महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 117

415 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

राम उवाच । (१।१)

rāma uvāca

1.2१.२

ममापराधात् तैः क्षुद्रैर् हतस् त्वं तात बालिशैः । (१।२)

mamāparādhāt taiḥ kṣudrair hatas tvaṃ tāta bāliśaiḥ |

1.3१.३

कार्तवीर्यस्य दायादैर् वने मृग इवेषुभिः ॥ (१।३)

kārtavīryasya dāyādair vane mṛga iveṣubhiḥ ||

2.1२.१

धर्मज्ञस्य कथं तात वर्तमानस्य सत्पथे । (२।१)

dharmajñasya kathaṃ tāta vartamānasya satpathe |

2.2२.२

मृत्युर् एवंविधो युक्तः सर्वभूतेष्वनागसः ॥ (२।२)

mṛtyur evaṃvidho yuktaḥ sarvabhūteṣvanāgasaḥ ||

3.1३.१

किं नु तैर् न कृतं पापं यैर् भवांस्तपसि स्थितः । (३।१)

kiṃ nu tair na kṛtaṃ pāpaṃ yair bhavāṃstapasi sthitaḥ |

3.2३.२

अयुध्यमानो वृद्धः सन् हतः शरशतैः शितैः ॥ (३।२)

ayudhyamāno vṛddhaḥ san hataḥ śaraśataiḥ śitaiḥ ||

4.1४.१

किं नु ते तत्र वक्ष्यन्ति सचिवेषु सुहृत्सु च । (४।१)

kiṃ nu te tatra vakṣyanti saciveṣu suhṛtsu ca |

4.2४.२

अयुध्यमानं धर्मज्ञम् एकं हत्वानपत्रपाः ॥ (४।२)

ayudhyamānaṃ dharmajñam ekaṃ hatvānapatrapāḥ ||

5.1५.१

अकृतव्रण उवाच । (५।१)

akṛtavraṇa uvāca

5.2५.२

विलप्यैवं स करुणं बहु नानाविधं नृप । (५।२)

vilapyaivaṃ sa karuṇaṃ bahu nānāvidhaṃ nṛpa |

5.3५.३

प्रेतकार्याणि सर्वाणि पितुश् चक्रे महातपाः ॥ (५।३)

pretakāryāṇi sarvāṇi pituś cakre mahātapāḥ ||

6.1६.१

ददाह पितरं चाग्नौ रामः परपुरंजयः । (६।१)

dadāha pitaraṃ cāgnau rāmaḥ parapuraṃjayaḥ |

6.2६.२

प्रतिजज्ञे वधं चापि सर्वक्षत्रस्य भारत ॥ (६।२)

pratijajñe vadhaṃ cāpi sarvakṣatrasya bhārata ||

7.1७.१

संक्रुद्धो ऽतिबलः शूरः शस्त्रम् आदाय वीर्यवान् । (७।१)

saṃkruddho 'tibalaḥ śūraḥ śastram ādāya vīryavān |

7.2७.२

जघ्निवान् कार्तवीर्यस्य सुतान् एको ऽन्तकोपमः ॥ (७।२)

jaghnivān kārtavīryasya sutān eko 'ntakopamaḥ ||

8.1८.१

तेषां चानुगता ये च क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभ । (८।१)

teṣāṃ cānugatā ye ca kṣatriyāḥ kṣatriyarṣabha |

8.2८.२

तांश्च सर्वान् अवामृद्नाद् रामः प्रहरतां वरः ॥ (८।२)

tāṃśca sarvān avāmṛdnād rāmaḥ praharatāṃ varaḥ ||

9.1९.१

त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं कृत्वा निःक्षत्रियां प्रभुः । (९।१)

triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ kṛtvā niḥkṣatriyāṃ prabhuḥ |

9.2९.२

समन्तपञ्चके पञ्च चकार रुधिरह्रदान् ॥ (९।२)

samantapañcake pañca cakāra rudhirahradān ||

10.1१०.१

स तेषु तर्पयामास पितॄन् भृगुकुलोद्वहः । (१०।१)

sa teṣu tarpayāmāsa pitṝn bhṛgukulodvahaḥ |

10.2१०.२

साक्षाद् ददर्श चर्चीकं स च रामं न्यवारयत् ॥ (१०।२)

sākṣād dadarśa carcīkaṃ sa ca rāmaṃ nyavārayat ||

11.1११.१

ततो यज्ञेन महता जामदग्न्यः प्रतापवान् । (११।१)

tato yajñena mahatā jāmadagnyaḥ pratāpavān |

11.2११.२

तर्पयामास देवेन्द्रम् ऋत्विग्भ्यश् च महीं ददौ ॥ (११।२)

tarpayāmāsa devendram ṛtvigbhyaś ca mahīṃ dadau ||

12.1१२.१

वेदीं चाप्यददद्धैमीं कश्यपाय महात्मने । (१२।१)

vedīṃ cāpyadadaddhaimīṃ kaśyapāya mahātmane |

12.2१२.२

दशव्यामायतां कृत्वा नवोत्सेधां विशां पते ॥ (१२।२)

daśavyāmāyatāṃ kṛtvā navotsedhāṃ viśāṃ pate ||

13.1१३.१

तां कश्यपस्यानुमते ब्राह्मणाः खण्डशस् तदा । (१३।१)

tāṃ kaśyapasyānumate brāhmaṇāḥ khaṇḍaśas tadā |

13.2१३.२

व्यभजंस् तेन ते राजन् प्रख्याताः खाण्डवायनाः ॥ (१३।२)

vyabhajaṃs tena te rājan prakhyātāḥ khāṇḍavāyanāḥ ||

14.1१४.१

स प्रदाय महीं तस्मै कश्यपाय महात्मने । (१४।१)

sa pradāya mahīṃ tasmai kaśyapāya mahātmane |

14.2१४.२

अस्मिन् महेन्द्रे शैलेन्द्रे वसत्यमितविक्रमः ॥ (१४।२)

asmin mahendre śailendre vasatyamitavikramaḥ ||

15.1१५.१

एवं वैरम् अभूत् तस्य क्षत्रियैर् लोकवासिभिः । (१५।१)

evaṃ vairam abhūt tasya kṣatriyair lokavāsibhiḥ |

15.2१५.२

पृथिवी चापि विजिता रामेणामिततेजसा ॥ (१५।२)

pṛthivī cāpi vijitā rāmeṇāmitatejasā ||

16.1१६.१

वैशम्पायन उवाच । (१६।१)

vaiśampāyana uvāca

16.2१६.२

ततश् चतुर्दशीं रामः समयेन महामनाः । (१६।२)

tataś caturdaśīṃ rāmaḥ samayena mahāmanāḥ |

16.3१६.३

दर्शयामास तान् विप्रान् धर्मराजं च सानुजम् ॥ (१६।३)

darśayāmāsa tān viprān dharmarājaṃ ca sānujam ||

17.1१७.१

स तम् आनर्च राजेन्द्रो भ्रातृभिः सहितः प्रभुः । (१७।१)

sa tam ānarca rājendro bhrātṛbhiḥ sahitaḥ prabhuḥ |

17.2१७.२

द्विजानां च परां पूजां चक्रे नृपतिसत्तमः ॥ (१७।२)

dvijānāṃ ca parāṃ pūjāṃ cakre nṛpatisattamaḥ ||

18.1१८.१

अर्चयित्वा जामदग्न्यं पूजितस्तेन चाभिभूः । (१८।१)

arcayitvā jāmadagnyaṃ pūjitastena cābhibhūḥ |

18.2१८.२

महेन्द्र उष्य तां रात्रिं प्रययौ दक्षिणामुखः ॥ (१८।२)

mahendra uṣya tāṃ rātriṃ prayayau dakṣiṇāmukhaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 117

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit