महाभारतMahābhārata

MBh, 6, 22

883 of 1995 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

ततो युधिष्ठिरो राजा स्वां सेनां समचोदयत् । (१।२)

tato yudhiṣṭhiro rājā svāṃ senāṃ samacodayat |

1.3१.३

प्रतिव्यूहन्न् अनीकानि भीष्मस्य भरतर्षभ ॥ (१।३)

prativyūhann anīkāni bhīṣmasya bharatarṣabha ||

2.1२.१

यथोद्दिष्टान्यनीकानि प्रत्यव्यूहन्त पाण्डवाः । (२।१)

yathoddiṣṭānyanīkāni pratyavyūhanta pāṇḍavāḥ |

2.2२.२

स्वर्गं परम् अभीप्सन्तः सुयुद्धेन कुरूद्वहाः ॥ (२।२)

svargaṃ param abhīpsantaḥ suyuddhena kurūdvahāḥ ||

3.1३.१

मध्ये शिखण्डिनो ऽनीकं रक्षितं सव्यसाचिना । (३।१)

madhye śikhaṇḍino 'nīkaṃ rakṣitaṃ savyasācinā |

3.2३.२

धृष्टद्युम्नस्य च स्वयं भीमेन परिपालितम् ॥ (३।२)

dhṛṣṭadyumnasya ca svayaṃ bhīmena paripālitam ||

4.1४.१

अनीकं दक्षिणं राजन् युयुधानेन पालितम् । (४।१)

anīkaṃ dakṣiṇaṃ rājan yuyudhānena pālitam |

4.2४.२

श्रीमता सात्वताग्र्येण शक्रेणेव धनुष्मता ॥ (४।२)

śrīmatā sātvatāgryeṇa śakreṇeva dhanuṣmatā ||

5.1५.१

महेन्द्रयानप्रतिमं रथं तु सोपस्करं हाटकरत्नचित्रम् । (५।१)

mahendrayānapratimaṃ rathaṃ tu sopaskaraṃ hāṭakaratnacitram |

5.2५.२

युधिष्ठिरः काञ्चनभाण्डयोक्त्रं समास्थितो नागकुलस्य मध्ये ॥ (५।२)

yudhiṣṭhiraḥ kāñcanabhāṇḍayoktraṃ samāsthito nāgakulasya madhye ||

6.1६.१

समुच्छ्रितं दान्तशलाकम् अस्य सुपाण्डुरं छत्रम् अतीव भाति । (६।१)

samucchritaṃ dāntaśalākam asya supāṇḍuraṃ chatram atīva bhāti |

6.2६.२

प्रदक्षिणं चैनम् उपाचरन्ति महर्षयः संस्तुतिभिर् नरेन्द्रम् ॥ (६।२)

pradakṣiṇaṃ cainam upācaranti maharṣayaḥ saṃstutibhir narendram ||

7.1७.१

पुरोहिताः शत्रुवधं वदन्तो महर्षिवृद्धाः श्रुतवन्त एव । (७।१)

purohitāḥ śatruvadhaṃ vadanto maharṣivṛddhāḥ śrutavanta eva |

7.2७.२

जप्यैश्च मन्त्रैश्च तथौषधीभिः समन्ततः स्वस्त्ययनं प्रचक्रुः ॥ (७।२)

japyaiśca mantraiśca tathauṣadhībhiḥ samantataḥ svastyayanaṃ pracakruḥ ||

8.1८.१

ततः स वस्त्राणि तथैव गाश्च फलानि पुष्पाणि तथैव निष्कान् । (८।१)

tataḥ sa vastrāṇi tathaiva gāśca phalāni puṣpāṇi tathaiva niṣkān |

8.2८.२

कुरूत्तमो ब्राह्मणसान्महात्मा कुर्वन् ययौ शक्र इवामरेभ्यः ॥ (८।२)

kurūttamo brāhmaṇasānmahātmā kurvan yayau śakra ivāmarebhyaḥ ||

9.1९.१

सहस्रसूर्यः शतकिङ्किणीकः परार्ध्यजाम्बूनदहेमचित्रः । (९।१)

sahasrasūryaḥ śatakiṅkiṇīkaḥ parārdhyajāmbūnadahemacitraḥ |

9.2९.२

रथो ऽर्जुनस्याग्निर् इवार्चिमाली विभ्राजते श्वेतहयः सुचक्रः ॥ (९।२)

ratho 'rjunasyāgnir ivārcimālī vibhrājate śvetahayaḥ sucakraḥ ||

10.1१०.१

तम् आस्थितः केशवसंगृहीतं कपिध्वजं गाण्डिवबाणहस्तः । (१०।१)

tam āsthitaḥ keśavasaṃgṛhītaṃ kapidhvajaṃ gāṇḍivabāṇahastaḥ |

10.2१०.२

धनुर्धरो यस्य समः पृथिव्यां न विद्यते नो भविता वा कदाचित् ॥ (१०।२)

dhanurdharo yasya samaḥ pṛthivyāṃ na vidyate no bhavitā vā kadācit ||

11.1११.१

उद्वर्तयिष्यंस्तव पुत्रसेनाम् अतीव रौद्रं स बिभर्ति रूपम् । (११।१)

udvartayiṣyaṃstava putrasenām atīva raudraṃ sa bibharti rūpam |

11.2११.२

अनायुधो यः सुभुजो भुजाभ्यां नराश्वनागान् युधि भस्म कुर्यात् ॥ (११।२)

anāyudho yaḥ subhujo bhujābhyāṃ narāśvanāgān yudhi bhasma kuryāt ||

12.1१२.१

स भीमसेनः सहितो यमाभ्यां वृकोदरो वीररथस्य गोप्ता । (१२।१)

sa bhīmasenaḥ sahito yamābhyāṃ vṛkodaro vīrarathasya goptā |

12.2१२.२

तं प्रेक्ष्य मत्तर्षभसिंहखेलं लोके महेन्द्रप्रतिमानकल्पम् ॥ (१२।२)

taṃ prekṣya mattarṣabhasiṃhakhelaṃ loke mahendrapratimānakalpam ||

13.1१३.१

समीक्ष्य सेनाग्रगतं दुरासदं प्रविव्यथुः पङ्कगता इवोष्ट्राः । (१३।१)

samīkṣya senāgragataṃ durāsadaṃ pravivyathuḥ paṅkagatā ivoṣṭrāḥ |

13.2१३.२

वृकोदरं वारणराजदर्पं योधास्त्वदीया भयविग्नसत्त्वाः ॥ (१३।२)

vṛkodaraṃ vāraṇarājadarpaṃ yodhāstvadīyā bhayavignasattvāḥ ||

14.1१४.१

अनीकमध्ये तिष्ठन्तं राजपुत्रं दुरासदम् । (१४।१)

anīkamadhye tiṣṭhantaṃ rājaputraṃ durāsadam |

14.2१४.२

अब्रवीद् भरतश्रेष्ठं गुडाकेशं जनार्दनः ॥ (१४।२)

abravīd bharataśreṣṭhaṃ guḍākeśaṃ janārdanaḥ ||

15.1१५.१

वासुदेव उवाच । (१५।१)

vāsudeva uvāca

15.2१५.२

य एष गोप्ता प्रतपन् बलस्थो यो नः सेनां सिंह इवेक्षते च । (१५।२)

ya eṣa goptā pratapan balastho yo naḥ senāṃ siṃha ivekṣate ca |

15.3१५.३

स एष भीष्मः कुरुवंशकेतुर् येनाहृतास्त्रिंशतो वाजिमेधाः ॥ (१५।३)

sa eṣa bhīṣmaḥ kuruvaṃśaketur yenāhṛtāstriṃśato vājimedhāḥ ||

16.1१६.१

एतान्यनीकानि महानुभावं गूहन्ति मेघा इव घर्मरश्मिम् । (१६।१)

etānyanīkāni mahānubhāvaṃ gūhanti meghā iva gharmaraśmim |

16.2१६.२

एतानि हत्वा पुरुषप्रवीर काङ्क्षस्व युद्धं भरतर्षभेण ॥ (१६।२)

etāni hatvā puruṣapravīra kāṅkṣasva yuddhaṃ bharatarṣabheṇa ||

17.1१७.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१७।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

17.2१७.२

केषां प्रहृष्टास्तत्राग्रे योधा युध्यन्ति संजय । (१७।२)

keṣāṃ prahṛṣṭāstatrāgre yodhā yudhyanti saṃjaya |

17.3१७.३

उदग्रमनसः के ऽत्र के वा दीना विचेतसः ॥ (१७।३)

udagramanasaḥ ke 'tra ke vā dīnā vicetasaḥ ||

18.1१८.१

के पूर्वं प्राहरंस्तत्र युद्धे हृदयकम्पने । (१८।१)

ke pūrvaṃ prāharaṃstatra yuddhe hṛdayakampane |

18.2१८.२

मामकाः पाण्डवानां वा तन्ममाचक्ष्व संजय ॥ (१८।२)

māmakāḥ pāṇḍavānāṃ vā tanmamācakṣva saṃjaya ||

19.1१९.१

कस्य सेनासमुदये गन्धमाल्यसमुद्भवः । (१९।१)

kasya senāsamudaye gandhamālyasamudbhavaḥ |

19.2१९.२

वाचः प्रदक्षिणाश्चैव योधानाम् अभिगर्जताम् ॥ (१९।२)

vācaḥ pradakṣiṇāścaiva yodhānām abhigarjatām ||

20.1२०.१

संजय उवाच । (२०।१)

saṃjaya uvāca

20.2२०.२

उभयोः सेनयोस्तत्र योधा जहृषिरे मुदा । (२०।२)

ubhayoḥ senayostatra yodhā jahṛṣire mudā |

20.3२०.३

स्रग्धूपपानगन्धानाम् उभयत्र समुद्भवः ॥ (२०।३)

sragdhūpapānagandhānām ubhayatra samudbhavaḥ ||

21.1२१.१

संहतानाम् अनीकानां व्यूढानां भरतर्षभ । (२१।१)

saṃhatānām anīkānāṃ vyūḍhānāṃ bharatarṣabha |

21.2२१.२

संसर्पताम् उदीर्णानां विमर्दः सुमहान् अभूत् ॥ (२१।२)

saṃsarpatām udīrṇānāṃ vimardaḥ sumahān abhūt ||

22.1२२.१

वादित्रशब्दस्तुमुलः शङ्खभेरीविमिश्रितः । (२२।१)

vāditraśabdastumulaḥ śaṅkhabherīvimiśritaḥ |

22.2२२.२

कुञ्जराणां च नदतां सैन्यानां च प्रहृष्यताम् ॥ (२२।२)

kuñjarāṇāṃ ca nadatāṃ sainyānāṃ ca prahṛṣyatām ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 6, 22

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit