वैशंपायन उवाच । (१।१)

उक्तवन्तो यदा वाक्यम् असकृत् सर्ववृष्णयः । (१।२)

ततो ऽब्रवीद् वासुदेवो वाक्यं धर्मार्थसंहितम् । (१।३)

मयोक्तं न श्रुतं पूर्वं सहितैः सर्वयादवैः । (१।४)

अतिक्रान्तम् अतिक्रान्तं न निवर्तति कर्हिचित् । (१।५)

शृणुध्वं सहिताः सर्वे मम वाक्यं सहेतुकम् ॥ (१।६)

नावमानं कुलस्यास्य गुडाकेशः प्रयुक्तवान् । (२।१)

संमानो ऽभ्यधिकस्तेन प्रयुक्तो ऽयम् असंशयम् ॥ (२।२)

अर्थलुब्धान् न वः पार्थो मन्यते सात्वतान् सदा । (३।१)

स्वयंवरम् अनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः ॥ (३।२)

प्रदानम् अपि कन्यायाः पशुवत् को ऽनुमंस्यते । (४।१)

विक्रयं चाप्यपत्यस्य कः कुर्यात् पुरुषो भुवि ॥ (४।२)

एतान् दोषांश्च कौन्तेयो दृष्टवान् इति मे मतिः । (५।१)

अतः प्रसह्य हृतवान् कन्यां धर्मेण पाण्डवः ॥ (५।२)

उचितश्चैव संबन्धः सुभद्रा च यशस्विनी । (६।१)

एष चापीदृशः पार्थः प्रसह्य हृतवान् इति ॥ (६।२)

भरतस्यान्वये जातं शंतनोश्च महात्मनः । (७।१)

कुन्तिभोजात्मजापुत्रं को बुभूषेत नार्जुनम् ॥ (७।२)

न च पश्यामि यः पार्थं विक्रमेण पराजयेत् । (८।१)

वर्जयित्वा विरूपाक्षं भगनेत्रहरं हरम् । (८।२)

अपि सर्वेषु लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ॥ (८।३)

स च नाम रथस्तादृङ् मदीयास्ते च वाजिनः । (९।१)

मम शस्त्राण्यशेषेण तूणी चाक्षयसायकौ । (९।२)

योद्धा पार्थश्च शीघ्रास्त्रः को नु तेन समो भवेत् ॥ (९।३)

तम् अनुद्रुत्य सान्त्वेन परमेण धनंजयम् । (१०।१)

निवर्तयध्वं संहृष्टा ममैषा परमा मतिः ॥ (१०।२)

यदि निर्जित्य वः पार्थो बलाद् गच्छेत् स्वकं पुरम् । (११।१)

प्रणश्येद् वो यशः सद्यो न तु सान्त्वे पराजयः । (११।२)

पितृष्वसायाः पुत्रो मे संबन्धं नार्हति द्विषाम् ॥ (११।३)

तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथा चक्रुर् जनाधिप । (१२।१)

वैशंपायनः । (१२।२)

उद्योगं कृतवन्तस्ते भेरीं संनाद्य यादवाः । (१२।३)

अर्जुनस्तु तदा श्रुत्वा भेरीसंनादनं महत् । (१२।४)

कौन्तेयस्त्वरमाणस्तु सुभद्राम् अभ्यभाषत । (१२।५)

आयान्ति वृष्णयः सर्वे ससुहृज्जनबान्धवाः । (१२।६)

त्वदर्थं योद्धुकामास्ते मदरक्तान्तलोचनाः । (१२।७)

प्रमत्तान् अशुचीन् मूढान् सुरामत्तान् नराधमान् । (१२।८)

वामिनो वाशिनादींस्तु करिष्यामि शरोत्तमैः । (१२।९)

उताहो वा मदोन्मत्तान् नयिष्यामि यमक्षयम् । (१२।१०)

एवम् उक्त्वा प्रियां पार्थो न्यवर्तत महाबलः । (१२।११)

निवर्तमानं दृष्ट्वैव सुभद्रा त्रस्ततां गता । (१२।१२)

एवं मा वद पार्थेति पादयोः पतिता तदा । (१२।१३)

सुभद्रा नु कलिर् जाता वृष्णीनां निधनाय च । (१२।१४)

एवं ब्रुवन्तः पौरास्ते जनवादं जनाः प्रभो । (१२।१५)

मम शोकं विवर्धन्ति तस्मात् पापं न चिन्तय । (१२।१६)

परिवादभयान् मुक्ता त्वत्प्रसादाद् भवाम्यहम् । (१२।१७)

एवम् उक्तस्ततः पार्थः प्रियया भद्रया तदा । (१२।१८)

गमनाय मतिं चक्रे पार्थः सत्यपराक्रमः । (१२।१९)

स्मितपूर्वं तदाभाष्य परिष्वज्य प्रियां तदा । (१२।२०)

उत्थाप्य च पुनः पार्थो याहि याहीति सो ऽब्रवीत् । (१२।२१)

ततः सुभद्रा त्वरिता रश्मीन् संगृह्य पाणिना । (१२।२२)

चोदयामास जवनाञ् शीघ्रम् अश्वान् कृतत्वरा । (१२।२३)

ततस्तु कृतसंनाहा वृष्णिवीराः समाहिताः । (१२।२४)

प्रत्यानयार्थं पार्थस्य जवनैस्तुरगोत्तमैः । (१२।२५)

राजमार्गम् अनुप्राप्ता दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम् । (१२।२६)

प्रासादपङ्क्तिस्तम्भेषु वेदिकासु ध्वजेषु च । (१२।२७)

अर्जुनस्य शरान् दृष्ट्वा विस्मयं परमं गताः । (१२।२८)

केशवस्य वचस्तथ्यं मन्यमानास्तु यादवाः । (१२।२९)

अतीत्य शैलं रैवतकं श्रुत्वा तु विपृथोर् वचः । (१२।३०)

अर्जुनेन कृतं श्रुत्वा गन्तुकामास्तु वृष्णयः । (१२।३१)

श्रुत्वा दूरं गतं पार्थं न्यवर्तन्त नराधिपाः । (१२।३२)

पुरोद्यानान्यतिक्रम्य विशालं च गिरिव्रजम् । (१२।३३)

सानुं मुञ्जावतं चैव वनान्युपवनानि च । (१२।३४)

पुण्येष्वानर्तराष्ट्रेषु वापीपद्मसरांसि च । (१२।३५)

प्राप्य धेनुमतीतीर्थम् अश्वरोधसरः प्रति । (१२।३६)

प्रेक्ष्यावर्तं ततः शैलम् अर्बुदं च नगोत्तमम् । (१२।३७)

आराच्छृङ्गम् उपस्थाय तीर्त्वा कारवतीं नदीम् । (१२।३८)

प्राप्य साल्वेयराष्ट्राणि निषधान् अभ्यतीत्य च । (१२।३९)

देवापृथुपुरं पश्यन् सर्वतः सुसमाहितः । (१२।४०)

तम् अतीत्य महाबाहुर् देवारण्यम् अपश्यत । (१२।४१)

पूजयामासुर् आयान्तं देवारण्यमहर्षयः । (१२।४२)

स वनानि नदीः शैलान् गिरिप्रस्रवणानि च । (१२।४३)

अतीत्य च तथा पार्थः सुभद्रासारथिस्तदा । (१२।४४)

कौरवं विषयं प्राप्य विशङ्कः समपद्यत । (१२।४५)

सोदर्याणां महाबाहुः सिंहाशयम् इवाशयम् । (१२।४६)

दूराद् उपवनोपेतां दाशार्हप्रतिमां पुरीम् । (१२।४७)

क्रोशमात्रे पुरस्यासीद् गोष्ठः पार्थस्य शोभनः । (१२।४८)

तत्राभीयात् स बीभत्सुर् निविष्टो यदुकन्यया । (१२।४९)

ततः सुभद्रां सत्कृत्य पार्थो वचनम् अब्रवीत् । (१२।५०)

गोपालिकानां वेषेण गच्छ त्वं वृजिनं पुरम् । (१२।५१)

कामव्याहारिणी कृष्णा रोचतां ते वचो मम । (१२।५२)

दृष्ट्वा तु परुषं ब्रूयात् सह तत्र मया गताम् । (१२।५३)

अन्यवेषेण तु गतां दृष्ट्वा सा त्वां प्रियं वदेत् । (१२।५४)

यत् तु सा प्रथमं ब्रूयान् न तस्यास्ति निवर्तनम् । (१२।५५)

तस्मान् मानं च दर्पं च व्यपनीय स्वयं व्रज । (१२।५६)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा सुभद्रा प्रत्यभाषत । (१२।५७)

एवम् एतत् करिष्यामि यथा त्वं पार्थ भाषसे । (१२।५८)

सुभद्राया वचः श्रुत्वा सुप्रीतः पाकशासनिः । (१२।५९)

गोपालान् स समानीय त्वरितो वाक्यम् अब्रवीत् । (१२।६०)

तरुण्यः सन्ति यावन्त्यस्ताः सर्वा व्रजयोषितः । (१२।६१)

आगच्छन्तु गमिष्यन्त्या भद्रया सह संगताः । (१२।६२)

इन्द्रप्रस्थं पुरवरं कृष्णां द्रष्टुं यशस्विनीम् । (१२।६३)

एतच्छ्रुत्वा तु गोपालैर् आनीता व्रजयोषितः । (१२।६४)

ततस्ताभिः परिवृतां व्रजस्त्रीभिर् अनिन्दिताम् । (१२।६५)

निवृत्तश्चार्जुनस्तत्र विवाहं कृतवांस्ततः ॥ (१२।६६)

उषित्वा तत्र कौन्तेयः संवत्सरपराः क्षपाः । (१३।१)

विहृत्य च यथाकामं पूजितो वृष्णिनन्दनैः । (१३।२)

पुष्करेषु ततः शिष्टं कालं वर्तितवान् प्रभुः । (१३।३)

पूर्णे तु द्वादशे वर्षे खाण्डवप्रस्थम् आविशत् ॥ (१३।४)

अभिगम्य स राजानं विनयेन समाहितः । (१४।१)

अभ्यर्च्य ब्राह्मणान् पार्थो द्रौपदीम् अभिजग्मिवान् ॥ (१४।२)

तं द्रौपदी प्रत्युवाच प्रणयात् कुरुनन्दनम् । (१५।१)

तत्रैव गच्छ कौन्तेय यत्र सा सात्वतात्मजा । (१५।२)

सुबद्धस्यापि भारस्य पूर्वबन्धः श्लथायते ॥ (१५।३)

तथा बहुविधं कृष्णां विलपन्तीं धनंजयः । (१६।१)

सान्त्वयामास भूयश्च क्षमयामास चासकृत् ॥ (१६।२)

सुभद्रां त्वरमाणश्च रक्तकौशेयवाससम् । (१७।१)

पार्थः प्रस्थापयामास कृत्वा गोपालिकावपुः ॥ (१७।२)

साधिकं तेन रूपेण शोभमाना यशस्विनी । (१८।१)

गोपालिकामध्यगता प्रययौ व्रजिनं पुरम् । (१८।२)

ततः पुरवरश्रेष्ठम् इन्द्रप्रस्थं यशस्विनी । (१८।३)

त्वरिता खाण्डवप्रस्थम् आससाद विवेश च । (१८।४)

भवनं श्रेष्ठम् आसाद्य वीरपत्नी वराङ्गना । (१८।५)

ववन्दे पृथुताम्राक्षी पृथां भद्रा यशस्विनी । (१८।६)

तां कुन्ती चारुसर्वाङ्गीम् उपाजिघ्रत मूर्धनि । (१८।७)

प्रीत्या परमया युक्ता आशीर्भिर् युञ्जतातुलाम् ॥ (१८।८)

ततो ऽभिगम्य त्वरिता पूर्णेन्दुसदृशानना । (१९।१)

ववन्दे द्रौपदीं भद्रा प्रेष्याहम् इति चाब्रवीत् ॥ (१९।२)

प्रत्युत्थाय च तां कृष्णा स्वसारं माधवस्य ताम् । (२०।१)

सस्वजे चावदत् प्रीता निःसपत्नो ऽस्तु ते पतिः । (२०।२)

वीरसूर् भव भद्रे त्वं भव भर्तृप्रिया तथा । (२०।३)

ओजसा निभृता बह्वीर् उवाच परमाशिषः । (२०।४)

तथैव मुदिता भद्रा ताम् उवाचैवम् अस्त्विति । (२०।५)

ततः सुभद्रां वार्ष्णेयीं परिष्वज्य शुभाननाम् । (२०।६)

अङ्के निवेश्य मुदिता वासुदेवं प्रशस्य तु । (२०।७)

ततः किलकिलाशब्दः क्षणेन समपद्यत । (२०।८)

हर्षाद् आनर्तयोधानाम् आसाद्य वृजिनं पुरम् । (२०।९)

देवपुत्रप्रकाशास्ते जाम्बूनदमयध्वजाः । (२०।१०)

पृष्ठतो ऽनुययुः पार्थं पुरुहूतम् इवामराः । (२०।११)

गोभिर् उष्ट्रैः सदश्वैश्च युक्तानि बहुला जनाः । (२०।१२)

ददृशुर् यानमुख्यानि दाशार्हपुरवासिनाम् । (२०।१३)

ततः पुरवरे यूनां प्रहर्षः समजायत । (२०।१४)

प्रभासाद् आगतं पार्थं दृष्ट्वा स्वम् इव बान्धवम् । (२०।१५)

सो ऽभियाय पुरश्रेष्ठं दाशार्हगणसंवृतः । (२०।१६)

पौरैः पुरवरैः प्रीत्या परया चाभिनन्दितः । (२०।१७)

प्राप्य चान्तःपुरद्वारम् अवरुह्य धनंजयः । (२०।१८)

ववन्दे धौम्यम् आसाद्य मातरं च धनंजयः । (२०।१९)

स्पृष्ट्वा च चरणौ राज्ञो भीमस्य च धनंजयः । (२०।२०)

यमाभ्यां वन्दितो हृष्टः सस्वजे ऽभिननन्द च । (२०।२१)

ब्राह्मणप्रमुखान् सर्वान् भ्रातृभिः सह संगतः । (२०।२२)

यथार्हं मानयामास पौरजानपदान् अपि । (२०।२३)

तत्रस्थान्यनुयात्राणि प्रदाय गुरवे वधूम् । (२०।२४)

पूजयांचक्रुर् आसाद्य कुन्तीपुत्रं युधिष्ठिरम् । (२०।२५)

पुरस्ताद् एव तेषां तु स महात्मा महायशाः । (२०।२६)

पूजनार्हो ऽभवद् राजा यथैव गदपूर्वजः । (२०।२७)

पाण्डवेन यथार्हं ते पूजार्हेण सुपूजिताः । (२०।२८)

न्यविशन्ताभ्यनुज्ञाता राज्ञा तुष्टा यशस्विना । (२०।२९)

ताम् अदीनाम् अदीनार्हां सुभद्रां प्रीतिवर्धिनीम् । (२०।३०)

साक्षाच्छ्रियम् अमन्यन्त पार्थाः कृष्णसहोदराम् । (२०।३१)

गुरूणां श्वशुराणां च देवराणां तथैव च । (२०।३२)

सुभद्रा स्वेन वृत्तेन बभूव परमप्रिया ॥ (२०।३३)

ततस्ते हृष्टमनसः पाण्डवेया महारथाः । (२१।१)

कुन्ती च परमप्रीता बभूव जनमेजय । (२१।२)

युधिष्ठिरमुखाः प्रीता बभूवुर् जनमेजय । (२१।३)

कुन्ती च परमप्रीता कृष्णा च सततं तथा । (२१।४)

वैशंपायनः । (२१।५)

अथ शुश्राव निर्वृत्ते वृष्णीनां परमोत्सवे । (२१।६)

अर्जुनेन हृतां भद्रां शङ्खचक्रगदाधरः । (२१।७)

पुरस्ताद् एव पौराणां संशयः समजायत । (२१।८)

जानता वासुदेवेन वासितो भरतर्षभः । (२१।९)

लोकस्य विदितं ह्यद्य पूर्वं विपृथुना यथा । (२१।१०)

सान्त्वयित्वाभ्यनुज्ञातो भद्रया सह संगतः । (२१।११)

दित्सता सोदरां तस्मै पतत्रिवरकेतुना । (२१।१२)

अर्हते पुरुषेन्द्राय पार्थायायतलोचनाम् । (२१।१३)

सत्कृत्य पाण्डवश्रेष्ठं प्रेषयामास चार्जुनम् । (२१।१४)

भद्रया सह बीभत्सुः प्रापितो व्रजिणः पुरम् ॥ (२१।१५)

श्रुत्वा तु पुण्डरीकाक्षः सम्प्राप्तं स्वपुरोत्तमम् । (२२।१)

अर्जुनं पाण्डवश्रेष्ठम् इन्द्रप्रस्थगतं तदा । (२२।२)

यियासुः खाण्डवप्रस्थम् आमन्त्रयत केशवः । (२२।३)

पूर्वं सत्कृत्य राजानम् आहुकं मधुसूदनः । (२२।४)

राजा विपृथुर् अक्रूरः संकर्षणविडूरथौ । (२२।५)

पित्रा च पुरुषेन्द्रेण पुरस्ताद् अभिमानितः । (२२।६)

संप्रीतः प्रीयमाणेन वृष्णिराज्ञा जनार्दनः । (२२।७)

अभिमन्त्र्याभ्यनुज्ञातो योजयामास वाहिनीम् । (२२।८)

ततस्तु यानान्यासाद्य दाशार्हपुरवासिनाम् । (२२।९)

सिंहनादः प्रहृष्टानां क्षणेन समपद्यत । (२२।१०)

योजयन्तः सदश्वांश्च यानयुग्यं रथांस्तथा । (२२।११)

गजांश्च परमप्रीताः समपद्यन्त वृष्णयः ॥ (२२।१२)

आजगाम विशुद्धात्मा सह रामेण केशवः । (२३।१)

वृष्ण्यन्धकमहामात्रैः सह वीरैर् महारथैः ॥ (२३।२)

भ्रातृभिश्च कुमारैश्च योधैश्च शतशो वृतः । (२४।१)

सैन्येन महता शौरिर् अभिगुप्तः परंतपः ॥ (२४।२)

तत्र दानपतिर् धीमान् आजगाम महायशाः । (२५।१)

अक्रूरो वृष्णिवीराणां सेनापतिर् अरिंदमः ॥ (२५।२)

अनाधृष्टिर् महातेजा उद्धवश्च महायशाः । (२६।१)

साक्षाद् बृहस्पतेः शिष्यो महाबुद्धिर् महायशाः ॥ (२६।२)

सत्यकः सात्यकिश्चैव कृतवर्मा च सात्वतः । (२७।१)

प्रद्युम्नश्चैव साम्बश्च निशठः शङ्कुर् एव च ॥ (२७।२)

चारुदेष्णश्च विक्रान्तो झिल्ली विपृथुर् एव च । (२८।१)

सारणश्च महाबाहुर् गदश्च विदुषां वरः ॥ (२८।२)

एते चान्ये च बहवो वृष्णिभोजान्धकास्तथा । (२९।१)

आजग्मुः खाण्डवप्रस्थम् आदाय हरणं बहु । (२९।२)

अन्वाहारं समादाय पृथग् वृष्णिपुरोगमाः । (२९।३)

प्रययुः सिंहनादेन सुभद्राम् अवलोककाः । (२९।४)

ते त्वदीर्घेण कालेन कृष्णेन सह यादवाः । (२९।५)

पुरम् आसाद्य पार्थानां परां प्रीतिम् अवाप्नुवन् ॥ (२९।६)

ततो युधिष्ठिरो राजा श्रुत्वा माधवम् आगतम् । (३०।१)

प्रतिग्रहार्थं कृष्णस्य यमौ प्रास्थापयत् तदा ॥ (३०।२)

ताभ्यां प्रतिगृहीतं तद् वृष्णिचक्रं समृद्धिमत् । (३१।१)

विवेश खाण्डवप्रस्थं पताकाध्वजशोभितम् ॥ (३१।२)

सिक्तसंमृष्टपन्थानं पुष्पप्रकरशोभितम् । (३२।१)

चन्दनस्य रसैः शीतैः पुण्यगन्धैर् निषेवितम् ॥ (३२।२)

दह्यतागुरुणा चैव देशे देशे सुगन्धिना । (३३।१)

गन्धोद्दामम् इवाकाशं बभूव जनमेजय । (३३।२)

सुसंमृष्टजनाकीर्णं वणिग्भिर् उपशोभितम् ॥ (३३।३)

प्रतिपेदे महाबाहुः सह रामेण केशवः । (३४।१)

वृष्ण्यन्धकमहाभोजैः संवृतः पुरुषोत्तमः ॥ (३४।२)

सम्पूज्यमानः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च सहस्रशः । (३५।१)

विवेश भवनं राज्ञः पुरंदरगृहोपमम् ॥ (३५।२)

युधिष्ठिरस्तु रामेण समागच्छद् यथाविधि । (३६।१)

मूर्ध्नि केशवम् आघ्राय पर्यष्वजत बाहुना ॥ (३६।२)

तं प्रीयमाणं कृष्णस्तु विनयेनाभ्यपूजयत् । (३७।१)

भीमं च पुरुषव्याघ्रं विधिवत् प्रत्यपूजयत् ॥ (३७।२)

तांश्च वृष्ण्यन्धकश्रेष्ठान् धर्मराजो युधिष्ठिरः । (३८।१)

प्रतिजग्राह सत्कारैर् यथाविधि यथोपगम् ॥ (३८।२)

गुरुवत् पूजयामास कांश्चित् कांश्चिद् वयस्यवत् । (३९।१)

कांश्चिद् अभ्यवदत् प्रेम्णा कैश्चिद् अप्यभिवादितः । (३९।२)

ततः पृथा च पार्थाश्च मुदिताः कृष्णया सह । (३९।३)

पुण्डरीकाक्षम् आसाद्य बभूवुर् मुदितेन्द्रियाः । (३९।४)

हर्षाद् अभिगतौ दृष्ट्वा संकर्षणजनार्दनौ । (३९।५)

बन्धुमन्तं पृथा पार्थं युधिष्ठिरम् अमन्यत । (३९।६)

ततः संकर्षणाक्रूरावप्रमेयावदीनवत् । (३९।७)

भद्रवत्यै सुभद्रायै धनौघम् उपजह्रतुः । (३९।८)

प्रवालानि च वस्त्राणि भूषणानि सहस्रशः । (३९।९)

कुथास्तरपरिस्तोमान् व्याघ्राजिनपुरस्कृतान् । (३९।१०)

विविधैश्चैव रत्नौघैर् दीप्तप्रभम् अजायत । (३९।११)

शयनासनयानैश्च युधिष्ठिरनिवेशनम् । (३९।१२)

ततः प्रीतिकरो यूनां विवाहपरमोत्सवः । (३९।१३)

भद्रवत्यै सुभद्रायै सप्तरात्रम् अवर्तत ॥ (३९।१४)

ततो ददौ वासुदेवो जन्यार्थे धनम् उत्तमम् । (४०।१)

हरणं वै सुभद्राया ज्ञातिदेयं महायशाः ॥ (४०।२)

रथानां काञ्चनाङ्गानां किङ्किणीजालमालिनाम् । (४१।१)

चतुर्युजाम् उपेतानां सूतैः कुशलसंमतैः । (४१।२)

बाह्लीकसिन्धुजातानां काम्बोजानां शतं शतम् । (४१।३)

हरणार्थं ददौ कृष्णस्तुरगाणां जनेश्वर । (४१।४)

सहस्रं प्रददौ कृष्णो गवाम् अयुतम् एव च ॥ (४१।५)

श्रीमान् माथुरदेश्यानां दोग्ध्रीणां पुण्यवर्चसाम् । (४२।१)

ददौ पार्थाय शुद्धात्मा सहस्राण्येकविंशतिम् । (४२।२)

वडवानां च शुभ्राणां चन्द्रांशुसमवर्चसाम् । (४२।३)

ददौ जनार्दनः प्रीत्या सहस्रं हेमभूषणम् । (४२।४)

गजानां नित्यमत्तानां सादिभिः समधिष्ठिताम् । (४२।५)

मेघाभानां ददौ कृष्णः सहस्रम् असितेक्षणः । (४२।६)

काम्बोजारट्टबाह्लीकसिन्धुजातांश्च भारत । (४२।७)

सुवर्णकृतसंनाहान् घण्टानादविनादितान् । (४२।८)

श्वेतचामरसंछन्नान् सर्वशस्त्रैर् अलंकृतान् । (४२।९)

जात्यश्वानां सहस्राणि पञ्चाशत् प्रददौ तदा । (४२।१०)

हयानां चन्द्रसंकाशं श्यामकर्णान् ददौ शतम् ॥ (४२।११)

तथैवाश्वतरीणां च दान्तानां वातरंहसाम् । (४३।१)

शतान्यञ्जनकेशीनां श्वेतानां पञ्च पञ्च च । (४३।२)

शिबिकानां सहस्रं च प्रददौ मधुसूदनः । (४३।३)

प्राच्यानां च प्रतीच्यानां बाह्लीकानां जनार्दनः । (४३।४)

ददौ शतसहस्रं वै कन्याधनम् अनुत्तमम् ॥ (४३।५)

स्नापनोत्सादने चैव सुयुक्तं वयसान्वितम् । (४४।१)

भोजने पाचने तथा । (४४।२)

आधानोद्वासने चैव प्रेरणे यत्र यत्र च । (४४।३)

अनुलेपे च गन्धानां पेषणे च विचक्षणम् । (४४।४)

सर्वकर्मणि निष्णातं । (४४।५)

स्त्रीणां सहस्रं गौरीणां सुवेषाणां सुवर्चसाम् ॥ (४४।६)

सुवर्णशतकण्ठीनाम् अरोगाणां सुवाससाम् । (४५।१)

परिचर्यासु दक्षाणां प्रददौ पुष्करेक्षणः । (४५।२)

पृष्ठ्यानाम् अपि चाश्वानां बाह्लिजानां जनार्दनः । (४५।३)

ददौ शतसहस्राख्यं कन्याधनम् अनुत्तमम् ॥ (४५।४)

कृताकृतस्य मुख्यस्य कनकस्याग्निवर्चसः । (४६।१)

मनुष्यभारान् दाशार्हो ददौ दश जनार्दनः । (४६।२)

भूषणानां तु मुख्यानां शतभारं ददौ धनम् । (४६।३)

मुक्ताहाराणि शुभ्राणि शतसंख्यानि केशवः । (४६।४)

प्रवालानां सहस्रं च तथान्यान् अपि भारत । (४६।५)

सुवर्णपादपीठानां महार्हास्तरणांस्तथा । (४६।६)

पर्यङ्काणां सहस्रं च ददौ कन्याधनं तदा ॥ (४६।७)

गजानां तु प्रभिन्नानां त्रिधा प्रस्रवतां मदम् । (४७।१)

गिरिकूटनिकाशानां समरेष्वनिवर्तिनाम् । (४७।२)

सुवर्णकक्ष्याग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ (४७।३)

कॢप्तानां पटुघण्टानां वराणां हेममालिनाम् । (४८।१)

हस्त्यारोहैर् उपेतानां सहस्रं साहसप्रियः । (४८।२)

स्थितानां बद्धघण्टानां गतानां गोचरं भुवः । (४८।३)

महिषीणाम् अदाद् भूरिपयसाम् अयुतद्वयम् । (४८।४)

प्रददौ वासुदेवस्तु वसुदेवाज्ञया तदा ॥ (४८।५)

रामः पादग्राहणिकं ददौ पार्थाय लाङ्गली । (४९।१)

प्रीयमाणो हलधरः संबन्धप्रीतिम् आवहन् ॥ (४९।२)

स महाधनरत्नौघो वस्त्रकम्बलफेनवान् । (५०।१)

महागजमहाग्राहः पताकाशैवलाकुलः ॥ (५०।२)

पाण्डुसागरम् आविद्धः प्रविवेश महानदः । (५१।१)

पूर्णम् आपूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहो ऽभवत् ॥ (५१।२)

प्रतिजग्राह तत् सर्वं धर्मराजो युधिष्ठिरः । (५२।१)

बलदेवस्ततो मधु । (५२।२)

दिवारात्रं च सततं सानुजैर् अधिकं मधु । (५२।३)

द्राक्षाप्रभवम् अत्यन्तं कापिशायनम् एव च । (५२।४)

दिव्यमाक्षिकसंमिश्रम् आसवं च मनोरमम् । (५२।५)

पद्मरागेन्द्रनीलादिभाजनेषु व्यवस्थितम् । (५२।६)

रौप्यसौवर्णमुख्येषु चषकेषु पपुः सुराम् । (५२।७)

पाण्डवो ऽपि च धर्मात्मा । (५२।८)

पूजयामास तांश्चैव वृष्ण्यन्धकमहारथान् ॥ (५२।९)

ते समेता महात्मानः कुरुवृष्ण्यन्धकोत्तमाः । (५३।१)

विजह्रुर् अमरावासे नराः सुकृतिनो यथा ॥ (५३।२)

तत्र तत्र महापानैर् उत्कृष्टतलनादितैः । (५४।१)

आसवैश्च महाधनैः पीत्वा पीत्वा तु मैरेयान् । (५४।२)

यथायोगं यथाप्रीति विजह्रुः कुरुवृष्णयः ॥ (५४।३)

एवम् उत्तमवीर्यास्ते विहृत्य दिवसान् बहून् । (५५।१)

पूज्य पार्थान् पृथां चैव भद्रां च यदुपुंगवाः । (५५।२)

केशवेनाभ्यनुज्ञाता गन्तुकामाः पुरीं प्रति । (५५।३)

पूजिताः कुरुभिर् जग्मुः पुनर् द्वारवतीं पुरीम् ॥ (५५।४)

रामं पुरस्कृत्य ययुर् वृष्ण्यन्धकमहारथाः । (५६।१)

रामः सुभद्रां सम्पूज्य परिष्वज्य स्वसां तदा । (५६।२)

न्यासेति द्रौपदीम् उक्त्वा परिदाय महाबलः । (५६।३)

पितृष्वसायाश्चरणावभिवाद्य ययौ तदा । (५६।४)

तस्मिन् काले पृथा प्रीता पूजयामास तं तदा । (५६।५)

वृष्णिप्रवीराः पार्थैश्च पौरैश्च परमार्चिताः । (५६।६)

रत्नान्यादाय शुभ्राणि दत्तानि कुरुसत्तमैः ॥ (५६।७)

वासुदेवस्तु पार्थेन तत्रैव सह भारत । (५७।१)

चतुर्विंशदहोरात्रं रममाणो महाबलः । (५७।२)

उवास नगरे रम्ये शक्रप्रस्थे महामनाः । (५७।३)

व्यचरद् यमुनाकूले पार्थेन सह भारत । (५७।४)

मृगान् विध्यन् वराहांश्च रेमे सार्धं किरीटिना ॥ (५७।५)

ततः सुभद्रा सौभद्रं केशवस्य प्रिया स्वसा । (५८।१)

जयन्तम् इव पौलोमी द्युतिमन्तम् अजीजनत् ॥ (५८।२)

दीर्घबाहुं महासत्त्वम् ऋषभाक्षम् अरिंदमम् । (५९।१)

सुभद्रा सुषुवे वीरम् अभिमन्युं नरर्षभम् ॥ (५९।२)

अभीश्च मन्युमांश्चैव ततस्तम् अरिमर्दनम् । (६०।१)

अभिमन्युम् इति प्राहुर् आर्जुनिं पुरुषर्षभम् ॥ (६०।२)

स सात्वत्याम् अतिरथः संबभूव धनंजयात् । (६१।१)

मखे निर्मथ्यमानाद् वा शमीगर्भाद्धुताशनः ॥ (६१।२)

यस्मिञ् जाते महाबाहुः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः । (६२।१)

अयुतं गा द्विजातिभ्यः प्रादान् निष्कांश्च तावतः ॥ (६२।२)

दयितो वासुदेवस्य बाल्यात् प्रभृति चाभवत् । (६३।१)

पितॄणां चैव सर्वेषां प्रजानाम् इव चन्द्रमाः ॥ (६३।२)

जन्मप्रभृति कृष्णश्च चक्रे तस्य क्रियाः शुभाः । (६४।१)

स चापि ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथा शशी ॥ (६४।२)

चतुष्पादं दशविधं धनुर्वेदम् अरिंदमः । (६५।१)

अर्जुनाद् वेद वेदज्ञात् सकलं दिव्यमानुषम् ॥ (६५।२)

विज्ञानेष्वपि चास्त्राणां सौष्ठवे च महाबलः । (६६।१)

क्रियास्वपि च सर्वासु विशेषान् अभ्यशिक्षयत् ॥ (६६।२)

आगमे च प्रयोगे च चक्रे तुल्यम् इवात्मनः । (६७।१)

तुतोष पुत्रं सौभद्रं प्रेक्षमाणो धनंजयः ॥ (६७।२)

सर्वसंहननोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम् । (६८।१)

दुर्धर्षम् ऋषभस्कन्धं व्यात्ताननम् इवोरगम् ॥ (६८।२)

सिंहदर्पं महेष्वासं मत्तमातङ्गविक्रमम् । (६९।१)

मेघदुन्दुभिनिर्घोषं पूर्णचन्द्रनिभाननम् ॥ (६९।२)

कृष्णस्य सदृशं शौर्ये वीर्ये रूपे तथाकृतौ । (७०।१)

ददर्श पुत्रं बीभत्सुर् मघवान् इव तं यथा ॥ (७०।२)

पाञ्चाल्यपि च पञ्चभ्यः पतिभ्यः शुभलक्षणा । (७१।१)

लेभे पञ्च सुतान् वीराञ् शुभान् पञ्चाचलान् इव ॥ (७१।२)

युधिष्ठिरात् प्रतिविन्ध्यं सुतसोमं वृकोदरात् । (७२।१)

अर्जुनाच्छ्रुतकर्माणं शतानीकं च नाकुलिम् ॥ (७२।२)

सहदेवाच्छ्रुतसेनम् एतान् पञ्च महारथान् । (७३।१)

पाञ्चाली सुषुवे वीरान् आदित्यान् अदितिर् यथा ॥ (७३।२)

शास्त्रतः प्रतिविन्ध्यं तम् ऊचुर् विप्रा युधिष्ठिरम् । (७४।१)

परप्रहरणज्ञाने प्रतिविन्ध्यो भवत्वयम् ॥ (७४।२)

सुते सोमसहस्रे तु सोमार्कसमतेजसम् । (७५।१)

सुतसोमं महेष्वासं सुषुवे भीमसेनतः ॥ (७५।२)

श्रुतं कर्म महत् कृत्वा निवृत्तेन किरीटिना । (७६।१)

जातः पुत्रस्तवेत्येवं श्रुतकर्मा ततो ऽभवत् ॥ (७६।२)

शतानीकस्य राजर्षेः कौरव्यः कुरुनन्दनः । (७७।१)

चक्रे पुत्रं सनामानं नकुलः कीर्तिवर्धनम् ॥ (७७।२)

ततस्त्वजीजनत् कृष्णा नक्षत्रे वह्निदैवते । (७८।१)

सहदेवात् सुतं तस्माच्छ्रुतसेनेति तं विदुः ॥ (७८।२)

एकवर्षान्तरास्त्वेव द्रौपदेया यशस्विनः । (७९।१)

अन्वजायन्त राजेन्द्र परस्परहिते रताः ॥ (७९।२)

जातकर्माण्यानुपूर्व्याच्चूडोपनयनानि च । (८०।१)

चकार विधिवद् धौम्यस्तेषां भरतसत्तम ॥ (८०।२)

कृत्वा च वेदाध्ययनं ततः सुचरितव्रताः । (८१।१)

जगृहुः सर्वम् इष्वस्त्रम् अर्जुनाद् दिव्यमानुषम् ॥ (८१।२)

देवगर्भोपमैः पुत्रैर् व्यूढोरस्कैर् महाबलैः । (८२।१)

अन्विता राजशार्दूल पाण्डवा मुदम् आप्नुवन् ॥ (८२।२)