गन्धर्व उवाच । (१।१)

ततो दृष्ट्वाश्रमपदं रहितं तैः सुतैर् मुनिः । (१।२)

निर्जगाम सुदुःखार्तः पुनर् एवाश्रमात् ततः ॥ (१।३)

सो ऽपश्यत् सरितं पूर्णां प्रावृट्काले नवाम्भसा । (२।१)

वृक्षान् बहुविधान् पार्थ वहन्तीं तीरजान् बहून् ॥ (२।२)

अथ चिन्तां समापेदे पुनः पौरवनन्दन । (३।१)

अम्भस्यस्या निमज्जेयम् इति दुःखसमन्वितः ॥ (३।२)

ततः पाशैस्तदात्मानं गाढं बद्ध्वा महामुनिः । (४।१)

तस्या जले महानद्या निममज्ज सुदुःखितः ॥ (४।२)

अथ छित्त्वा नदी पाशांस्तस्यारिबलमर्दन । (५।१)

समस्थं तम् ऋषिं कृत्वा विपाशं समवासृजत् ॥ (५।२)

उत्ततार ततः पाशैर् विमुक्तः स महान् ऋषिः । (६।१)

विपाशेति च नामास्या नद्याश्चक्रे महान् ऋषिः । (६।२)

सा विपाशेति विख्याता नदी लोकेषु भारत । (६।३)

ऋषेस्तस्य नरव्याघ्र वचनात् तस्य धीमतः । (६।४)

उत्तीर्य च ततो राजन् दुःखितो भगवान् ऋषिः ॥ (६।५)

शोके बुद्धिं ततश्चक्रे न चैकत्र व्यतिष्ठत । (७।१)

सो ऽगच्छत् पर्वतांश्चैव सरितश्च सरांसि च ॥ (७।२)

ततः स पुनर् एवर्षिर् नदीं हैमवतीं तदा । (८।१)

चण्डग्राहवतीं दृष्ट्वा तस्याः स्रोतस्यवापतत् । (८।२)

मज्जयामास शोकार्तो मरणे कृतनिश्चयः ॥ (८।३)

सा तम् अग्निसमं विप्रम् अनुचिन्त्य सरिद्वरा । (९।१)

शतधा विद्रुता यस्माच्छतद्रुर् इति विश्रुता ॥ (९।२)

ततः स्थलगतं दृष्ट्वा तत्राप्यात्मानम् आत्मना । (१०।१)

मर्तुं न शक्यम् इत्युक्त्वा पुनर् एवाश्रमं ययौ । (१०।२)

स गत्वा विविधाञ् शैलान् देशान् बहुविधांस्तथा ॥ (१०।३)

वध्वादृश्यन्त्यानुगत आश्रमाभिमुखो व्रजन् । (११।१)

अथ शुश्राव संगत्या वेदाध्ययननिःस्वनम् । (११।२)

पृष्ठतः परिपूर्णार्थैः षड्भिर् अङ्गैर् अलंकृतम् ॥ (११।३)

अनुव्रजति को न्वेष माम् इत्येव च सो ऽब्रवीत् । (१२।१)

अहं त्वदृश्यती नाम्ना तं स्नुषा प्रत्यभाषत । (१२।२)

शक्तेर् भार्या महाभाग तपोयुक्ता तपस्विनी ॥ (१२।३)

वसिष्ठ उवाच । (१३।१)

पुत्रि कस्यैष साङ्गस्य वेदस्याध्ययनस्वनः । (१३।२)

पुरा साङ्गस्य वेदस्य शक्तेर् इव मया श्रुतः ॥ (१३।३)

अदृश्यन्त्युवाच । (१४।१)

अयं कुक्षौ समुत्पन्नः शक्तेर् गर्भः सुतस्य ते । (१४।२)

समा द्वादश तस्येह वेदान् अभ्यसतो मुने ॥ (१४।३)

गन्धर्व उवाच । (१५।१)

एवम् उक्तस्ततो हृष्टो वसिष्ठः श्रेष्ठभाग् ऋषिः । (१५।२)

अस्ति संतानम् इत्युक्त्वा मृत्योः पार्थ न्यवर्तत ॥ (१५।३)

ततः प्रतिनिवृत्तः स तया वध्वा सहानघ । (१६।१)

कल्माषपादम् आसीनं ददर्श विजने वने ॥ (१६।२)

स तु दृष्ट्वैव तं राजा क्रुद्ध उत्थाय भारत । (१७।१)

आविष्टो रक्षसोग्रेण इयेषात्तुं ततः स्म तम् ॥ (१७।२)

अदृश्यन्ती तु तं दृष्ट्वा क्रूरकर्माणम् अग्रतः । (१८।१)

भयसंविग्नया वाचा वसिष्ठम् इदम् अब्रवीत् ॥ (१८।२)

असौ मृत्युर् इवोग्रेण दण्डेन भगवन्न् इतः । (१९।१)

प्रगृहीतेन काष्ठेन राक्षसो ऽभ्येति भीषणः ॥ (१९।२)

तं निवारयितुं शक्तो नान्यो ऽस्ति भुवि कश्चन । (२०।१)

त्वद् ऋते ऽद्य महाभाग सर्ववेदविदां वर ॥ (२०।२)

त्राहि मां भगवन् पापाद् अस्माद् दारुणदर्शनात् । (२१।१)

रक्षो ऽत्तुम् इह ह्यावां नूनम् एतच्चिकीर्षति ॥ (२१।२)