रथिभिः सादिभिश्चैव समास्तीर्यत मेदिनी ॥ (४१।२)