वैशंपायन उवाच । (१।१)

अथार्जुन उवाचेदम् अधिक्षिप्त इवाक्षमी । (१।२)

अभिनीततरं वाक्यं दृढवादपराक्रमः ॥ (१।३)

दर्शयन्न् ऐन्द्रिर् आत्मानम् उग्रम् उग्रपराक्रमः । (२।१)

स्मयमानो महातेजाः सृक्किणी संलिहन्मुहुः ॥ (२।२)

अहो दुःखम् अहो कृच्छ्रम् अहो वैक्लव्यम् उत्तमम् । (३।१)

यत् कृत्वामानुषं कर्म त्यजेथाः श्रियम् उत्तमाम् ॥ (३।२)

शत्रून् हत्वा महीं लब्ध्वा स्वधर्मेणोपपादिताम् । (४।१)

हतामित्रः कथं सर्वं त्यजेथा बुद्धिलाघवात् ॥ (४।२)

क्लीबस्य हि कुतो राज्यं दीर्घसूत्रस्य वा पुनः । (५।१)

किमर्थं च महीपालान् अवधीः क्रोधमूर्छितः ॥ (५।२)

यो ह्याजिजीविषेद् भैक्ष्यं कर्मणा नैव केनचित् । (६।१)

समारम्भान् बुभूषेत हतस्वस्तिर् अकिंचनः । (६।२)

सर्वलोकेषु विख्यातो न पुत्रपशुसंहितः ॥ (६।३)

कापालीं नृप पापिष्ठां वृत्तिम् आस्थाय जीवतः । (७।१)

संत्यज्य राज्यम् ऋद्धं ते लोको ऽयं किं वदिष्यति ॥ (७।२)

सर्वारम्भान् समुत्सृज्य हतस्वस्तिर् अकिंचनः । (८।१)

कस्माद् आशंससे भैक्ष्यं चर्तुं प्राकृतवत् प्रभो ॥ (८।२)

अस्मिन् राजकुले जातो जित्वा कृत्स्नां वसुंधराम् । (९।१)

धर्मार्थावखिलौ हित्वा वनं मौढ्यात् प्रतिष्ठसे ॥ (९।२)

यदीमानि हवींषीह विमथिष्यन्त्यसाधवः । (१०।१)

भवता विप्रहीणानि प्राप्तं त्वाम् एव किल्बिषम् ॥ (१०।२)

आकिंचन्यम् अनाशास्यम् इति वै नहुषो ऽब्रवीत् । (११।१)

कृत्या नृशंसा ह्यधने धिग् अस्त्वधनताम् इह ॥ (११।२)

अश्वस्तनम् ऋषीणां हि विद्यते वेद तद् भवान् । (१२।१)

यं त्विमं धर्मम् इत्याहुर् धनाद् एष प्रवर्तते ॥ (१२।२)

धर्मं संहरते तस्य धनं हरति यस्य यः । (१३।१)

ह्रियमाणे धने राजन् वयं कस्य क्षमेमहि ॥ (१३।२)

अभिशस्तवत् प्रपश्यन्ति दरिद्रं पार्श्वतः स्थितम् । (१४।१)

दारिद्र्यं पातकं लोके कस्तच्छंसितुम् अर्हति ॥ (१४।२)

पतितः शोच्यते राजन्निर्धनश्चापि शोच्यते । (१५।१)

विशेषं नाधिगच्छामि पतितस्याधनस्य च ॥ (१५।२)

अर्थेभ्यो हि विवृद्धेभ्यः संभृतेभ्यस्ततस्ततः । (१६।१)

क्रियाः सर्वाः प्रवर्तन्ते पर्वतेभ्य इवापगाः ॥ (१६।२)

अर्धाद् धर्मश्च कामश्च स्वर्गश्चैव नराधिप । (१७।१)

प्राणयात्रा हि लोकस्य विनार्थं न प्रसिध्यति ॥ (१७।२)

अर्थेन हि विहीनस्य पुरुषस्याल्पमेधसः । (१८।१)

व्युच्छिद्यन्ते क्रियाः सर्वा ग्रीष्मे कुसरितो यथा ॥ (१८।२)

यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः । (१९।१)

यस्यार्थाः स पुमांल् लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥ (१९।२)

अधनेनार्थकामेन नार्थः शक्यो विवित्सता । (२०।१)

अर्थैर् अर्था निबध्यन्ते गजैर् इव महागजाः ॥ (२०।२)

धर्मः कामश्च स्वर्गश्च हर्षः क्रोधः श्रुतं दमः । (२१।१)

अर्थाद् एतानि सर्वाणि प्रवर्तन्ते नराधिप ॥ (२१।२)

धनात् कुलं प्रभवति धनाद् धर्मः प्रवर्तते । (२२।१)

नाधनस्यास्त्ययं लोको न परः पुरुषोत्तम ॥ (२२।२)

नाधनो धर्मकृत्यानि यथावद् अनुतिष्ठति । (२३।१)

धनाद्धि धर्मः स्रवति शैलाद् गिरिनदी यथा ॥ (२३।२)

यः कृशाश्वः कृशगवः कृशभृत्यः कृशातिथिः । (२४।१)

स वै राजन् कृशो नाम न शरीरकृशः कृशः ॥ (२४।२)

अवेक्षस्व यथान्यायं पश्य देवासुरं यथा । (२५।१)

राजन् किम् अन्यज्ज्ञातीनां वधाद् ऋध्यन्ति देवताः ॥ (२५।२)

न चेद् धर्तव्यम् अन्यस्य कथं तद् धर्मम् आरभेत् । (२६।१)

एतावान् एव वेदेषु निश्चयः कविभिः कृतः ॥ (२६।२)

अध्येतव्या त्रयी विद्या भवितव्यं विपश्चिता । (२७।१)

सर्वथा धनम् आहार्यं यष्टव्यं चापि यत्नतः ॥ (२७।२)

द्रोहाद् देवैर् अवाप्तानि दिवि स्थानानि सर्वशः । (२८।१)

इति देवा व्यवसिता वेदवादाश्च शाश्वताः ॥ (२८।२)

अधीयन्ते तपस्यन्ति यजन्ते याजयन्ति च । (२९।१)

कृत्स्नं तद् एव च श्रेयो यद् अप्याददते ऽन्यतः ॥ (२९।२)

न पश्यामो ऽनपहृतं धनं किंचित् क्वचिद् वयम् । (३०।१)

एवम् एव हि राजानो जयन्ति पृथिवीम् इमाम् ॥ (३०।२)

जित्वा ममत्वं ब्रुवते पुत्रा इव पितुर् धने । (३१।१)

राजर्षयो जितस्वर्गा धर्मो ह्येषां निगद्यते ॥ (३१।२)

यथैव पूर्णाद् उदधेः स्यन्दन्त्यापो दिशो दश । (३२।१)

एवं राजकुलाद् वित्तं पृथिवीं प्रतितिष्ठति ॥ (३२।२)

आसीद् इयं दिलीपस्य नृगस्य नहुषस्य च । (३३।१)

अम्बरीषस्य मान्धातुः पृथिवी सा त्वयि स्थिता ॥ (३३।२)

स त्वां द्रव्यमयो यज्ञः सम्प्राप्तः सर्वदक्षिणः । (३४।१)

तं चेन्न यजसे राजन् प्राप्तस्त्वं देवकिल्बिषम् ॥ (३४।२)

येषां राजाश्वमेधेन यजते दक्षिणावता । (३५।१)

उपेत्य तस्यावभृथं पूताः सर्वे भवन्ति ते ॥ (३५।२)

विश्वरूपो महादेवः सर्वमेधे महामखे । (३६।१)

जुहाव सर्वभूतानि तथैवात्मानम् आत्मना ॥ (३६।२)

शाश्वतो ऽयं भूतिपथो नास्यान्तम् अनुशुश्रुम । (३७।१)

महान् दाशरथः पन्था मा राजन् कापथं गमः ॥ (३७।२)