सूत उवाच । (१।१)

नागाश्च संविदं कृत्वा कर्तव्यम् इति तद् वचः । (१।२)

निःस्नेहा वै दहेन् माता असंप्राप्तमनोरथा । (१।३)

प्रसन्ना मोक्षयेद् अस्मांस्तस्माच्छापाच्च भामिनी । (१।४)

कृष्णं पुच्छं करिष्यामस्तुरगस्य न संशयः । (१।५)

तथा हि गत्वा ते तस्य पुच्छे वाला इव स्थिताः । (१।६)

एतस्मिन्न् अन्तरे ते तु सपत्न्यौ पणिते तदा । (१।७)

तं समुद्रम् अतिक्रम्य कद्रूर् विनतया सह । (१।८)

न्यपतत् तुरगाभ्याशे नचिराद् इव शीघ्रगा । (१।९)

ततस्ते तं हयश्रेष्ठं ददृशाते महाजवम् । (१।१०)

शशाङ्ककिरणप्रख्यं कालवालम् उभे तदा ॥ (१।११)

निशाम्य च बहून् वालान् कृष्णान् पुच्छं समाश्रितान् । (२।१)

विषण्णवदना तत्र विनता सर्वतो ऽभवत् । (२।२)

दृष्ट्वा कृष्णं तु पुच्छं सा वाजिराजस्य विस्मिता । (२।३)

अवाक्शिरा दीनमना कद्र्वा दासत्वम् आगता । (२।४)

विनतां विषण्णवदनां कद्रूर् दास्ये न्ययोजयत् ॥ (२।५)

ततः सा विनता तस्मिन् पणितेन पराजिता । (३।१)

अभवद् दुःखसंतप्ता दासीभावं समास्थिता ॥ (३।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे चैव गरुडः काल आगते । (४।१)

विना मात्रा महातेजा विदार्याण्डम् अजायत । (४।२)

महासत्त्वबलोपेतः सर्वा विद्योतयन् दिशः । (४।३)

कामरूपः कामगमः कामवीर्यो विहंगमः ॥ (४।४)

अग्निराशिर् इवोद्भासन् समिद्धो ऽतिभयंकरः । (५।१)

विद्युद्विस्पष्टपिङ्गाक्षो युगान्ताग्निसमप्रभः । (५।२)

प्रवृद्धः सहसा पक्षी महाकायो नभोगतः । (५।३)

घोरो घोरस्वनो रौद्रो वह्निर् और्व इवापरः ॥ (५।४)

तं दृष्ट्वा शरणं जग्मुः प्रजाः सर्वा विभावसुम् । (६।१)

प्रणिपत्याब्रुवंश्चैनम् आसीनं विश्वरूपिणम् ॥ (६।२)

अग्ने मा त्वं प्रवर्धिष्ठाः कच्चिन् नो न दिधक्षसि । (७।१)

असौ हि राशिः सुमहान् समिद्धस्तव सर्पति ॥ (७।२)

अग्निर् उवाच । (८।१)

नैतद् एवं यथा यूयं मन्यध्वम् असुरार्दनाः । (८।२)

गरुडो बलवान् एष मम तुल्यः स्वतेजसा । (८।३)

जातः परमतेजस्वी विनतानन्दवर्धनः । (८।४)

तेजोराशिम् इमं दृष्ट्वा युष्मान् मोहः समाविशत् । (८।५)

नागक्षयकरश्चैव काश्यपेयो महाबलः । (८।६)

देवानां च हिते युक्तस्त्वहितो दैत्यरक्षसाम् । (८।७)

न भीः कार्या कथं चात्र पश्यध्वं सहिता मम ॥ (८।८)

सूत उवाच । (९।१)

एवम् उक्तास्ततो गत्वा गरुडं वाग्भिर् अस्तुवन् । (९।२)

अदूराद् अभ्युपेत्यैनं देवाः सर्षिगणास्तदा ॥ (९।३)

त्वम् ऋषिस्त्वं महाभागस्त्वं देवः पतगेश्वरः । (१०।१)

त्वं प्रभुस्तपनप्रख्यस्त्वं नस्त्राणम् अनुत्तमम् । (१०।२)

त्वं विभुस्तपनः सूर्यः परमेष्ठी प्रजापतिः । (१०।३)

त्वम् इन्द्रस्त्वं हयमुखस्त्वं शरस्त्वं जगत्पतिः । (१०।४)

त्वं मुखं पद्मजो विप्रस्त्वम् अग्निः पवनस्तथा । (१०।५)

त्वं हि धाता विधाता च त्वं विष्णुः सुरसत्तमः । (१०।६)

त्वं महान् अभिभूः शश्वद् अमृतं त्वं महद् यशः । (१०।७)

त्वं प्रभास्त्वम् अभिप्रेतं त्वं नस्त्राणम् अनुत्तमम् । (१०।८)

त्वं गतिः सततं त्वत्तः कथं नः प्राप्नुयाद् भयम् ॥ (१०।९)

बलोर्मिमान् साधुर् अदीनसत्त्वः समृद्धिमान् दुष्प्रसहस्त्वम् एव । (११।१)

तपः श्रुतं सर्वम् अहीनकीर्ते अनागतं चोपगतं च सर्वम् ॥ (११।२)

त्वम् उत्तमः सर्वम् इदं चराचरं गभस्तिभिर् भानुर् इवावभाससे । (१२।१)

समाक्षिपन् भानुमतः प्रभां मुहुस्त्वम् अन्तकः सर्वम् इदं ध्रुवाध्रुवम् ॥ (१२।२)

दिवाकरः परिकुपितो यथा दहेत् प्रजास्तथा दहसि हुताशनप्रभ । (१३।१)

भयंकरः प्रलय इवाग्निर् उत्थितो विनाशयन् युगपरिवर्तनान्तकृत् ॥ (१३।२)

खगेश्वरं शरणम् उपस्थिता वयं महौजसं वितिमिरम् अभ्रगोचरम् । (१४।१)

महाबलं गरुडम् उपेत्य खेचरं परावरं वरदम् अजय्यविक्रमम् । (१४।२)

ज्वलनसमानवर्चसम् । (१४।३)

तडित्प्रभम् । (१४।४)

तवौजसा सर्वम् इदं प्रतापितं जगत् प्रभो तप्तसुवर्णवर्चसा । (१४।५)

भयान्विता नभसि विमानगामिनः । (१४।६)

विमानिता विपथगतिं प्रयान्ति ते । (१४।७)

ऋषेः सुतस्त्वम् असि दयावतः प्रभो । (१४।८)

महात्मनः खगवर कश्यपस्य ह । (१४।९)

स मा क्रुधः कुरु जगतो दयां परां त्वम् ईश्वरः प्रशमम् उपैहि पाहि नः । (१४।१०)

महाशनिस्फुरितसमस्वनेन ते । (१४।११)

दिशो ऽम्बरं त्रिदिवम् इयं च मेदिनी । (१४।१२)

चलन्ति नः खग हृदयानि चानिशं निगृह्यतां वपुर् इदम् अग्निसंनिभम् । (१४।१३)

तव द्युतिं कुपितकृतान्तसंनिभां निशाम्य नश्चलति मनो व्यवस्थितम् । (१४।१४)

प्रसीद नः पतगपते प्रयाचतां शिवश्च नो भव भगवन् सुखावहः । (१४।१५)

त्वं पाहि सर्वांश्च सुरान् महात्मनः ॥ (१४।१६)

एवं स्तुतः सुपर्णस्तु देवैः सर्षिगणैस्तदा । (१५।१)

तेजसः प्रतिसंहारम् आत्मनः स चकार ह । (१५।२)

सौतिर् उवाच । (१५।३)

सुपर्ण उवाच । (१५।४)

सौतिर् उवाच । (१५।५)

रुरुर् उवाच । (१५।६)

प्रमतिर् उवाच । (१५।७)

देवा ऊचुः । (१५।८)

पितामह उवाच । (१५।९)

प्रमतिर् उवाच । (१५।१०)

स श्रुत्वाथात्मनो देहं सुपर्णः प्रेक्ष्य च स्वयम् । (१५।११)

शरीरप्रतिसंहारम् आत्मनः सम्प्रचक्रमे । (१५।१२)

न मे सर्वाणि भूतानि बिभियुर् देहदर्शनात् । (१५।१३)

भीमरूपात् समुद्विग्नास्तस्मात् तेजस्तु संहरे । (१५।१४)

अरुणं चात्मनः पृष्ठम् आरोप्य स पितुर् गृहात् । (१५।१५)

ततः कामगमः पक्षी कामवीर्यो विहंगमः । (१५।१६)

मातुर् अन्तिकम् आगच्छत् परया मुदया युतः । (१५।१७)

तत्रारुणः स निक्षिप्तः दिशं पूर्वां महाद्युतिः । (१५।१८)

सूर्यतेजोविनिहतांल्लोकान् दग्धुं महारथः । (१५।१९)

किमर्थं भगवान् सूर्यो लोकान् दग्धुमनास्तदा । (१५।२०)

किम् अस्यापकृतं देवैर् येनेमं मन्युर् आविशत् । (१५।२१)

चन्द्रादित्यैर् यदा राहुर् आख्यातो ह्यमृतं पिबन् । (१५।२२)

वैरानुबन्धं कृतवांश्चन्द्रादित्ये तदानघ । (१५।२३)

वध्यमाने ग्रहेणाथ आदित्ये मन्युर् आविशत् । (१५।२४)

सुरार्थाय समुत्पन्नो रोषो राहोस्तु मां प्रति । (१५।२५)

बह्वनर्थकरं पापम् एको ऽहं समवाप्नुयाम् । (१५।२६)

सहाय एकः कार्येषु न मे कृच्छ्रेषु जायते । (१५।२७)

पश्यन्ति ग्रस्यमानं मां सह देवैर् दिवौकसः । (१५।२८)

तस्माल्लोकविनाशाय ह्यवतिष्ठे न संशयः । (१५।२९)

एवं कृतमतिः सूर्यो ह्यस्तम् अभ्यगमद् गिरिम् । (१५।३०)

ततो ऽर्धरात्रसमये सर्वलोकभयावहः । (१५।३१)

उत्पत्स्यते महान् दाहस्त्रैलोक्यस्य विनाशनः । (१५।३२)

ततो देवाः सर्षिगणा उपगम्य पितामहम् । (१५।३३)

भगवन् किमिदं चाद्य महद् दाहकृतं भयम् । (१५।३४)

न तावद् दृश्यते सूर्यः क्षपेयं न प्रभाति च । (१५।३५)

उदिते भगवन् भानौ कथम् एतद् भविष्यति । (१५।३६)

एष लोकविनाशाय रविर् उद्यन्तुम् उद्यतः । (१५।३७)

दृश्यन्नेव हि लोकान् स भस्मराशीकरिष्यति । (१५।३८)

तस्य प्रतिविधानं च विहितं पूर्वम् एव हि । (१५।३९)

कश्यपस्य सुतो विद्वान् अरुणेत्यभिविश्रुतः । (१५।४०)

महाकायो महातेजाः स स्थास्यति पुरो रवेः । (१५।४१)

करिष्यति च सारथ्यं तेजश्चास्य हरिष्यति । (१५।४२)

लोकानां शान्तिर् एवं स्याद् ऋषीणां च दिवौकसाम् । (१५।४३)

ततः पितामहाज्ञातः सर्वं चक्रे तदारुणः । (१५।४४)

उदितश्चैव सविता अरुणेन तदावृतः । (१५।४५)

एतत् ते सर्वम् आख्यातं यत् सूर्यं मन्युर् आविशत् । (१५।४६)

अरुणश्च यथैवास्य सारथ्यम् अकरोत् प्रभुः । (१५।४७)

भूय एवापरं प्रश्नं शृणु पूर्वम् उदाहृतम् ॥ (१५।४८)