महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 59

1740 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

yudhiṣṭhira uvāca

1.2१.२

यौ तु स्यातां चरणेनोपपन्नौ यौ विद्यया सदृशौ जन्मना च । (१।२)

yau tu syātāṃ caraṇenopapannau yau vidyayā sadṛśau janmanā ca |

1.3१.३

ताभ्यां दानं कतरस्मै विशिष्टम् अयाचमानाय च याचते च ॥ (१।३)

tābhyāṃ dānaṃ katarasmai viśiṣṭam ayācamānāya ca yācate ca ||

2.1२.१

भीष्म उवाच । (२।१)

bhīṣma uvāca

2.2२.२

श्रेयो वै याचतः पार्थ दत्तम् आहुर् अयाचते । (२।२)

śreyo vai yācataḥ pārtha dattam āhur ayācate |

2.3२.३

अर्हत्तमो वै धृतिमान् कृपणाद् अधृतात्मनः ॥ (२।३)

arhattamo vai dhṛtimān kṛpaṇād adhṛtātmanaḥ ||

3.1३.१

क्षत्रियो रक्षणधृतिर् ब्राह्मणो ऽनर्थनाधृतिः । (३।१)

kṣatriyo rakṣaṇadhṛtir brāhmaṇo 'narthanādhṛtiḥ |

3.2३.२

ब्राह्मणो धृतिमान् विद्वान् देवान् प्रीणाति तुष्टिमान् ॥ (३।२)

brāhmaṇo dhṛtimān vidvān devān prīṇāti tuṣṭimān ||

4.1४.१

याच्ञाम् आहुर् अनीशस्य अभिहारं च भारत । (४।१)

yācñām āhur anīśasya abhihāraṃ ca bhārata |

4.2४.२

उद्वेजयति याचन् हि सदा भूतानि दस्युवत् ॥ (४।२)

udvejayati yācan hi sadā bhūtāni dasyuvat ||

5.1५.१

म्रियते याचमानो वै तम् अनु म्रियते ददत् । (५।१)

mriyate yācamāno vai tam anu mriyate dadat |

5.2५.२

ददत् संजीवयत्येनम् आत्मानं च युधिष्ठिर ॥ (५।२)

dadat saṃjīvayatyenam ātmānaṃ ca yudhiṣṭhira ||

6.1६.१

आनृशंस्यं परो धर्मो याचते यत् प्रदीयते । (६।१)

ānṛśaṃsyaṃ paro dharmo yācate yat pradīyate |

6.2६.२

अयाचतः सीदमानान् सर्वोपायैर् निमन्त्रय ॥ (६।२)

ayācataḥ sīdamānān sarvopāyair nimantraya ||

7.1७.१

यदि वै तादृशा राष्ट्रे वसेयुस्ते द्विजोत्तमाः । (७।१)

yadi vai tādṛśā rāṣṭre vaseyuste dvijottamāḥ |

7.2७.२

भस्मच्छन्नान् इवाग्नींस्तान् बुध्येथास्त्वं प्रयत्नतः ॥ (७।२)

bhasmacchannān ivāgnīṃstān budhyethāstvaṃ prayatnataḥ ||

8.1८.१

तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः पृथिवीम् अपि । (८।१)

tapasā dīpyamānāste daheyuḥ pṛthivīm api |

8.2८.२

पूज्या हि ज्ञानविज्ञानतपोयोगसमन्विताः ॥ (८।२)

pūjyā hi jñānavijñānatapoyogasamanvitāḥ ||

9.1९.१

तेभ्यः पूजां प्रयुञ्जीथा ब्राह्मणेभ्यः परंतप । (९।१)

tebhyaḥ pūjāṃ prayuñjīthā brāhmaṇebhyaḥ paraṃtapa |

9.2९.२

ददद् बहुविधान् दायान् उपच्छन्दान् अयाचताम् ॥ (९।२)

dadad bahuvidhān dāyān upacchandān ayācatām ||

10.1१०.१

यद् अग्निहोत्रे सुहुते सायं प्रातर् भवेत् फलम् । (१०।१)

yad agnihotre suhute sāyaṃ prātar bhavet phalam |

10.2१०.२

विद्यावेदव्रतवति तद् दानफलम् उच्यते ॥ (१०।२)

vidyāvedavratavati tad dānaphalam ucyate ||

11.1११.१

विद्यावेदव्रतस्नातान् अव्यपाश्रयजीविनः । (११।१)

vidyāvedavratasnātān avyapāśrayajīvinaḥ |

11.2११.२

गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणान् संशितव्रतान् ॥ (११।२)

gūḍhasvādhyāyatapaso brāhmaṇān saṃśitavratān ||

12.1१२.१

कृतैर् आवसथैर् हृद्यैः सप्रेष्यैः सपरिच्छदैः । (१२।१)

kṛtair āvasathair hṛdyaiḥ sapreṣyaiḥ saparicchadaiḥ |

12.2१२.२

निमन्त्रयेथाः कौन्तेय कामैश्चान्यैर् द्विजोत्तमान् ॥ (१२।२)

nimantrayethāḥ kaunteya kāmaiścānyair dvijottamān ||

13.1१३.१

अपि ते प्रतिगृह्णीयुः श्रद्धापूतं युधिष्ठिर । (१३।१)

api te pratigṛhṇīyuḥ śraddhāpūtaṃ yudhiṣṭhira |

13.2१३.२

कार्यम् इत्येव मन्वाना धर्मज्ञाः सूक्ष्मदर्शिनः ॥ (१३।२)

kāryam ityeva manvānā dharmajñāḥ sūkṣmadarśinaḥ ||

14.1१४.१

अपि ते ब्राह्मणा भुक्त्वा गताः सोद्धरणान् गृहान् । (१४।१)

api te brāhmaṇā bhuktvā gatāḥ soddharaṇān gṛhān |

14.2१४.२

येषां दाराः प्रतीक्षन्ते पर्जन्यम् इव कर्षकाः ॥ (१४।२)

yeṣāṃ dārāḥ pratīkṣante parjanyam iva karṣakāḥ ||

15.1१५.१

अन्नानि प्रातःसवने नियता ब्रह्मचारिणः । (१५।१)

annāni prātaḥsavane niyatā brahmacāriṇaḥ |

15.2१५.२

ब्राह्मणास्तात भुञ्जानास्त्रेताग्नीन् प्रीणयन्तु ते ॥ (१५।२)

brāhmaṇāstāta bhuñjānāstretāgnīn prīṇayantu te ||

16.1१६.१

माध्यंदिनं ते सवनं ददतस्तात वर्तताम् । (१६।१)

mādhyaṃdinaṃ te savanaṃ dadatastāta vartatām |

16.2१६.२

गा हिरण्यानि वासांसि तेनेन्द्रः प्रीयतां तव ॥ (१६।२)

gā hiraṇyāni vāsāṃsi tenendraḥ prīyatāṃ tava ||

17.1१७.१

तृतीयं सवनं तत् ते वैश्वदेवं युधिष्ठिर । (१७।१)

tṛtīyaṃ savanaṃ tat te vaiśvadevaṃ yudhiṣṭhira |

17.2१७.२

यद् देवेभ्यः पितृभ्यश्च विप्रेभ्यश्च प्रयच्छसि ॥ (१७।२)

yad devebhyaḥ pitṛbhyaśca viprebhyaśca prayacchasi ||

18.1१८.१

अहिंसा सर्वभूतेभ्यः संविभागश्च सर्वशः । (१८।१)

ahiṃsā sarvabhūtebhyaḥ saṃvibhāgaśca sarvaśaḥ |

18.2१८.२

दमस्त्यागो धृतिः सत्यं भवत्ववभृथाय ते ॥ (१८।२)

damastyāgo dhṛtiḥ satyaṃ bhavatvavabhṛthāya te ||

19.1१९.१

एष ते विततो यज्ञः श्रद्धापूतः सदक्षिणः । (१९।१)

eṣa te vitato yajñaḥ śraddhāpūtaḥ sadakṣiṇaḥ |

19.2१९.२

विशिष्टः सर्वयज्ञेभ्यो नित्यं तात प्रवर्तताम् ॥ (१९।२)

viśiṣṭaḥ sarvayajñebhyo nityaṃ tāta pravartatām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 59

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit