वैशंपायन उवाच । (१।१)

समावृत्तव्रतं तं तु विसृष्टं गुरुणा तदा । (१।२)

प्रस्थितं त्रिदशावासं देवयान्यब्रवीद् इदम् ॥ (१।३)

ऋषेर् अङ्गिरसः पौत्र वृत्तेनाभिजनेन च । (२।१)

भ्राजसे विद्यया चैव तपसा च दमेन च ॥ (२।२)

ऋषिर् यथाङ्गिरा मान्यः पितुर् मम महायशाः । (३।१)

तथा मान्यश्च पूज्यश्च भूयो मम बृहस्पतिः ॥ (३।२)

एवं ज्ञात्वा विजानीहि यद् ब्रवीमि तपोधन । (४।१)

व्रतस्थे नियमोपेते यथा वर्ताम्यहं त्वयि ॥ (४।२)

स समावृत्तविद्यो मां भक्तां भजितुम् अर्हसि । (५।१)

गृहाण पाणिं विधिवन् मम मन्त्रपुरस्कृतम् ॥ (५।२)

कच उवाच । (६।१)

पूज्यो मान्यश्च भगवान् यथा तव पिता मम । (६।२)

तथा त्वम् अनवद्याङ्गि पूजनीयतरा मम ॥ (६।३)

आत्मप्राणैः प्रियतमा भार्गवस्य महात्मनः । (७।१)

त्वं भद्रे धर्मतः पूज्या गुरुपुत्री सदा मम । (७।२)

गुरोर् गरीयसी वृत्त्या तस्माद् गुरुतरा मम । (७।३)

न माम् अर्हसि कल्याणि वक्तुम् एवं शुचिस्मिते ॥ (७।४)

यथा मम गुरुर् नित्यं मान्यः शुक्रः पिता तव । (८।१)

देवयानि तथैव त्वं नैवं मां वक्तुम् अर्हसि ॥ (८।२)

देवयान्युवाच । (९।१)

गुरुपुत्रस्य पुत्रो वै न तु त्वम् असि मे पितुः । (९।२)

तस्मान् मान्यश्च पूज्यश्च ममापि त्वं द्विजोत्तम ॥ (९।३)

असुरैर् हन्यमाने च कच त्वयि पुनः पुनः । (१०।१)

तदा प्रभृति या प्रीतिस्तां त्वम् एव स्मरस्व मे ॥ (१०।२)

सौहार्दे चानुरागे च वेत्थ मे भक्तिम् उत्तमाम् । (११।१)

न माम् अर्हसि धर्मज्ञ त्यक्तुं भक्ताम् अनागसम् ॥ (११।२)

कच उवाच । (१२।१)

अनियोज्ये नियोगे मां नियुनक्षि शुभव्रते । (१२।२)

प्रसीद सुभ्रु त्वं मह्यं गुरोर् गुरुतरी शुभे ॥ (१२।३)

यत्रोषितं विशालाक्षि त्वया चन्द्रनिभानने । (१३।१)

तत्राहम् उषितो भद्रे कुक्षौ काव्यस्य भामिनि ॥ (१३।२)

भगिनी धर्मतो मे त्वं मैवं वोचः शुभानने । (१४।१)

सुखम् अस्म्युषितो भद्रे न मन्युर् विद्यते मम ॥ (१४।२)

आपृच्छे त्वां गमिष्यामि शिवम् आशंस मे पथि । (१५।१)

अविरोधेन धर्मस्य स्मर्तव्यो ऽस्मि कथान्तरे । (१५।२)

अप्रमत्तोत्थिता नित्यम् आराधय गुरुं मम ॥ (१५।३)

देवयान्युवाच । (१६।१)

धर्मकार्ये नियुञ्जाना कन्या सम्प्राप्तयौवना । (१६।२)

यदि मां धर्मकामार्थे प्रत्याख्यास्यसि चोदितः । (१६।३)

ततः कच न ते विद्या सिद्धिम् एषा गमिष्यति ॥ (१६।४)

कच उवाच । (१७।१)

गुरुपुत्रीति कृत्वाहं प्रत्याचक्षे न दोषतः । (१७।२)

गुरुणा चाभ्यनुज्ञातः कामम् एवं शपस्व माम् ॥ (१७।३)

आर्षं धर्मं ब्रुवाणो ऽहं देवयानि यथा त्वया । (१८।१)

शप्तो नार्हो ऽस्मि शापस्य कामतो ऽद्य न धर्मतः ॥ (१८।२)

तस्माद् भवत्या यः कामो न तथा स भविष्यति । (१९।१)

ऋषिपुत्रो न ते कश्चिज् जातु पाणिं ग्रहीष्यति ॥ (१९।२)

फलिष्यति न ते विद्या यत् त्वं माम् आत्थ तत् तथा । (२०।१)

अध्यापयिष्यामि तु यं तस्य विद्या फलिष्यति ॥ (२०।२)

वैशंपायन उवाच । (२१।१)

एवम् उक्त्वा द्विजश्रेष्ठो देवयानीं कचस्तदा । (२१।२)

त्रिदशेशालयं शीघ्रं जगाम द्विजसत्तमः ॥ (२१।३)

तम् आगतम् अभिप्रेक्ष्य देवा इन्द्रपुरोगमाः । (२२।१)

बृहस्पतिं सभाज्येदं कचम् आहुर् मुदान्विताः ॥ (२२।२)

यत् त्वम् अस्मद्धितं कर्म चकर्थ परमाद्भुतम् । (२३।१)

न ते यशः प्रणशिता भागभाङ् नो भविष्यसि ॥ (२३।२)