ब्राह्मण उवाच । (१।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१।२)

सुभगे पञ्चहोतॄणां विधानम् इह यादृशम् ॥ (१।३)

प्राणापानावुदानश्च समानो व्यान एव च । (२।१)

पञ्चहोतॄन् अथैतान् वै परं भावं विदुर् बुधाः ॥ (२।२)

ब्राह्मण्युवाच । (३।१)

स्वभावात् सप्त होतार इति ते पूर्विका मतिः । (३।२)

यथा वै पञ्च होतारः परो भावस्तथोच्यताम् ॥ (३।३)

ब्राह्मण उवाच । (४।१)

प्राणेन संभृतो वायुर् अपानो जायते ततः । (४।२)

अपाने संभृतो वायुस्ततो व्यानः प्रवर्तते ॥ (४।३)

व्यानेन संभृतो वायुस् ततोदानः प्रवर्तते । (५।१)

उदाने संभृतो वायुः समानः सम्प्रवर्तते ॥ (५।२)

ते ऽपृच्छन्त पुरा गत्वा पूर्वजातं प्रजापतिम् । (६।१)

यो नो ज्येष्ठस्तम् आचक्ष्व स नः श्रेष्ठो भविष्यति ॥ (६।२)

ब्रह्मोवाच । (७।१)

यस्मिन् प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । (७।२)

यस्मिन् प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति स वै श्रेष्ठो गच्छत यत्र कामः ॥ (७।३)

प्राण उवाच । (८।१)

मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । (८।२)

मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ (८।३)

ब्राह्मण उवाच । (९।१)

प्राणः प्रलीयत ततः पुनश्च प्रचचार ह । (९।२)

समानश्चाप्युदानश्च वचो ऽब्रूतां ततः शुभे ॥ (९।३)

न त्वं सर्वम् इदं व्याप्य तिष्ठसीह यथा वयम् । (१०।१)

न त्वं श्रेष्ठो ऽसि नः प्राण अपानो हि वशे तव । (१०।२)

प्रचचार पुनः प्राणस्तम् अपानो ऽभ्यभाषत ॥ (१०।३)

मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । (११।१)

मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ (११।२)

व्यानश्च तम् उदानश्च भाषमाणम् अथोचतुः । (१२।१)

अपान न त्वं श्रेष्ठो ऽसि प्राणो हि वशगस्तव ॥ (१२।२)

अपानः प्रचचाराथ व्यानस्तं पुनर् अब्रवीत् । (१३।१)

श्रेष्ठो ऽहम् अस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ (१३।२)

मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । (१४।१)

मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ (१४।२)

प्रालीयत ततो व्यानः पुनश्च प्रचचार ह । (१५।१)

प्राणापानावुदानश्च समानश्च तम् अब्रुवन् । (१५।२)

न त्वं श्रेष्ठो ऽसि नो व्यान समानो हि वशे तव ॥ (१५।३)

प्रचचार पुनर् व्यानः समानः पुनर् अब्रवीत् । (१६।१)

श्रेष्ठो ऽहम् अस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ (१६।२)

मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । (१७।१)

मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ (१७।२)

ततः समानः प्रालिल्ये पुनश्च प्रचचार ह । (१८।१)

प्राणापानावुदानश्च व्यानश्चैव तम् अब्रुवन् । (१८।२)

समान न त्वं श्रेष्ठो ऽसि व्यान एव वशे तव ॥ (१८।३)

समानः प्रचचाराथ उदानस्तम् उवाच ह । (१९।१)

श्रेष्ठो ऽहम् अस्मि सर्वेषां श्रूयतां येन हेतुना ॥ (१९।२)

मयि प्रलीने प्रलयं व्रजन्ति सर्वे प्राणाः प्राणभृतां शरीरे । (२०।१)

मयि प्रचीर्णे च पुनश्चरन्ति श्रेष्ठो ह्यहं पश्यत मां प्रलीनम् ॥ (२०।२)

ततः प्रालीयतोदानः पुनश्च प्रचचार ह । (२१।१)

प्राणापानौ समानश्च व्यानश्चैव तम् अब्रुवन् । (२१।२)

उदान न त्वं श्रेष्ठो ऽसि व्यान एव वशे तव ॥ (२१।३)

ततस्तान् अब्रवीद् ब्रह्मा समवेतान् प्रजापतिः । (२२।१)

सर्वे श्रेष्ठा न वा श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यधर्मिणः । (२२।२)

सर्वे स्वविषये श्रेष्ठाः सर्वे चान्योन्यरक्षिणः ॥ (२२।३)

एकः स्थिरश्चास्थिरश्च विशेषात् पञ्च वायवः । (२३।१)

एक एव ममैवात्मा बहुधाप्युपचीयते ॥ (२३।२)

परस्परस्य सुहृदो भावयन्तः परस्परम् । (२४।१)

स्वस्ति व्रजत भद्रं वो धारयध्वं परस्परम् ॥ (२४।२)