वैशंपायन उवाच । (१।१)

अव्याहरति कौन्तेये धर्मपुत्रे युधिष्ठिरे । (१।२)

गुडाकेशो हृषीकेशम् अभ्यभाषत पाण्डवः ॥ (१।३)

ज्ञातिशोकाभिसंतप्तो धर्मराजः परंतपः । (२।१)

एष शोकार्णवे मग्नस्तम् आश्वासय माधव ॥ (२।२)

सर्वे स्म ते संशयिताः पुनर् एव जनार्दन । (३।१)

अस्य शोकं महाबाहो प्रणाशयितुम् अर्हसि ॥ (३।२)

एवम् उक्तस्तु गोविन्दो विजयेन महात्मना । (४।१)

पर्यवर्तत राजानं पुण्डरीकेक्षणो ऽच्युतः ॥ (४।२)

अनतिक्रमणीयो हि धर्मराजस्य केशवः । (५।१)

बाल्यात् प्रभृति गोविन्दः प्रीत्या चाभ्यधिको ऽर्जुनात् ॥ (५।२)

सम्प्रगृह्य महाबाहुर् भुजं चन्दनभूषितम् । (६।१)

शैलस्तम्भोपमं शौरिर् उवाचाभिविनोदयन् ॥ (६।२)

शुशुभे वदनं तस्य सुदंष्ट्रं चारुलोचनम् । (७।१)

व्याकोशम् इव विस्पष्टं पद्मं सूर्यविबोधितम् ॥ (७।२)

मा कृथाः पुरुषव्याघ्र शोकं त्वं गात्रशोषणम् । (८।१)

न हि ते सुलभा भूयो ये हतास्मिन् रणाजिरे ॥ (८।२)

स्वप्नलब्धा यथा लाभा वितथाः प्रतिबोधने । (९।१)

एवं ते क्षत्रिया राजन् ये व्यतीता महारणे ॥ (९।२)

सर्वे ह्यभिमुखाः शूरा विगता रणशोभिनः । (१०।१)

नैषां कश्चित् पृष्ठतो वा पलायन् वापि पातितः ॥ (१०।२)

सर्वे त्यक्त्वात्मनः प्राणान् युद्ध्वा वीरा महाहवे । (११।१)

शस्त्रपूता दिवं प्राप्ता न ताञ् शोचितुम् अर्हसि ॥ (११।२)

अत्रैवोदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (१२।१)

सृञ्जयं पुत्रशोकार्तं यथायं प्राह नारदः ॥ (१२।२)

सुखदुःखैर् अहं त्वं च प्रजाः सर्वाश्च सृञ्जय । (१३।१)

अविमुक्तं चरिष्यामस्तत्र का परिदेवना ॥ (१३।२)

महाभाग्यं परं राज्ञां कीर्त्यमानं मया शृणु । (१४।१)

गच्छावधानं नृपते ततो दुःखं प्रहास्यसि ॥ (१४।२)

मृतान्महानुभावांस्त्वं श्रुत्वैव तु महीपतीन् । (१५।१)

श्रुत्वापनय संतापं शृणु विस्तरशश्च मे ॥ (१५।२)

आविक्षितं मरुत्तं मे मृतं सृञ्जय शुश्रुहि । (१६।१)

यस्य सेन्द्राः सवरुणा बृहस्पतिपुरोगमाः । (१६।२)

देवा विश्वसृजो राज्ञो यज्ञम् ईयुर् महात्मनः ॥ (१६।३)

यः स्पर्धाम् अनयच्छक्रं देवराजं शतक्रतुम् । (१७।१)

शक्रप्रियैषी यं विद्वान् प्रत्याचष्ट बृहस्पतिः । (१७।२)

संवर्तो याजयामास यं पीडार्थं बृहस्पतेः ॥ (१७।३)

यस्मिन् प्रशासति सतां नृपतौ नृपसत्तम । (१८।१)

अकृष्टपच्या पृथिवी विबभौ चैत्यमालिनी ॥ (१८।२)

आविक्षितस्य वै सत्रे विश्वे देवाः सभासदः । (१९।१)

मरुतः परिवेष्टारः साध्याश्चासन्महात्मनः ॥ (१९।२)

मरुद्गणा मरुत्तस्य यत् सोमम् अपिबन्त ते । (२०।१)

देवान्मनुष्यान् गन्धर्वान् अत्यरिच्यन्त दक्षिणाः ॥ (२०।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (२१।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (२१।२)

सुहोत्रं चेद् वैतिथिनं मृतं सृञ्जय शुश्रुम । (२२।१)

यस्मै हिरण्यं ववृषे मघवान् परिवत्सरम् ॥ (२२।२)

सत्यनामा वसुमती यं प्राप्यासीज्जनाधिप । (२३।१)

हिरण्यम् अवहन्नद्यस्तस्मिञ् जनपदेश्वरे ॥ (२३।२)

कूर्मान् कर्कटकान्नक्रान्मकराञ् शिंशुकान् अपि । (२४।१)

नदीष्वपातयद् राजन्मघवा लोकपूजितः ॥ (२४।२)

हैरण्यान् पतितान् दृष्ट्वा मत्स्यान्मकरकच्छपान् । (२५।१)

सहस्रशो ऽथ शतशस्ततो ऽस्मयत वैतिथिः ॥ (२५।२)

तद्धिरण्यम् अपर्यन्तम् आवृत्तं कुरुजाङ्गले । (२६।१)

ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ॥ (२६।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (२७।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः । (२७।२)

अदक्षिणम् अयज्वानं श्वैत्य संशाम्य मा शुचः ॥ (२७।३)

अङ्गं बृहद्रथं चैव मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (२८।१)

यः सहस्रं सहस्राणां श्वेतान् अश्वान् अवासृजत् ॥ (२८।२)

सहस्रं च सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः । (२९।१)

ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणाम् अत्यकालयत् ॥ (२९।२)

शतं शतसहस्राणां वृषाणां हेममालिनाम् । (३०।१)

गवां सहस्रानुचरं दक्षिणाम् अत्यकालयत् ॥ (३०।२)

अङ्गस्य यजमानस्य तदा विष्णुपदे गिरौ । (३१।१)

अमाद्यद् इन्द्रः सोमेन दक्षिणाभिर् द्विजातयः ॥ (३१।२)

यस्य यज्ञेषु राजेन्द्र शतसंख्येषु वै पुनः । (३२।१)

देवान्मनुष्यान् गन्धर्वान् अत्यरिच्यन्त दक्षिणाः ॥ (३२।२)

न जातो जनिता चान्यः पुमान् यस्तत् प्रदास्यति । (३३।१)

यद् अङ्गः प्रददौ वित्तं सोमसंस्थासु सप्तसु ॥ (३३।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (३४।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (३४।२)

शिबिम् औशीनरं चैव मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (३५।१)

य इमां पृथिवीं कृत्स्नां चर्मवत् समवेष्टयत् ॥ (३५।२)

महता रथघोषेण पृथिवीम् अनुनादयन् । (३६।१)

एकच्छत्रां महीं चक्रे जैत्रेणैकरथेन यः ॥ (३६।२)

यावद् अद्य गवाश्वं स्याद् आरण्यैः पशुभिः सह । (३७।१)

तावतीः प्रददौ गाः स शिबिर् औशीनरो ऽध्वरे ॥ (३७।२)

नोद्यन्तारं धुरं तस्य कंचिन्मेने प्रजापतिः । (३८।१)

न भूतं न भविष्यन्तं सर्वराजसु भारत । (३८।२)

अन्यत्रौशीनराच्छैब्याद् राजर्षेर् इन्द्रविक्रमात् ॥ (३८।३)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (३९।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः । (३९।२)

अदक्षिणम् अयज्वानं तं वै संशाम्य मा शुचः ॥ (३९।३)

भरतं चैव दौःषन्तिं मृतं सृञ्जय शुश्रुम । (४०।१)

शाकुन्तलिं महेष्वासं भूरिद्रविणतेजसम् ॥ (४०।२)

यो बद्ध्वा त्रिंशतो ह्यश्वान् देवेभ्यो यमुनाम् अनु । (४१।१)

सरस्वतीं विंशतिं च गङ्गाम् अनु चतुर्दश ॥ (४१।२)

अश्वमेधसहस्रेण राजसूयशतेन च । (४२।१)

इष्टवान् स महातेजा दौःषन्तिर् भरतः पुरा ॥ (४२।२)

भरतस्य महत् कर्म सर्वराजसु पार्थिवाः । (४३।१)

खं मर्त्या इव बाहुभ्यां नानुगन्तुम् अशक्नुवन् ॥ (४३।२)

परं सहस्राद् यो बद्ध्वा हयान् वेदीं विचित्य च । (४४।१)

सहस्रं यत्र पद्मानां कण्वाय भरतो ददौ ॥ (४४।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (४५।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (४५।२)

रामं दाशरथिं चैव मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (४६।१)

यो ऽन्वकम्पत वै नित्यं प्रजाः पुत्रान् इवौरसान् ॥ (४६।२)

विधवा यस्य विषये नानाथाः काश्चनाभवन् । (४७।१)

सर्वस्यासीत् पितृसमो रामो राज्यं यदान्वशात् ॥ (४७।२)

कालवर्षाश्च पर्जन्याः सस्यानि रसवन्ति च । (४८।१)

नित्यं सुभिक्षम् एवासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ (४८।२)

प्राणिनो नाप्सु मज्जन्ति नानर्थे पावको ऽदहत् । (४९।१)

न व्यालजं भयं चासीद् रामे राज्यं प्रशासति ॥ (४९।२)

आसन् वर्षसहस्राणि तथा पुत्रसहस्रिकाः । (५०।१)

अरोगाः सर्वसिद्धार्थाः प्रजा रामे प्रशासति ॥ (५०।२)

नान्योन्येन विवादो ऽभूत् स्त्रीणाम् अपि कुतो नृणाम् । (५१।१)

धर्मनित्याः प्रजाश्चासन् रामे राज्यं प्रशासति ॥ (५१।२)

नित्यपुष्पफलाश्चैव पादपा निरुपद्रवाः । (५२।१)

सर्वा द्रोणदुघा गावो रामे राज्यं प्रशासति ॥ (५२।२)

स चतुर्दश वर्षाणि वने प्रोष्य महातपाः । (५३।१)

दशाश्वमेधाञ् जारूथ्यान् आजहार निरर्गलान् ॥ (५३।२)

श्यामो युवा लोहिताक्षो मत्तवारणविक्रमः । (५४।१)

दश वर्षसहस्राणि रामो राज्यम् अकारयत् ॥ (५४।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (५५।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (५५।२)

भगीरथं च राजानं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (५६।१)

यस्येन्द्रो वितते यज्ञे सोमं पीत्वा मदोत्कटः ॥ (५६।२)

असुराणां सहस्राणि बहूनि सुरसत्तमः । (५७।१)

अजयद् बाहुवीर्येण भगवान् पाकशासनः ॥ (५७।२)

यः सहस्रं सहस्राणां कन्या हेमविभूषिताः । (५८।१)

ईजानो वितते यज्ञे दक्षिणाम् अत्यकालयत् ॥ (५८।२)

सर्वा रथगताः कन्या रथाः सर्वे चतुर्युजः । (५९।१)

रथे रथे शतं नागाः पद्मिनो हेममालिनः ॥ (५९।२)

सहस्रम् अश्वा एकैकं हस्तिनं पृष्ठतो ऽन्वयुः । (६०।१)

गवां सहस्रम् अश्वे ऽश्वे सहस्रं गव्यजाविकम् ॥ (६०।२)

उपह्वरे निवसतो यस्याङ्के निषसाद ह । (६१।१)

गङ्गा भागीरथी तस्माद् उर्वशी ह्यभवत् पुरा ॥ (६१।२)

भूरिदक्षिणम् इक्ष्वाकुं यजमानं भगीरथम् । (६२।१)

त्रिलोकपथगा गङ्गा दुहितृत्वम् उपेयुषी ॥ (६२।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (६३।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (६३।२)

दिलीपं चैवैलविलं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (६४।१)

यस्य कर्माणि भूरीणि कथयन्ति द्विजातयः ॥ (६४।२)

इमां वै वसुसम्पन्नां वसुधां वसुधाधिपः । (६५।१)

ददौ तस्मिन्महायज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ॥ (६५।२)

तस्येह यजमानस्य यज्ञे यज्ञे पुरोहितः । (६६।१)

सहस्रं वारणान् हैमान् दक्षिणाम् अत्यकालयत् ॥ (६६।२)

यस्य यज्ञे महान् आसीद् यूपः श्रीमान् हिरण्मयः । (६७।१)

तं देवाः कर्म कुर्वाणाः शक्रज्येष्ठा उपाश्रयन् ॥ (६७।२)

चषालो यस्य सौवर्णस्तस्मिन् यूपे हिरण्मये । (६८।१)

ननृतुर् देवगन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तधा ॥ (६८।२)

अवादयत् तत्र वीणां मध्ये विश्वावसुः स्वयम् । (६९।१)

सर्वभूतान्यमन्यन्त मम वादयतीत्ययम् ॥ (६९।२)

एतद् राज्ञो दिलीपस्य राजानो नानुचक्रिरे । (७०।१)

यत् स्त्रियो हेमसम्पन्नाः पथि मत्ताः स्म शेरते ॥ (७०।२)

राजानम् उग्रधन्वानं दिलीपं सत्यवादिनम् । (७१।१)

ये ऽपश्यन् सुमहात्मानं ते ऽपि स्वर्गजितो नराः ॥ (७१।२)

त्रयः शब्दा न जीर्यन्ते दिलीपस्य निवेशने । (७२।१)

स्वाध्यायघोषो ज्याघोषो दीयताम् इति चैव हि ॥ (७२।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (७३।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (७३।२)

मान्धातारं यौवनाश्वं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (७४।१)

यं देवा मरुतो गर्भं पितुः पार्श्वाद् अपाहरन् ॥ (७४।२)

संवृद्धो युवनाश्वस्य जठरे यो महात्मनः । (७५।१)

पृषद् आज्योद्भवः श्रीमांस्त्रिलोकविजयी नृपः ॥ (७५।२)

यं दृष्ट्वा पितुर् उत्सङ्गे शयानं देवरूपिणम् । (७६।१)

अन्योन्यम् अब्रुवन् देवाः कम् अयं धास्यतीति वै ॥ (७६।२)

माम् एव धास्यतीत्येवम् इन्द्रो ऽभ्यवपद्यत । (७७।१)

मान्धातेति ततस्तस्य नाम चक्रे शतक्रतुः ॥ (७७।२)

ततस्तु पयसो धारां पुष्टिहेतोर् महात्मनः । (७८।१)

तस्यास्ये यौवनाश्वस्य पाणिर् इन्द्रस्य चास्रवत् ॥ (७८।२)

तं पिबन् पाणिम् इन्द्रस्य समाम् अह्ना व्यवर्धत । (७९।१)

स आसीद् द्वादशसमो द्वादशाहेन पार्थिव ॥ (७९।२)

तम् इयं पृथिवी सर्वा एकाह्ना समपद्यत । (८०।१)

धर्मात्मानं महात्मानं शूरम् इन्द्रसमं युधि ॥ (८०।२)

य आङ्गारं हि नृपतिं मरुत्तम् असितं गयम् । (८१।१)

अङ्गं बृहद्रथं चैव मान्धाता समरे ऽजयत् ॥ (८१।२)

यौवनाश्वो यदाङ्गारं समरे समयोधयत् । (८२।१)

विस्फारैर् धनुषो देवा द्यौर् अभेदीति मेनिरे ॥ (८२।२)

यतः सूर्य उदेति स्म यत्र च प्रतितिष्ठति । (८३।१)

सर्वं तद् यौवनाश्वस्य मान्धातुः क्षेत्रम् उच्यते ॥ (८३।२)

अश्वमेधशतेनेष्ट्वा राजसूयशतेन च । (८४।१)

अददाद् रोहितान्मत्स्यान् ब्राह्मणेभ्यो महीपतिः ॥ (८४।२)

हैरण्यान् योजनोत्सेधान् आयतान् दशयोजनम् । (८५।१)

अतिरिक्तान् द्विजातिभ्यो व्यभजन्न् इतरे जनाः ॥ (८५।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (८६।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (८६।२)

ययातिं नाहुषं चैव मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (८७।१)

य इमां पृथिवीं सर्वां विजित्य सहसागराम् ॥ (८७।२)

शम्यापातेनाभ्यतीयाद् वेदीभिश्चित्रयन् नृप । (८८।१)

ईजानः क्रतुभिः पुण्यैः पर्यगच्छद् वसुंधराम् ॥ (८८।२)

इष्ट्वा क्रतुसहस्रेण वाजिमेधशतेन च । (८९।१)

तर्पयामास देवेन्द्रं त्रिभिः काञ्चनपर्वतैः ॥ (८९।२)

व्यूढे देवासुरे युद्धे हत्वा दैतेयदानवान् । (९०।१)

व्यभजत् पृथिवीं कृत्स्नां ययातिर् नहुषात्मजः ॥ (९०।२)

अन्तेषु पुत्रान्निक्षिप्य यदुद्रुह्युपुरोगमान् । (९१।१)

पूरुं राज्ये ऽभिषिच्य स्वे सदारः प्रस्थितो वनम् ॥ (९१।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (९२।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (९२।२)

अम्बरीषं च नाभागं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (९३।१)

यं प्रजा वव्रिरे पुण्यं गोप्तारं नृपसत्तम ॥ (९३।२)

यः सहस्रं सहस्राणां राज्ञाम् अयुतयाजिनाम् । (९४।१)

ईजानो वितते यज्ञे ब्राह्मणेभ्यः समाहितः ॥ (९४।२)

नैतत् पूर्वे जनाश्चक्रुर् न करिष्यन्ति चापरे । (९५।१)

इत्यम्बरीषं नाभागम् अन्वमोदन्त दक्षिणाः ॥ (९५।२)

शतं राजसहस्राणि शतं राजशतानि च । (९६।१)

सर्वे ऽश्वमेधैर् ईजानास्ते ऽभ्ययुर् दक्षिणायनम् ॥ (९६।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (९७।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (९७।२)

शशबिन्दुं चैत्ररथं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (९८।१)

यस्य भार्यासहस्राणां शतम् आसीन्महात्मनः ॥ (९८।२)

सहस्रं तु सहस्राणां यस्यासञ् शाशबिन्दवः । (९९।१)

हिरण्यकवचाः सर्वे सर्वे चोत्तमधन्विनः ॥ (९९।२)

शतं कन्या राजपुत्रम् एकैकं पृष्ठतो ऽन्वयुः । (१००।१)

कन्यां कन्यां शतं नागा नागं नागं शतं रथाः ॥ (१००।२)

रथं रथं शतं चाश्वा देशजा हेममालिनः । (१०१।१)

अश्वम् अश्वं शतं गावो गां गां तद्वद् अजाविकम् ॥ (१०१।२)

एतद् धनम् अपर्यन्तम् अश्वमेधे महामखे । (१०२।१)

शशबिन्दुर् महाराज ब्राह्मणेभ्यः समादिशत् ॥ (१०२।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (१०३।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (१०३।२)

गयम् आमूर्तरयसं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (१०४।१)

यः स वर्षशतं राजा हुतशिष्टाशनो ऽभवत् ॥ (१०४।२)

यस्मै वह्निर् वरान् प्रादात् ततो वव्रे वरान् गयः । (१०५।१)

ददतो मे ऽक्षया चास्तु धर्मे श्रद्धा च वर्धताम् ॥ (१०५।२)

मनो मे रमतां सत्ये त्वत्प्रसादाद्धुताशन । (१०६।१)

लेभे च कामांस्तान् सर्वान् पावकाद् इति नः श्रुतम् ॥ (१०६।२)

दर्शेन पौर्णमासेन चातुर्मास्यैः पुनः पुनः । (१०७।१)

अयजत् स महातेजाः सहस्रं परिवत्सरान् ॥ (१०७।२)

शतं गवां सहस्राणि शतम् अश्वशतानि च । (१०८।१)

उत्थायोत्थाय वै प्रादात् सहस्रं परिवत्सरान् ॥ (१०८।२)

तर्पयामास सोमेन देवान् वित्तैर् द्विजान् अपि । (१०९।१)

पितॄन् स्वधाभिः कामैश्च स्त्रियः स्वाः पुरुषर्षभ ॥ (१०९।२)

सौवर्णां पृथिवीं कृत्वा दशव्यामां द्विरायताम् । (११०।१)

दक्षिणाम् अददद् राजा वाजिमेधमहामखे ॥ (११०।२)

यावत्यः सिकता राजन् गङ्गायाः पुरुषर्षभ । (१११।१)

तावतीर् एव गाः प्रादाद् आमूर्तरयसो गयः ॥ (१११।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (११२।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (११२।२)

रन्तिदेवं च सांकृत्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (११३।१)

सम्यग् आराध्य यः शक्रं वरं लेभे महायशाः ॥ (११३।२)

अन्नं च नो बहु भवेद् अतिथींश्च लभेमहि । (११४।१)

श्रद्धा च नो मा व्यगमन्मा च याचिष्म कंचन ॥ (११४।२)

उपातिष्ठन्त पशवः स्वयं तं संशितव्रतम् । (११५।१)

ग्राम्यारण्या महात्मानं रन्तिदेवं यशस्विनम् ॥ (११५।२)

महानदी चर्मराशेर् उत्क्लेदात् सुस्रुवे यतः । (११६।१)

ततश्चर्मण्वतीत्येवं विख्याता सा महानदी ॥ (११६।२)

ब्राह्मणेभ्यो ददौ निष्कान् सदसि प्रतते नृपः । (११७।१)

तुभ्यं तुभ्यं निष्कम् इति यत्राक्रोशन्ति वै द्विजाः । (११७।२)

सहस्रं तुभ्यम् इत्युक्त्वा ब्राह्मणान् स्म प्रपद्यते ॥ (११७।३)

अन्वाहार्योपकरणं द्रव्योपकरणं च यत् । (११८।१)

घटाः स्थाल्यः कटाहाश्च पात्र्यश्च पिठरा अपि । (११८।२)

न तत् किंचिद् असौवर्णं रन्तिदेवस्य धीमतः ॥ (११८।३)

साङ्कृते रन्तिदेवस्य यां रात्रिम् अवसद् गृहे । (११९।१)

आलभ्यन्त शतं गावः सहस्राणि च विंशतिः ॥ (११९।२)

तत्र स्म सूदाः क्रोशन्ति सुमृष्टमणिकुण्डलाः । (१२०।१)

सूपभूयिष्ठम् अश्नीध्वं नाद्य मांसं यथा पुरा ॥ (१२०।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (१२१।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (१२१।२)

सगरं च महात्मानं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (१२२।१)

ऐक्ष्वाकं पुरुषव्याघ्रम् अतिमानुषविक्रमम् ॥ (१२२।२)

षष्टिः पुत्रसहस्राणि यं यान्तं पृष्ठतो ऽन्वयुः । (१२३।१)

नक्षत्रराजं वर्षान्ते व्यभ्रे ज्योतिर्गणा इव ॥ (१२३।२)

एकच्छत्रा मही यस्य प्रणता ह्यभवत् पुरा । (१२४।१)

यो ऽश्वमेधसहस्रेण तर्पयामास देवताः ॥ (१२४।२)

यः प्रादात् काञ्चनस्तम्भं प्रासादं सर्वकाञ्चनम् । (१२५।१)

पूर्णं पद्मदलाक्षीणां स्त्रीणां शयनसंकुलम् ॥ (१२५।२)

द्विजातिभ्यो ऽनुरूपेभ्यः कामान् उच्चावचांस्तथा । (१२६।१)

यस्यादेशेन तद् वित्तं व्यभजन्त द्विजातयः ॥ (१२६।२)

खानयामास यः कोपात् पृथिवीं सागराङ्किताम् । (१२७।१)

यस्य नाम्ना समुद्रश्च सागरत्वम् उपागतः ॥ (१२७।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (१२८।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (१२८।२)

राजानं च पृथुं वैन्यं मृतं शुश्रुम सृञ्जय । (१२९।१)

यम् अभ्यषिञ्चन् सम्भूय महारण्ये महर्षयः ॥ (१२९।२)

प्रथयिष्यति वै लोकान् पृथुर् इत्येव शब्दितः । (१३०।१)

क्षताच्च नस्त्रायतीति स तस्मात् क्षत्रियः स्मृतः ॥ (१३०।२)

पृथुं वैन्यं प्रजा दृष्ट्वा रक्ताः स्मेति यद् अब्रुवन् । (१३१।१)

ततो राजेति नामास्य अनुरागाद् अजायत ॥ (१३१।२)

अकृष्टपच्या पृथिवी पुटके पुटके मधु । (१३२।१)

सर्वा द्रोणदुघा गावो वैन्यस्यासन् प्रशासतः ॥ (१३२।२)

अरोगाः सर्वसिद्धार्था मनुष्या अकुतोभयाः । (१३३।१)

यथाभिकामम् अवसन् क्षेत्रेषु च गृहेषु च ॥ (१३३।२)

आपः संस्तम्भिरे यस्य समुद्रस्य यियासतः । (१३४।१)

सरितश्चानुदीर्यन्त ध्वजसङ्गश्च नाभवत् ॥ (१३४।२)

हैरण्यांस्त्रिनलोत्सेधान् पर्वतान् एकविंशतिम् । (१३५।१)

ब्राह्मणेभ्यो ददौ राजा यो ऽश्वमेधे महामखे ॥ (१३५।२)

स चेन्ममार सृञ्जय चतुर्भद्रतरस्त्वया । (१३६।१)

पुत्रात् पुण्यतरश्चैव मा पुत्रम् अनुतप्यथाः ॥ (१३६।२)

किं वै तूष्णीं ध्यायसि सृञ्जय त्वं न मे राजन् वाचम् इमां शृणोषि । (१३७।१)

न चेन्मोघं विप्रलप्तं मयेदं पथ्यं मुमूर्षोर् इव सम्यग् उक्तम् ॥ (१३७।२)

सृञ्जय उवाच । (१३८।१)

शृणोमि ते नारद वाचम् एतां विचित्रार्थां स्रजम् इव पुण्यगन्धाम् । (१३८।२)

राजर्षीणां पुण्यकृतां महात्मनां कीर्त्या युक्तां शोकनिर्णाशनार्थम् ॥ (१३८।३)

न ते मोघं विप्रलप्तं महर्षे दृष्ट्वैव त्वां नारदाहं विशोकः । (१३९।१)

शुश्रूषे ते वचनं ब्रह्मवादिन् न ते तृप्याम्यमृतस्येव पानात् ॥ (१३९।२)

अमोघदर्शिन्मम चेत् प्रसादं सुताघदग्धस्य विभो प्रकुर्याः । (१४०।१)

मृतस्य संजीवनम् अद्य मे स्यात् तव प्रसादात् सुतसंगमश्च ॥ (१४०।२)

नारद उवाच । (१४१।१)

यस्ते पुत्रो दयितो ऽयं वियातः स्वर्णष्ठीवी यम् अदात् पर्वतस्ते । (१४१।२)

पुनस्ते तं पुत्रम् अहं ददामि हिरण्यनाभं वर्षसहस्रिणं च ॥ (१४१।३)