वसिष्ठ उवाच । (१।१)

यैषा ते तपती नाम सावित्र्यवरजा सुता । (१।२)

तां त्वां संवरणस्यार्थे वरयामि विभावसो ॥ (१।३)

स हि राजा बृहत्कीर्तिर् धर्मार्थविद् उदारधीः । (२।१)

युक्तः संवरणो भर्ता दुहितुस्ते विहंगम ॥ (२।२)

गन्धर्व उवाच । (३।१)

इत्युक्तः सविता तेन ददानीत्येव निश्चितः । (३।२)

प्रत्यभाषत तं विप्रं प्रतिनन्द्य दिवाकरः ॥ (३।३)

वरः संवरणो राज्ञां त्वम् ऋषीणां वरो मुने । (४।१)

तपती योषितां श्रेष्ठा किम् अन्यत्रापवर्जनात् ॥ (४।२)

ततः सर्वानवद्याङ्गीं तपतीं तपनः स्वयम् । (५।१)

ददौ संवरणस्यार्थे वसिष्ठाय महात्मने । (५।२)

प्रतिजग्राह तां कन्यां महर्षिस्तपतीं तदा ॥ (५।३)

वसिष्ठो ऽथ विसृष्टश्च पुनर् एवाजगाम ह । (६।१)

यत्र विख्यातकीर्तिः स कुरूणाम् ऋषभो ऽभवत् ॥ (६।२)

स राजा मन्मथाविष्टस्तद्गतेनान्तरात्मना । (७।१)

दृष्ट्वा च देवकन्यां तां तपतीं चारुहासिनीम् । (७।२)

वसिष्ठेन सहायान्तीं संहृष्टो ऽभ्यधिकं बभौ । (७।३)

रुरुचे साधिकं सुभ्रूर् आपतन्ती नभस्तलात् । (७।४)

सौदामिनीव विभ्रष्टा द्योतयन्ती स्वतेजसा ॥ (७।५)

कृच्छ्रे द्वादशरात्रे तु तस्य राज्ञः समापिते । (८।१)

आजगाम विशुद्धात्मा वसिष्ठो भगवान् ऋषिः ॥ (८।२)

तपसाराध्य वरदं देवं गोपतिम् ईश्वरम् । (९।१)

लेभे संवरणो भार्यां वसिष्ठस्यैव तेजसा ॥ (९।२)

ततस्तस्मिन् गिरिश्रेष्ठे देवगन्धर्वसेविते । (१०।१)

जग्राह विधिवत् पाणिं तपत्याः स नरर्षभः ॥ (१०।२)

वसिष्ठेनाभ्यनुज्ञातस्तस्मिन्न् एव धराधरे । (११।१)

सो ऽकामयत राजर्षिर् विहर्तुं सह भार्यया ॥ (११।२)

ततः पुरे च राष्ट्रे च वाहनेषु बलेषु च । (१२।१)

आदिदेश महीपालस्तम् एव सचिवं तदा । (१२।२)

अथ दत्त्वा महीपाले तपतीं तां मनोरमाम् । (१२।३)

तिष्ठ सुश्रोणि यास्यामि त्वम् आश्रय पतिं शुभे ॥ (१२।४)

नृपतिं त्वभ्यनुज्ञाय वसिष्ठो ऽथापचक्रमे । (१३।१)

सो ऽपि राजा गिरौ तस्मिन् विजहारामरोपमः ॥ (१३।२)

ततो द्वादश वर्षाणि काननेषु जलेषु च । (१४।१)

रेमे तस्मिन् गिरौ राजा तयैव सह भार्यया ॥ (१४।२)

तस्य राज्ञः पुरे तस्मिन् समा द्वादश सर्वशः । (१५।१)

न ववर्ष सहस्राक्षो राष्ट्रे चैवास्य सर्वशः । (१५।२)

ततस्तस्याम् अनावृष्ट्यां प्रवृत्तायाम् अरिंदम । (१५।३)

प्रजाः क्षयम् उपाजग्मुः सर्वाः सस्थाणुजङ्गमाः । (१५।४)

तस्मिंस्तथाविधे काले वर्तमाने सुदारुणे । (१५।५)

नावश्यायः पपातोर्व्यां ततः सस्यानि नारुहन् । (१५।६)

ततो विभ्रान्तमनसो जनाः क्षुद्भयपीडिताः । (१५।७)

गृहाणि सम्परित्यज्य बभ्रमुः प्रदिशो दिशः । (१५।८)

ततस्तस्मिन् पुरे राष्ट्रे त्यक्तदारपरिग्रहाः । (१५।९)

परस्परम् अमर्यादाः क्षुधार्ता जघ्निरे जनाः ॥ (१५।१०)

तत् क्षुधार्तैर् निरानन्दैः शवभूतैस्तदा नरैः । (१६।१)

अभवत् प्रेतराजस्य पुरं प्रेतैर् इवावृतम् । (१६।२)

स्नाय्वस्थिशेषैर् निर्मांसैर् धमनीसंततैर् भृशम् ॥ (१६।३)

ततस्तत् तादृशं दृष्ट्वा स एव भगवान् ऋषिः । (१७।१)

अभ्यपद्यत धर्मात्मा वसिष्ठो राजसत्तमम् ॥ (१७।२)

तं च पार्थिवशार्दूलम् आनयामास तत् पुरम् । (१८।१)

तपत्या सहितं राजन्न् उषितं द्वादशीः समाः ॥ (१८।२)

ततः प्रवृष्टस्तत्रासीद् यथापूर्वं सुरारिहा । (१९।१)

तस्मिन् नृपतिशार्दूले प्रविष्टे नगरं पुनः । (१९।२)

प्रववर्ष सहस्राक्षः सस्यानि जनयन् प्रभुः ॥ (१९।३)

ततः सराष्ट्रं मुमुदे तत् पुरं परया मुदा । (२०।१)

तेन पार्थिवमुख्येन भावितं भावितात्मना ॥ (२०।२)

ततो द्वादश वर्षाणि पुनर् ईजे नराधिपः । (२१।१)

पत्न्या तपत्या सहितो यथा शक्रो मरुत्पतिः ॥ (२१।२)

एवम् आसीन् महाभागा तपती नाम पौर्विकी । (२२।१)

तव वैवस्वती पार्थ तापत्यस्त्वं यया मतः ॥ (२२।२)

तस्यां संजनयामास कुरुं संवरणो नृपः । (२३।१)

तपत्यां तपतां श्रेष्ठ तापत्यस्त्वं ततो ऽर्जुन । (२३।२)

दश वर्षसहस्राणि विहृत्य स तया सह । (२३।३)

अभिषिच्य कुरुं राज्ये तपस्तप्त्वा तपोधनः । (२३।४)

आदित्यलोकं च ततो जगाम भरतर्षभ । (२३।५)

कुरूद्भवा यतो यूयं कौरवाः कुरवस्तथा । (२३।६)

पौरवा आजमीढाश्च भारता भरतर्षभ । (२३।७)

तापत्यम् अखिलं प्रोक्तं वृत्तान्तं तव पूर्विकम् । (२३।८)

पुरोहितमुखा यूयं भुङ्क्षध्वं पृथिवीम् इमाम् ॥ (२३।९)