महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 285

583 of 1995 · 38 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सूर्य उवाच । (१।१)

sūrya uvāca

1.2१.२

माहितं कर्ण कार्षीस् त्वम् आत्मनः सुहृदां तथा । (१।२)

māhitaṃ karṇa kārṣīs tvam ātmanaḥ suhṛdāṃ tathā |

1.3१.३

पुत्राणाम् अथ भार्याणाम् अथो मातुर् अथो पितुः ॥ (१।३)

putrāṇām atha bhāryāṇām atho mātur atho pituḥ ||

2.1२.१

शरीरस्याविरोधेन प्राणिनां प्राणभृद्वर । (२।१)

śarīrasyāvirodhena prāṇināṃ prāṇabhṛdvara |

2.2२.२

इष्यते यशसः प्राप्तिः कीर्तिश्च त्रिदिवे स्थिरा ॥ (२।२)

iṣyate yaśasaḥ prāptiḥ kīrtiśca tridive sthirā ||

3.1३.१

यस्त्वं प्राणविरोधेन कीर्तिम् इच्छसि शाश्वतीम् । (३।१)

yastvaṃ prāṇavirodhena kīrtim icchasi śāśvatīm |

3.2३.२

सा ते प्राणान् समादाय गमिष्यति न संशयः ॥ (३।२)

sā te prāṇān samādāya gamiṣyati na saṃśayaḥ ||

4.1४.१

जीवतां कुरुते कार्यं पिता माता सुतास् तथा । (४।१)

jīvatāṃ kurute kāryaṃ pitā mātā sutās tathā |

4.2४.२

ये चान्ये बान्धवाः केचिल् लोके ऽस्मिन् पुरुषर्षभ । (४।२)

ye cānye bāndhavāḥ kecil loke 'smin puruṣarṣabha |

4.3४.३

राजानश् च नरव्याघ्र पौरुषेण निबोध तत् ॥ (४।३)

rājānaś ca naravyāghra pauruṣeṇa nibodha tat ||

5.1५.१

कीर्तिश्च जीवतः साध्वी पुरुषस्य महाद्युते । (५।१)

kīrtiśca jīvataḥ sādhvī puruṣasya mahādyute |

5.2५.२

मृतस्य कीर्त्या किं कार्यं भस्मीभूतस्य देहिनः । (५।२)

mṛtasya kīrtyā kiṃ kāryaṃ bhasmībhūtasya dehinaḥ |

5.3५.३

मृतः कीर्तिं न जानाति जीवन् कीर्तिं समश्नुते ॥ (५।३)

mṛtaḥ kīrtiṃ na jānāti jīvan kīrtiṃ samaśnute ||

6.1६.१

मृतस्य कीर्तिर्मर्त्यस्य यथा माला गतायुषः । (६।१)

mṛtasya kīrtirmartyasya yathā mālā gatāyuṣaḥ |

6.2६.२

अहं तु त्वां ब्रवीम्येतद् भक्तो ऽसीति हितेप्सया ॥ (६।२)

ahaṃ tu tvāṃ bravīmyetad bhakto 'sīti hitepsayā ||

7.1७.१

भक्तिमन्तो हि मे रक्ष्या इत्येतेनापि हेतुना । (७।१)

bhaktimanto hi me rakṣyā ityetenāpi hetunā |

7.2७.२

भक्तो ऽयं परया भक्त्या माम् इत्येव महाभुज । (७।२)

bhakto 'yaṃ parayā bhaktyā mām ityeva mahābhuja |

7.3७.३

ममापि भक्तिर् उत्पन्ना स त्वं कुरु वचो मम ॥ (७।३)

mamāpi bhaktir utpannā sa tvaṃ kuru vaco mama ||

8.1८.१

अस्ति चात्र परं किंचिद् अध्यात्मं देवनिर्मितम् । (८।१)

asti cātra paraṃ kiṃcid adhyātmaṃ devanirmitam |

8.2८.२

अतश्च त्वां ब्रवीम्येतत् क्रियताम् अविशङ्कया ॥ (८।२)

ataśca tvāṃ bravīmyetat kriyatām aviśaṅkayā ||

9.1९.१

देवगुह्यं त्वया ज्ञातुं न शक्यं पुरुषर्षभ । (९।१)

devaguhyaṃ tvayā jñātuṃ na śakyaṃ puruṣarṣabha |

9.2९.२

तस्मान् नाख्यामि ते गुह्यं काले वेत्स्यति तद् भवान् ॥ (९।२)

tasmān nākhyāmi te guhyaṃ kāle vetsyati tad bhavān ||

10.1१०.१

पुनर् उक्तं च वक्ष्यामि त्वं राधेय निबोध तत् । (१०।१)

punar uktaṃ ca vakṣyāmi tvaṃ rādheya nibodha tat |

10.2१०.२

मास्मै ते कुण्डले दद्या भिक्षवे वज्रपाणये ॥ (१०।२)

māsmai te kuṇḍale dadyā bhikṣave vajrapāṇaye ||

11.1११.१

शोभसे कुण्डलाभ्यां हि रुचिराभ्यां महाद्युते । (११।१)

śobhase kuṇḍalābhyāṃ hi rucirābhyāṃ mahādyute |

11.2११.२

विशाखयोर्मध्यगतः शशीव विमलो दिवि ॥ (११।२)

viśākhayormadhyagataḥ śaśīva vimalo divi ||

12.1१२.१

कीर्तिश्च जीवतः साध्वी पुरुषस्येति विद्धि तत् । (१२।१)

kīrtiśca jīvataḥ sādhvī puruṣasyeti viddhi tat |

12.2१२.२

प्रत्याख्येयस्त्वया तात कुण्डलार्थे पुरंदरः ॥ (१२।२)

pratyākhyeyastvayā tāta kuṇḍalārthe puraṃdaraḥ ||

13.1१३.१

शक्या बहुविधैर् वाक्यैः कुण्डलेप्सा त्वयानघ । (१३।१)

śakyā bahuvidhair vākyaiḥ kuṇḍalepsā tvayānagha |

13.2१३.२

विहन्तुं देवराजस्य हेतुयुक्तैः पुनः पुनः ॥ (१३।२)

vihantuṃ devarājasya hetuyuktaiḥ punaḥ punaḥ ||

14.1१४.१

उपपत्त्युपपन्नार्थैर् माधुर्यकृतभूषणैः । (१४।१)

upapattyupapannārthair mādhuryakṛtabhūṣaṇaiḥ |

14.2१४.२

पुरंदरस्य कर्ण त्वं बुद्धिम् एताम् अपानुद ॥ (१४।२)

puraṃdarasya karṇa tvaṃ buddhim etām apānuda ||

15.1१५.१

त्वं हि नित्यं नरव्याघ्र स्पर्धसे सव्यसाचिना । (१५।१)

tvaṃ hi nityaṃ naravyāghra spardhase savyasācinā |

15.2१५.२

सव्यसाची त्वया चैव युधि शूरः समेष्यति ॥ (१५।२)

savyasācī tvayā caiva yudhi śūraḥ sameṣyati ||

16.1१६.१

न तु त्वाम् अर्जुनः शक्तः कुण्डलाभ्यां समन्वितम् । (१६।१)

na tu tvām arjunaḥ śaktaḥ kuṇḍalābhyāṃ samanvitam |

16.2१६.२

विजेतुं युधि यद्यस्य स्वयम् इन्द्रः शरो भवेत् ॥ (१६।२)

vijetuṃ yudhi yadyasya svayam indraḥ śaro bhavet ||

17.1१७.१

तस्मान् न देये शक्राय त्वयैते कुण्डले शुभे । (१७।१)

tasmān na deye śakrāya tvayaite kuṇḍale śubhe |

17.2१७.२

संग्रामे यदि निर्जेतुं कर्ण कामयसे ऽर्जुनम् ॥ (१७।२)

saṃgrāme yadi nirjetuṃ karṇa kāmayase 'rjunam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 285

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit