वैशंपायन उवाच । (१।१)

ते वनेन वनं वीरा घ्नन्तो मृगगणान् बहून् । (१।२)

अपक्रम्य ययू राजंस्त्वरमाणा महारथाः ॥ (१।३)

मत्स्यांस्त्रिगर्तान् पाञ्चालान् कीचकान् अन्तरेण च । (२।१)

रमणीयान् वनोद्देशान् प्रेक्षमाणाः सरांसि च ॥ (२।२)

जटाः कृत्वात्मनः सर्वे वल्कलाजिनवाससः । (३।१)

सह कुन्त्या महात्मानो बिभ्रतस्तापसं वपुः ॥ (३।२)

क्वचिद् वहन्तो जननीं त्वरमाणा महारथाः । (४।१)

नित्यकर्म प्रकुर्वन्तो वन्यमूलफलाशनाः । (४।२)

क्वचिच् छन्देन गच्छन्तस्ते जग्मुः प्रसभं पुनः । (४।३)

पथि द्वैपायनं सर्वे ददृशुः स्वं पितामहम् ॥ (४।४)

ब्राह्मं वेदम् अधीयाना वेदाङ्गानि च सर्वशः । (५।१)

नीतिशास्त्रं च धर्मज्ञा ददृशुस्ते पितामहम् । (५।२)

शालिहोत्रप्रसादेन लब्ध्वा प्रीतिम् अवाप्य च ॥ (५।३)

ते ऽभिवाद्य महात्मानं कृष्णद्वैपायनं तदा । (६।१)

तस्थुः प्राञ्जलयः सर्वे सह मात्रा परंतपाः । (६।२)

व्यासः । (६।३)

तदाश्रमान् निर्गमनं मया ज्ञातं नरर्षभाः । (६।४)

घटोत्कचस्य चोत्पत्तिं ज्ञात्वा प्रीतिर् अवर्धत ॥ (६।५)

व्यास उवाच । (७।१)

मयेदं मनसा पूर्वं विदितं भरतर्षभाः । (७।२)

यथा स्थितैर् अधर्मेण धार्तराष्ट्रैर् विवासिताः । (७।३)

विवासिताश्च मात्रा वै पापैर् दुर्मन्त्रणैः सदा ॥ (७।४)

तद् विदित्वास्मि सम्प्राप्तश्चिकीर्षुः परमं हितम् । (८।१)

न विषादो ऽत्र कर्तव्यः सर्वम् एतत् सुखाय वः । (८।२)

सुहृद्वियोगजं कर्म पुरा कृतम् अरिंदमाः । (८।३)

तस्य सिद्धिर् इयं प्राप्ता मा शोचत परंतपाः । (८।४)

समाप्ते दुष्कृते चैव यूयं चैव न संशयः । (८।५)

स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्तो भविष्यथ सबान्धवाः ॥ (८।६)

समास्ते चैव मे सर्वे यूयं चैव न संशयः । (९।१)

दीनतो बालतश्चैव स्नेहं कुर्वन्ति बान्धवाः ॥ (९।२)

तस्माद् अभ्यधिकः स्नेहो युष्मासु मम सांप्रतम् । (१०।१)

स्नेहपूर्वं चिकीर्षामि हितं वस्तन् निबोधत ॥ (१०।२)

इदं नगरम् अभ्याशे रमणीयं निरामयम् । (११।१)

वसतेह प्रतिच्छन्ना ममागमनकाङ्क्षिणः । (११।२)

एतद् वै शालिहोत्रस्य तपसा निर्मितं सरः । (११।३)

रमणीयम् इदं तोयं क्षुत्पिपासाश्रमापहम् । (११।४)

कार्यार्थिनस्तु षण्मासं विहरध्वं यथासुखम् ॥ (११।५)

वैशंपायन उवाच । (१२।१)

एवं स तान् समाश्वास्य व्यासः पार्थान् अरिंदमान् । (१२।२)

एकचक्राम् अभिगतः कुन्तीम् आश्वासयत् प्रभुः । (१२।३)

स्नुषे मा रोद मा रोदेत्येवं व्यासो ऽब्रवीद् वचः । (१२।४)

पुनर् एव च धर्मात्मा इदं वचनम् अब्रवीत् । (१२।५)

व्यासः । (१२।६)

कुर्यान् न केवलं धर्मं दुष्कृतं च तथा नरः । (१२।७)

सुकृतं दुष्कृतं लोके न कर्ता नास्ति शोभने । (१२।८)

अवश्यं लभते कर्ता फलं वै पुण्यपापयोः । (१२।९)

दुष्कृतस्य फलेनैवं प्राप्तं व्यसनम् उत्तमम् । (१२।१०)

तस्मान् माधवि मानार्हे मा च शोके मनः कृथाः ॥ (१२।११)

जीवपुत्रि सुतस्ते ऽयं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (१३।१)

पृथिव्यां पार्थिवान् सर्वान् प्रशासिष्यति धर्मराट् ॥ (१३।२)

धर्मेण जित्वा पृथिवीम् अखिलां धर्मविद् वशी । (१४।१)

पृथिवीम् अखिलां जित्वा सर्वां सागरमेखलाम् । (१४।२)

स्थापयित्वा वशे सर्वां सपर्वतवनां शुभाम् । (१४।३)

भीमसेनार्जुनबलाद् भोक्ष्यत्ययम् असंशयः ॥ (१४।४)

पुत्रास्तव च माद्र्याश्च सर्व एव महारथाः । (१५।१)

स्वराष्ट्रे विहरिष्यन्ति सुखं सुमनसस्तदा ॥ (१५।२)

यक्ष्यन्ति च नरव्याघ्रा विजित्य पृथिवीम् इमाम् । (१६।१)

राजसूयाश्वमेधाद्यैः क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः ॥ (१६।२)

अनुगृह्य सुहृद्वर्गं धनेन च सुखेन च । (१७।१)

पितृपैतामहं राज्यम् इह भोक्ष्यन्ति ते सुताः । (१७।२)

स्नुषा कमलपत्राक्षी नाम्ना कमलपालिका । (१७।३)

वशवर्तिनी तु भीमस्य पुत्रम् एषा जनिष्यति । (१७।४)

तेन पुत्रेण कृच्छ्रेषु भविष्यथ च तारिताः ॥ (१७।५)

एवम् उक्त्वा निवेश्यैनान् ब्राह्मणस्य निवेशने । (१८।१)

अब्रवीत् पार्थिवश्रेष्ठम् ऋषिर् द्वैपायनस्तदा ॥ (१८।२)

इह मां सम्प्रतीक्षध्वम् आगमिष्याम्यहं पुनः । (१९।१)

देशकालौ विदित्वैव वेत्स्यध्वं परमां मुदम् ॥ (१९।२)

स तैः प्राञ्जलिभिः सर्वैस्तथेत्युक्तो नराधिप । (२०।१)

जगाम भगवान् व्यासो यथाकामम् ऋषिः प्रभुः ॥ (२०।२)