MBh, 3, 285
Select a line for its word-by-word analysis.
माहितं कर्ण कार्षीस् त्वम् आत्मनः सुहृदां तथा । (१।२)
māhitaṃ karṇa kārṣīs tvam ātmanaḥ suhṛdāṃ tathā |
पुत्राणाम् अथ भार्याणाम् अथो मातुर् अथो पितुः ॥ (१।३)
putrāṇām atha bhāryāṇām atho mātur atho pituḥ ||
इष्यते यशसः प्राप्तिः कीर्तिश्च त्रिदिवे स्थिरा ॥ (२।२)
iṣyate yaśasaḥ prāptiḥ kīrtiśca tridive sthirā ||
यस्त्वं प्राणविरोधेन कीर्तिम् इच्छसि शाश्वतीम् । (३।१)
yastvaṃ prāṇavirodhena kīrtim icchasi śāśvatīm |
जीवतां कुरुते कार्यं पिता माता सुतास् तथा । (४।१)
jīvatāṃ kurute kāryaṃ pitā mātā sutās tathā |
ये चान्ये बान्धवाः केचिल् लोके ऽस्मिन् पुरुषर्षभ । (४।२)
ye cānye bāndhavāḥ kecil loke 'smin puruṣarṣabha |
कीर्तिश्च जीवतः साध्वी पुरुषस्य महाद्युते । (५।१)
kīrtiśca jīvataḥ sādhvī puruṣasya mahādyute |
मृतस्य कीर्त्या किं कार्यं भस्मीभूतस्य देहिनः । (५।२)
mṛtasya kīrtyā kiṃ kāryaṃ bhasmībhūtasya dehinaḥ |
मृतः कीर्तिं न जानाति जीवन् कीर्तिं समश्नुते ॥ (५।३)
mṛtaḥ kīrtiṃ na jānāti jīvan kīrtiṃ samaśnute ||
मृतस्य कीर्तिर्मर्त्यस्य यथा माला गतायुषः । (६।१)
mṛtasya kīrtirmartyasya yathā mālā gatāyuṣaḥ |
अहं तु त्वां ब्रवीम्येतद् भक्तो ऽसीति हितेप्सया ॥ (६।२)
ahaṃ tu tvāṃ bravīmyetad bhakto 'sīti hitepsayā ||
भक्तिमन्तो हि मे रक्ष्या इत्येतेनापि हेतुना । (७।१)
bhaktimanto hi me rakṣyā ityetenāpi hetunā |
भक्तो ऽयं परया भक्त्या माम् इत्येव महाभुज । (७।२)
bhakto 'yaṃ parayā bhaktyā mām ityeva mahābhuja |
ममापि भक्तिर् उत्पन्ना स त्वं कुरु वचो मम ॥ (७।३)
mamāpi bhaktir utpannā sa tvaṃ kuru vaco mama ||
अस्ति चात्र परं किंचिद् अध्यात्मं देवनिर्मितम् । (८।१)
asti cātra paraṃ kiṃcid adhyātmaṃ devanirmitam |
अतश्च त्वां ब्रवीम्येतत् क्रियताम् अविशङ्कया ॥ (८।२)
ataśca tvāṃ bravīmyetat kriyatām aviśaṅkayā ||
देवगुह्यं त्वया ज्ञातुं न शक्यं पुरुषर्षभ । (९।१)
devaguhyaṃ tvayā jñātuṃ na śakyaṃ puruṣarṣabha |
तस्मान् नाख्यामि ते गुह्यं काले वेत्स्यति तद् भवान् ॥ (९।२)
tasmān nākhyāmi te guhyaṃ kāle vetsyati tad bhavān ||
पुनर् उक्तं च वक्ष्यामि त्वं राधेय निबोध तत् । (१०।१)
punar uktaṃ ca vakṣyāmi tvaṃ rādheya nibodha tat |
मास्मै ते कुण्डले दद्या भिक्षवे वज्रपाणये ॥ (१०।२)
māsmai te kuṇḍale dadyā bhikṣave vajrapāṇaye ||
शोभसे कुण्डलाभ्यां हि रुचिराभ्यां महाद्युते । (११।१)
śobhase kuṇḍalābhyāṃ hi rucirābhyāṃ mahādyute |
कीर्तिश्च जीवतः साध्वी पुरुषस्येति विद्धि तत् । (१२।१)
kīrtiśca jīvataḥ sādhvī puruṣasyeti viddhi tat |
प्रत्याख्येयस्त्वया तात कुण्डलार्थे पुरंदरः ॥ (१२।२)
pratyākhyeyastvayā tāta kuṇḍalārthe puraṃdaraḥ ||
शक्या बहुविधैर् वाक्यैः कुण्डलेप्सा त्वयानघ । (१३।१)
śakyā bahuvidhair vākyaiḥ kuṇḍalepsā tvayānagha |
विहन्तुं देवराजस्य हेतुयुक्तैः पुनः पुनः ॥ (१३।२)
vihantuṃ devarājasya hetuyuktaiḥ punaḥ punaḥ ||
उपपत्त्युपपन्नार्थैर् माधुर्यकृतभूषणैः । (१४।१)
upapattyupapannārthair mādhuryakṛtabhūṣaṇaiḥ |
पुरंदरस्य कर्ण त्वं बुद्धिम् एताम् अपानुद ॥ (१४।२)
puraṃdarasya karṇa tvaṃ buddhim etām apānuda ||
त्वं हि नित्यं नरव्याघ्र स्पर्धसे सव्यसाचिना । (१५।१)
tvaṃ hi nityaṃ naravyāghra spardhase savyasācinā |
सव्यसाची त्वया चैव युधि शूरः समेष्यति ॥ (१५।२)
savyasācī tvayā caiva yudhi śūraḥ sameṣyati ||
न तु त्वाम् अर्जुनः शक्तः कुण्डलाभ्यां समन्वितम् । (१६।१)
na tu tvām arjunaḥ śaktaḥ kuṇḍalābhyāṃ samanvitam |
विजेतुं युधि यद्यस्य स्वयम् इन्द्रः शरो भवेत् ॥ (१६।२)
vijetuṃ yudhi yadyasya svayam indraḥ śaro bhavet ||
तस्मान् न देये शक्राय त्वयैते कुण्डले शुभे । (१७।१)
tasmān na deye śakrāya tvayaite kuṇḍale śubhe |
संग्रामे यदि निर्जेतुं कर्ण कामयसे ऽर्जुनम् ॥ (१७।२)
saṃgrāme yadi nirjetuṃ karṇa kāmayase 'rjunam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.