महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 170

834 of 1995 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

दुर्योधन उवाच । (१।१)

duryodhana uvāca

1.2१.२

किमर्थं भरतश्रेष्ठ न हन्यास्त्वं शिखण्डिनम् । (१।२)

kimarthaṃ bharataśreṣṭha na hanyāstvaṃ śikhaṇḍinam |

1.3१.३

उद्यतेषुम् अथो दृष्ट्वा समरेष्वाततायिनम् ॥ (१।३)

udyateṣum atho dṛṣṭvā samareṣvātatāyinam ||

2.1२.१

पूर्वम् उक्त्वा महाबाहो पाण्डवान् सह सोमकैः । (२।१)

pūrvam uktvā mahābāho pāṇḍavān saha somakaiḥ |

2.2२.२

वधिष्यामीति गाङ्गेय तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (२।२)

vadhiṣyāmīti gāṅgeya tanme brūhi pitāmaha ||

3.1३.१

भीष्म उवाच । (३।१)

bhīṣma uvāca

3.2३.२

शृणु दुर्योधन कथां सहैभिर् वसुधाधिपैः । (३।२)

śṛṇu duryodhana kathāṃ sahaibhir vasudhādhipaiḥ |

3.3३.३

यदर्थं युधि सम्प्रेक्ष्य नाहं हन्यां शिखण्डिनम् ॥ (३।३)

yadarthaṃ yudhi samprekṣya nāhaṃ hanyāṃ śikhaṇḍinam ||

4.1४.१

महाराजो मम पिता शंतनुर् भरतर्षभः । (४।१)

mahārājo mama pitā śaṃtanur bharatarṣabhaḥ |

4.2४.२

दिष्टान्तं प्राप धर्मात्मा समये पुरुषर्षभ ॥ (४।२)

diṣṭāntaṃ prāpa dharmātmā samaye puruṣarṣabha ||

5.1५.१

ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ प्रतिज्ञां परिपालयन् । (५।१)

tato 'haṃ bharataśreṣṭha pratijñāṃ paripālayan |

5.2५.२

चित्राङ्गदं भ्रातरं वै महाराज्ये ऽभ्यषेचयम् ॥ (५।२)

citrāṅgadaṃ bhrātaraṃ vai mahārājye 'bhyaṣecayam ||

6.1६.१

तस्मिंश्च निधनं प्राप्ते सत्यवत्या मते स्थितः । (६।१)

tasmiṃśca nidhanaṃ prāpte satyavatyā mate sthitaḥ |

6.2६.२

विचित्रवीर्यं राजानम् अभ्यषिञ्चं यथाविधि ॥ (६।२)

vicitravīryaṃ rājānam abhyaṣiñcaṃ yathāvidhi ||

7.1७.१

मयाभिषिक्तो राजेन्द्र यवीयान् अपि धर्मतः । (७।१)

mayābhiṣikto rājendra yavīyān api dharmataḥ |

7.2७.२

विचित्रवीर्यो धर्मात्मा माम् एव समुदैक्षत ॥ (७।२)

vicitravīryo dharmātmā mām eva samudaikṣata ||

8.1८.१

तस्य दारक्रियां तात चिकीर्षुर् अहम् अप्युत । (८।१)

tasya dārakriyāṃ tāta cikīrṣur aham apyuta |

8.2८.२

अनुरूपाद् इव कुलाद् इति चिन्त्य मनो दधे ॥ (८।२)

anurūpād iva kulād iti cintya mano dadhe ||

9.1९.१

तथाश्रौषं महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वयंवरे । (९।१)

tathāśrauṣaṃ mahābāho tisraḥ kanyāḥ svayaṃvare |

9.2९.२

रूपेणाप्रतिमाः सर्वाः काशिराजसुतास्तदा । (९।२)

rūpeṇāpratimāḥ sarvāḥ kāśirājasutāstadā |

9.3९.३

अम्बा चैवाम्बिका चैव तथैवाम्बालिकापरा ॥ (९।३)

ambā caivāmbikā caiva tathaivāmbālikāparā ||

10.1१०.१

राजानश्च समाहूताः पृथिव्यां भरतर्षभ । (१०।१)

rājānaśca samāhūtāḥ pṛthivyāṃ bharatarṣabha |

10.2१०.२

अम्बा ज्येष्ठाभवत् तासाम् अम्बिका त्वथ मध्यमा । (१०।२)

ambā jyeṣṭhābhavat tāsām ambikā tvatha madhyamā |

10.3१०.३

अम्बालिका च राजेन्द्र राजकन्या यवीयसी ॥ (१०।३)

ambālikā ca rājendra rājakanyā yavīyasī ||

11.1११.१

सो ऽहम् एकरथेनैव गतः काशिपतेः पुरीम् । (११।१)

so 'ham ekarathenaiva gataḥ kāśipateḥ purīm |

11.2११.२

अपश्यं ता महाबाहो तिस्रः कन्याः स्वलंकृताः । (११।२)

apaśyaṃ tā mahābāho tisraḥ kanyāḥ svalaṃkṛtāḥ |

11.3११.३

राज्ञश्चैव समावृत्तान् पार्थिवान् पृथिवीपते ॥ (११।३)

rājñaścaiva samāvṛttān pārthivān pṛthivīpate ||

12.1१२.१

ततो ऽहं तान्नृपान् सर्वान् आहूय समरे स्थितान् । (१२।१)

tato 'haṃ tānnṛpān sarvān āhūya samare sthitān |

12.2१२.२

रथम् आरोपयांचक्रे कन्यास्ता भरतर्षभ ॥ (१२।२)

ratham āropayāṃcakre kanyāstā bharatarṣabha ||

13.1१३.१

वीर्यशुल्काश्च ता ज्ञात्वा समारोप्य रथं तदा । (१३।१)

vīryaśulkāśca tā jñātvā samāropya rathaṃ tadā |

13.2१३.२

अवोचं पार्थिवान् सर्वान् अहं तत्र समागतान् । (१३।२)

avocaṃ pārthivān sarvān ahaṃ tatra samāgatān |

13.3१३.३

भीष्मः शांतनवः कन्या हरतीति पुनः पुनः ॥ (१३।३)

bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ kanyā haratīti punaḥ punaḥ ||

14.1१४.१

ते यतध्वं परं शक्त्या सर्वे मोक्षाय पार्थिवाः । (१४।१)

te yatadhvaṃ paraṃ śaktyā sarve mokṣāya pārthivāḥ |

14.2१४.२

प्रसह्य हि नयाम्येष मिषतां वो नराधिपाः ॥ (१४।२)

prasahya hi nayāmyeṣa miṣatāṃ vo narādhipāḥ ||

15.1१५.१

ततस्ते पृथिवीपालाः समुत्पेतुर् उदायुधाः । (१५।१)

tataste pṛthivīpālāḥ samutpetur udāyudhāḥ |

15.2१५.२

योगो योग इति क्रुद्धाः सारथींश्चाप्यचोदयन् ॥ (१५।२)

yogo yoga iti kruddhāḥ sārathīṃścāpyacodayan ||

16.1१६.१

ते रथैर् मेघसंकाशैर् गजैश्च गजयोधिनः । (१६।१)

te rathair meghasaṃkāśair gajaiśca gajayodhinaḥ |

16.2१६.२

पृष्ठ्यैश्चाश्वैर् महीपालाः समुत्पेतुर् उदायुधाः ॥ (१६।२)

pṛṣṭhyaiścāśvair mahīpālāḥ samutpetur udāyudhāḥ ||

17.1१७.१

ततस्ते मां महीपालाः सर्व एव विशां पते । (१७।१)

tataste māṃ mahīpālāḥ sarva eva viśāṃ pate |

17.2१७.२

रथव्रातेन महता सर्वतः पर्यवारयन् ॥ (१७।२)

rathavrātena mahatā sarvataḥ paryavārayan ||

18.1१८.१

तान् अहं शरवर्षेण महता प्रत्यवारयम् । (१८।१)

tān ahaṃ śaravarṣeṇa mahatā pratyavārayam |

18.2१८.२

सर्वान्नृपांश्चाप्यजयं देवराड् इव दानवान् ॥ (१८।२)

sarvānnṛpāṃścāpyajayaṃ devarāḍ iva dānavān ||

19.1१९.१

तेषाम् आपततां चित्रान् ध्वजान् हेमपरिष्कृतान् । (१९।१)

teṣām āpatatāṃ citrān dhvajān hemapariṣkṛtān |

19.2१९.२

एकैकेन हि बाणेन भूमौ पातितवान् अहम् ॥ (१९।२)

ekaikena hi bāṇena bhūmau pātitavān aham ||

20.1२०.१

हयांश्चैषां गजांश्चैव सारथींश्चाप्यहं रणे । (२०।१)

hayāṃścaiṣāṃ gajāṃścaiva sārathīṃścāpyahaṃ raṇe |

20.2२०.२

अपातयं शरैर् दीप्तैः प्रहसन् पुरुषर्षभ ॥ (२०।२)

apātayaṃ śarair dīptaiḥ prahasan puruṣarṣabha ||

21.1२१.१

ते निवृत्ताश्च भग्नाश्च दृष्ट्वा तल् लाघवं मम । (२१।१)

te nivṛttāśca bhagnāśca dṛṣṭvā tal lāghavaṃ mama |

21.2२१.२

अथाहं हास्तिनपुरम् आयां जित्वा महीक्षितः ॥ (२१।२)

athāhaṃ hāstinapuram āyāṃ jitvā mahīkṣitaḥ ||

22.1२२.१

अतो ऽहं ताश्च कन्या वै भ्रातुर् अर्थाय भारत । (२२।१)

ato 'haṃ tāśca kanyā vai bhrātur arthāya bhārata |

22.2२२.२

तच्च कर्म महाबाहो सत्यवत्यै न्यवेदयम् ॥ (२२।२)

tacca karma mahābāho satyavatyai nyavedayam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 170

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit