संजय उवाच । (१।१)

भगदत्तः कृपः शल्यः कृतवर्मा च सात्वतः । (१।२)

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ (१।३)

चित्रसेनो विकर्णश्च तथा दुर्मर्षणो युवा । (२।१)

दशैते तावका योधा भीमसेनम् अयोधयन् ॥ (२।२)

महत्या सेनया युक्ता नानादेशसमुत्थया । (३।१)

भीष्मस्य समरे राजन् प्रार्थयाना महद् यशः ॥ (३।२)

शल्यस्तु नवभिर् बाणैर् भीमसेनम् अताडयत् । (४।१)

कृतवर्मा त्रिभिर् बाणैः कृपश्च नवभिः शरैः ॥ (४।२)

चित्रसेनो विकर्णश्च भगदत्तश्च मारिष । (५।१)

दशभिर् दशभिर् भल्लैर् भीमसेनम् अताडयन् ॥ (५।२)

सैन्धवश्च त्रिभिर् बाणैर् जत्रुदेशे ऽभ्यताडयत् । (६।१)

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः । (६।२)

दुर्मर्षणश्च विंशत्या पाण्डवं निशितैः शरैः ॥ (६।३)

स तान् सर्वान्महाराज भ्राजमानान् पृथक् पृथक् । (७।१)

प्रवीरान् सर्वलोकस्य धार्तराष्ट्रान्महारथान् । (७।२)

विव्याध बहुभिर् बाणैर् भीमसेनो महाबलः ॥ (७।३)

शल्यं पञ्चाशता विद्ध्वा कृतवर्माणम् अष्टभिः । (८।१)

कृपस्य सशरं चापं मध्ये चिछेद भारत । (८।२)

अथैनं छिन्नधन्वानं पुनर् विव्याध पञ्चभिः ॥ (८।३)

विन्दानुविन्दौ च तथा त्रिभिस्त्रिभिर् अताडयत् । (९।१)

दुर्मर्षणं च विंशत्या चित्रसेनं च पञ्चभिः ॥ (९।२)

विकर्णं दशभिर् बाणैः पञ्चभिश्च जयद्रथम् । (१०।१)

विद्ध्वा भीमो ऽनदद् धृष्टः सैन्धवं च पुनस्त्रिभिः ॥ (१०।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय गौतमो रथिनां वरः । (११।१)

भीमं विव्याध संरब्धो दशभिर् निशितैः शरैः ॥ (११।२)

स विद्धो बहुभिर् बाणैस्तोत्त्रैर् इव महाद्विपः । (१२।१)

ततः क्रुद्धो महाबाहुर् भीमसेनः प्रतापवान् । (१२।२)

गौतमं ताडयामास शरैर् बहुभिर् आहवे ॥ (१२।३)

सैन्धवस्य तथाश्वांश्च सारथिं च त्रिभिः शरैः । (१३।१)

प्राहिणोन्मृत्युलोकाय कालान्तकसमद्युतिः ॥ (१३।२)

हताश्वात् तु रथात् तूर्णम् अवप्लुत्य महारथः । (१४।१)

शरांश्चिक्षेप निशितान् भीमसेनस्य संयुगे ॥ (१४।२)

तस्य भीमो धनुर्मध्ये द्वाभ्यां चिछेद भारत । (१५।१)

भल्लाभ्यां भरतश्रेष्ठ सैन्धवस्य महात्मनः ॥ (१५।२)

स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । (१६।१)

चित्रसेनरथं राजन्न् आरुरोह त्वरान्वितः ॥ (१६।२)

अत्यद्भुतं रणे कर्म कृतवांस्तत्र पाण्डवः । (१७।१)

महारथाञ् शरैर् विद्ध्वा वारयित्वा महारथः । (१७।२)

विरथं सैन्धवं चक्रे सर्वलोकस्य पश्यतः ॥ (१७।३)

नातीव ममृषे शल्यो भीमसेनस्य विक्रमम् । (१८।१)

स संधाय शरांस्तीक्ष्णान् कर्मारपरिमार्जितान् । (१८।२)

भीमं विव्याध सप्तत्या तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् ॥ (१८।३)

कृपश्च कृतवर्मा च भगदत्तश्च मारिष । (१९।१)

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ चित्रसेनश्च संयुगे ॥ (१९।२)

दुर्मर्षणो विकर्णश्च सिन्धुराजश्च वीर्यवान् । (२०।१)

भीमं ते विव्यधुस्तूर्णं शल्यहेतोर् अरिंदमाः ॥ (२०।२)

स तु तान् प्रतिविव्याध पञ्चभिः पञ्चभिः शरैः । (२१।१)

शल्यं विव्याध सप्तत्या पुनश्च दशभिः शरैः ॥ (२१।२)

तं शल्यो नवभिर् विद्ध्वा पुनर् विव्याध पञ्चभिः । (२२।१)

सारथिं चास्य भल्लेन गाढं विव्याध मर्मणि ॥ (२२।२)

विशोकं वीक्ष्य निर्भिन्नं भीमसेनः प्रतापवान् । (२३।१)

मद्रराजं त्रिभिर् बाणैर् बाह्वोर् उरसि चार्पयत् ॥ (२३।२)

तथेतरान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिर् अजिह्मगैः । (२४।१)

ताडयामास समरे सिंहवच्च ननाद च ॥ (२४।२)

ते हि यत्ता महेष्वासाः पाण्डवं युद्धदुर्मदम् । (२५।१)

त्रिभिस्त्रिभिर् अकुण्ठाग्रैर् भृशं मर्मस्वताडयन् ॥ (२५।२)

सो ऽतिविद्धो महेष्वासो भीमसेनो न विव्यथे । (२६।१)

पर्वतो वारिधाराभिर् वर्षमाणैर् इवाम्बुदैः ॥ (२६।२)

शल्यं च नवभिर् बाणैर् भृशं विद्ध्वा महायशाः । (२७।१)

प्राग्ज्योतिषं शतेनाजौ राजन् विव्याध वै दृढम् ॥ (२७।२)

ततस्तु सशरं चापं सात्वतस्य महात्मनः । (२८।१)

क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन चिछेद कृतहस्तवत् ॥ (२८।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय कृतवर्मा वृकोदरम् । (२९।१)

आजघान भ्रुवोर् मध्ये नाराचेन परंतप ॥ (२९।२)

भीमस्तु समरे विद्ध्वा शल्यं नवभिर् आयसैः । (३०।१)

भगदत्तं त्रिभिश्चैव कृतवर्माणम् अष्टभिः ॥ (३०।२)

द्वाभ्यां द्वाभ्यां च विव्याध गौतमप्रभृतीन् रथान् । (३१।१)

ते तु तं समरे राजन् विव्यधुर् निशितैः शरैः ॥ (३१।२)

स तथा पीड्यमानो ऽपि सर्वतस्तैर् महारथैः । (३२।१)

मत्वा तृणेन तांस्तुल्यान् विचचार गतव्यथः ॥ (३२।२)

ते चापि रथिनां श्रेष्ठा भीमाय निशिताञ् शरान् । (३३।१)

प्रेषयामासुर् अव्यग्राः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (३३।२)

तस्य शक्तिं महावेगां भगदत्तो महारथः । (३४।१)

चिक्षेप समरे वीरः स्वर्णदण्डां महाधनाम् ॥ (३४।२)

तोमरं सैन्धवो राजा पट्टिशं च महाभुजः । (३५।१)

शतघ्नीं च कृपो राजञ् शरं शल्यश्च संयुगे ॥ (३५।२)

अथेतरे महेष्वासाः पञ्च पञ्च शिलीमुखान् । (३६।१)

भीमसेनं समुद्दिश्य प्रेषयामासुर् ओजसा ॥ (३६।२)

तोमरं स द्विधा चक्रे क्षुरप्रेणानिलात्मजः । (३७।१)

पट्टिशं च त्रिभिर् बाणैश्चिछेद तिलकाण्डवत् ॥ (३७।२)

स बिभेद शतघ्नीं च नवभिः कङ्कपत्रिभिः । (३८।१)

मद्रराजप्रयुक्तं च शरं छित्त्वा महाबलः ॥ (३८।२)

शक्तिं चिछेद सहसा भगदत्तेरितां रणे । (३९।१)

तथेतराञ् शरान् घोराञ् शरैः संनतपर्वभिः ॥ (३९।२)

भीमसेनो रणश्लाघी त्रिधैकैकं समाछिनत् । (४०।१)

तांश्च सर्वान्महेष्वासांस्त्रिभिस्त्रिभिर् अताडयत् ॥ (४०।२)

ततो धनंजयस्तत्र वर्तमाने महारणे । (४१।१)

जगाम स रथेनाजौ भीमं दृष्ट्वा महारथम् । (४१।२)

निघ्नन्तं समरे शत्रून् योधयानं च सायकैः ॥ (४१।३)

तौ तु तत्र महात्मानौ समेतौ वीक्ष्य पाण्डवौ । (४२।१)

नाशशंसुर् जयं तत्र तावकाः पुरुषर्षभ ॥ (४२।२)

अथार्जुनो रणे भीष्मं योधयन् वै महारथम् । (४३।१)

भीष्मस्य निधनाकाङ्क्षी पुरस्कृत्य शिखण्डिनम् ॥ (४३।२)

आससाद रणे योधांस्तावकान् दश भारत । (४४।१)

ये स्म भीमं रणे राजन् योधयन्तो व्यवस्थिताः । (४४।२)

बीभत्सुस्तान् अथाविध्यद् भीमस्य प्रियकाम्यया ॥ (४४।३)

ततो दुर्योधनो राजा सुशर्माणम् अचोदयत् । (४५।१)

अर्जुनस्य वधार्थाय भीमसेनस्य चोभयोः ॥ (४५।२)

सुशर्मन् गच्छ शीघ्रं त्वं बलौघैः परिवारितः । (४६।१)

जहि पाण्डुसुतावेतौ धनंजयवृकोदरौ ॥ (४६।२)

तच्छ्रुत्वा शासनं तस्य त्रिगर्तः प्रस्थलाधिपः । (४७।१)

अभिद्रुत्य रणे भीमम् अर्जुनं चैव धन्विनौ ॥ (४७।२)

रथैर् अनेकसाहस्रैः परिवव्रे समन्ततः । (४८।१)

ततः प्रववृते युद्धम् अर्जुनस्य परैः सह ॥ (४८।२)