वासुदेव उवाच । (१।१)

द्विविधो जायते व्याधिः शारीरो मानसस्तथा । (१।२)

परस्परं तयोर् जन्म निर्द्वंद्वं नोपलभ्यते ॥ (१।३)

शरीरे जायते व्याधिः शारीरो नात्र संशयः । (२।१)

मानसो जायते व्याधिर् मनस्येवेति निश्चयः ॥ (२।२)

शीतोष्णे चैव वायुश्च गुणा राजञ् शरीरजाः । (३।१)

तेषां गुणानां साम्यं चेत् तद् आहुः स्वस्थलक्षणम् । (३।२)

उष्णेन बाध्यते शीतं शीतेनोष्णं च बाध्यते ॥ (३।३)

सत्त्वं रजस्तमश्चेति त्रयस्त्वात्मगुणाः स्मृताः । (४।१)

तेषां गुणानां साम्यं चेत् तद् आहुः स्वस्थलक्षणम् । (४।२)

तेषाम् अन्यतमोत्सेके विधानम् उपदिश्यते ॥ (४।३)

हर्षेण बाध्यते शोको हर्षः शोकेन बाध्यते । (५।१)

कश्चिद् दुःखे वर्तमानः सुखस्य स्मर्तुम् इच्छति । (५।२)

कश्चित् सुखे वर्तमानो दुःखस्य स्मर्तुम् इच्छति ॥ (५।३)

स त्वं न दुःखी दुःखस्य न सुखी सुसुखस्य वा । (६।१)

स्मर्तुम् इच्छसि कौन्तेय दिष्टं हि बलवत्तरम् ॥ (६।२)

अथवा ते स्वभावो ऽयं येन पार्थावकृष्यसे । (७।१)

दृष्ट्वा सभागतां कृष्णाम् एकवस्त्रां रजस्वलाम् । (७।२)

मिषतां पाण्डवेयानां न तत् संस्मर्तुम् इच्छसि ॥ (७।३)

प्रव्राजनं च नगराद् अजिनैश्च विवासनम् । (८।१)

महारण्यनिवासश्च न तस्य स्मर्तुम् इच्छसि ॥ (८।२)

जटासुरात् परिक्लेशश्चित्रसेनेन चाहवः । (९।१)

सैन्धवाच्च परिक्लेशो न तस्य स्मर्तुम् इच्छसि ॥ (९।२)

पुनर् अज्ञातचर्यायां कीचकेन पदा वधः । (१०।१)

याज्ञसेन्यास्तदा पार्थ न तस्य स्मर्तुम् इच्छसि ॥ (१०।२)

यच्च ते द्रोणभीष्माभ्यां युद्धम् आसीद् अरिंदम । (११।१)

मनसैकेन योद्धव्यं तत् ते युद्धम् उपस्थितम् । (११।२)

तस्माद् अभ्युपगन्तव्यं युद्धाय भरतर्षभ ॥ (११।३)

परम् अव्यक्तरूपस्य परं मुक्त्वा स्वकर्मभिः । (१२।१)

यत्र नैव शरैः कार्यं न भृत्यैर् न च बन्धुभिः । (१२।२)

आत्मनैकेन योद्धव्यं तत् ते युद्धम् उपस्थितम् ॥ (१२।३)

तस्मिन्न् अनिर्जिते युद्धे काम् अवस्थां गमिष्यसि । (१३।१)

एतज्ज्ञात्वा तु कौन्तेय कृतकृत्यो भविष्यसि ॥ (१३।२)

एतां बुद्धिं विनिश्चित्य भूतानाम् आगतिं गतिम् । (१४।१)

पितृपैतामहे वृत्ते शाधि राज्यं यथोचितम् ॥ (१४।२)