महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 90

388 of 1995 · 53 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

धनंजयेन चाप्युक्तं यत् तच्छृणु युधिष्ठिर । (१।२)

dhanaṃjayena cāpyuktaṃ yat tacchṛṇu yudhiṣṭhira |

1.3१.३

युधिष्ठिरं भ्रातरं मे योजयेर् धर्म्यया श्रिया ॥ (१।३)

yudhiṣṭhiraṃ bhrātaraṃ me yojayer dharmyayā śriyā ||

2.1२.१

त्वं हि धर्मान् परान् वेत्थ तपांसि च तपोधन । (२।१)

tvaṃ hi dharmān parān vettha tapāṃsi ca tapodhana |

2.2२.२

श्रीमतां चापि जानासि राज्ञां धर्मं सनातनम् ॥ (२।२)

śrīmatāṃ cāpi jānāsi rājñāṃ dharmaṃ sanātanam ||

3.1३.१

स भवान् यत् परं वेद पावनं पुरुषान् प्रति । (३।१)

sa bhavān yat paraṃ veda pāvanaṃ puruṣān prati |

3.2३.२

तेन संयोजयेथास् त्वं तीर्थपुण्येन पाण्डवम् ॥ (३।२)

tena saṃyojayethās tvaṃ tīrthapuṇyena pāṇḍavam ||

4.1४.१

यथा तीर्थानि गच्छेत गाश् च दद्यात् स पार्थिवः । (४।१)

yathā tīrthāni gaccheta gāś ca dadyāt sa pārthivaḥ |

4.2४.२

तथा सर्वात्मना कार्यम् इति मां विजयो ऽब्रवीत् ॥ (४।२)

tathā sarvātmanā kāryam iti māṃ vijayo 'bravīt ||

5.1५.१

भवता चानुगुप्तो ऽसौ चरेत् तीर्थानि सर्वशः । (५।१)

bhavatā cānugupto 'sau caret tīrthāni sarvaśaḥ |

5.2५.२

रक्षोभ्यो रक्षितव्यश् च दुर्गेषु विषमेषु च ॥ (५।२)

rakṣobhyo rakṣitavyaś ca durgeṣu viṣameṣu ca ||

6.1६.१

दधीच इव देवेन्द्रं यथा चाप्यङ्गिरा रविम् । (६।१)

dadhīca iva devendraṃ yathā cāpyaṅgirā ravim |

6.2६.२

तथा रक्षस्व कौन्तेयं राक्षसेभ्यो द्विजोत्तम ॥ (६।२)

tathā rakṣasva kaunteyaṃ rākṣasebhyo dvijottama ||

7.1७.१

यातुधाना हि बहवो राक्षसाः पर्वतोपमाः । (७।१)

yātudhānā hi bahavo rākṣasāḥ parvatopamāḥ |

7.2७.२

त्वयाभिगुप्तान् कौन्तेयान् नातिवर्तेयुर् अन्तिकात् ॥ (७।२)

tvayābhiguptān kaunteyān nātivarteyur antikāt ||

8.1८.१

सो ऽहम् इन्द्रस्य वचनान्नियोगाद् अर्जुनस्य च । (८।१)

so 'ham indrasya vacanānniyogād arjunasya ca |

8.2८.२

रक्षमाणो भयेभ्यस् त्वां चरिष्यामि त्वया सह ॥ (८।२)

rakṣamāṇo bhayebhyas tvāṃ cariṣyāmi tvayā saha ||

9.1९.१

द्विस् तीर्थानि मया पूर्वं दृष्टानि कुरुनन्दन । (९।१)

dvis tīrthāni mayā pūrvaṃ dṛṣṭāni kurunandana |

9.2९.२

इदं तृतीयं द्रक्ष्यामि तान्य् एव भवता सह ॥ (९।२)

idaṃ tṛtīyaṃ drakṣyāmi tāny eva bhavatā saha ||

10.1१०.१

इयं राजर्षिभिर् याता पुण्यकृद्भिर् युधिष्ठिर । (१०।१)

iyaṃ rājarṣibhir yātā puṇyakṛdbhir yudhiṣṭhira |

10.2१०.२

मन्वादिभिर् महाराज तीर्थयात्रा भयापहा ॥ (१०।२)

manvādibhir mahārāja tīrthayātrā bhayāpahā ||

11.1११.१

नानृजुर् नाकृतात्मा च नावैद्यो न च पापकृत् । (११।१)

nānṛjur nākṛtātmā ca nāvaidyo na ca pāpakṛt |

11.2११.२

स्नाति तीर्थेषु कौरव्य न च वक्रमतिर् नरः ॥ (११।२)

snāti tīrtheṣu kauravya na ca vakramatir naraḥ ||

12.1१२.१

त्वं तु धर्ममतिर् नित्यं धर्मज्ञः सत्यसंगरः । (१२।१)

tvaṃ tu dharmamatir nityaṃ dharmajñaḥ satyasaṃgaraḥ |

12.2१२.२

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो भूय एव भविष्यसि ॥ (१२।२)

vimuktaḥ sarvapāpebhyo bhūya eva bhaviṣyasi ||

13.1१३.१

यथा भगीरथो राजा राजानश् च गयादयः । (१३।१)

yathā bhagīratho rājā rājānaś ca gayādayaḥ |

13.2१३.२

यथा ययातिः कौन्तेय तथा त्वम् अपि पाण्डव ॥ (१३।२)

yathā yayātiḥ kaunteya tathā tvam api pāṇḍava ||

14.1१४.१

युधिष्ठिर उवाच । (१४।१)

yudhiṣṭhira uvāca

14.2१४.२

न हर्षात् सम्प्रपश्यामि वाक्यस्यास्योत्तरं क्वचित् । (१४।२)

na harṣāt samprapaśyāmi vākyasyāsyottaraṃ kvacit |

14.3१४.३

स्मरेद्धि देवराजो यं किं नामाभ्यधिकं ततः ॥ (१४।३)

smareddhi devarājo yaṃ kiṃ nāmābhyadhikaṃ tataḥ ||

15.1१५.१

भवता संगमो यस्य भ्राता यस्य धनंजयः । (१५।१)

bhavatā saṃgamo yasya bhrātā yasya dhanaṃjayaḥ |

15.2१५.२

वासवः स्मरते यस्य को नामाभ्यधिकस् ततः ॥ (१५।२)

vāsavaḥ smarate yasya ko nāmābhyadhikas tataḥ ||

16.1१६.१

यच्च मां भगवान् आह तीर्थानां दर्शनं प्रति । (१६।१)

yacca māṃ bhagavān āha tīrthānāṃ darśanaṃ prati |

16.2१६.२

धौम्यस्य वचनाद् एषा बुद्धिः पूर्वं कृतैव मे ॥ (१६।२)

dhaumyasya vacanād eṣā buddhiḥ pūrvaṃ kṛtaiva me ||

17.1१७.१

तद् यदा मन्यसे ब्रह्मन् गमनं तीर्थदर्शने । (१७।१)

tad yadā manyase brahman gamanaṃ tīrthadarśane |

17.2१७.२

तदैव गन्तास्मि दृढम् एष मे निश्चयः परः ॥ (१७।२)

tadaiva gantāsmi dṛḍham eṣa me niścayaḥ paraḥ ||

18.1१८.१

वैशम्पायन उवाच । (१८।१)

vaiśampāyana uvāca

18.2१८.२

गमने कृतबुद्धिं तं पाण्डवं लोमशो ऽब्रवीत् । (१८।२)

gamane kṛtabuddhiṃ taṃ pāṇḍavaṃ lomaśo 'bravīt |

18.3१८.३

लघुर् भव महाराज लघुः स्वैरं गमिष्यसि ॥ (१८।३)

laghur bhava mahārāja laghuḥ svairaṃ gamiṣyasi ||

19.1१९.१

युधिष्ठिर उवाच । (१९।१)

yudhiṣṭhira uvāca

19.2१९.२

भिक्षाभुजो निवर्तन्तां ब्राह्मणा यतयश् च ये । (१९।२)

bhikṣābhujo nivartantāṃ brāhmaṇā yatayaś ca ye |

19.3१९.३

ये चाप्यनुगताः पौरा राजभक्तिपुरस्कृताः ॥ (१९।३)

ye cāpyanugatāḥ paurā rājabhaktipuraskṛtāḥ ||

20.1२०.१

धृतराष्ट्रं महाराजम् अभिगच्छन्तु चैव ते । (२०।१)

dhṛtarāṣṭraṃ mahārājam abhigacchantu caiva te |

20.2२०.२

स दास्यति यथाकालम् उचिता यस्य या भृतिः ॥ (२०।२)

sa dāsyati yathākālam ucitā yasya yā bhṛtiḥ ||

21.1२१.१

स चेद् यथोचितां वृत्तिं न दद्यान्मनुजेश्वरः । (२१।१)

sa ced yathocitāṃ vṛttiṃ na dadyānmanujeśvaraḥ |

21.2२१.२

अस्मत्प्रियहितार्थाय पाञ्चाल्यो वः प्रदास्यति ॥ (२१।२)

asmatpriyahitārthāya pāñcālyo vaḥ pradāsyati ||

22.1२२.१

वैशम्पायन उवाच । (२२।१)

vaiśampāyana uvāca

22.2२२.२

ततो भूयिष्ठशः पौरा गुरुभारसमाहिताः । (२२।२)

tato bhūyiṣṭhaśaḥ paurā gurubhārasamāhitāḥ |

22.3२२.३

विप्राश् च यतयो युक्ता जग्मुर् नागपुरं प्रति ॥ (२२।३)

viprāś ca yatayo yuktā jagmur nāgapuraṃ prati ||

23.1२३.१

तान् सर्वान् धर्मराजस्य प्रेम्णा राजाम्बिकासुतः । (२३।१)

tān sarvān dharmarājasya premṇā rājāmbikāsutaḥ |

23.2२३.२

प्रतिजग्राह विधिवद् धनैश् च समतर्पयत् ॥ (२३।२)

pratijagrāha vidhivad dhanaiś ca samatarpayat ||

24.1२४.१

ततः कुन्तीसुतो राजा लघुभिर् ब्राह्मणैः सह । (२४।१)

tataḥ kuntīsuto rājā laghubhir brāhmaṇaiḥ saha |

24.2२४.२

लोमशेन च सुप्रीतस् त्रिरात्रं काम्यके ऽवसत् ॥ (२४।२)

lomaśena ca suprītas trirātraṃ kāmyake 'vasat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 90

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit