महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 56

282 of 1995 · 21 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

विदुर उवाच । (१।१)

vidura uvāca

1.2१.२

द्यूतं मूलं कलहस्यानुपाति मिथोभेदाय महते वा रणाय । (१।२)

dyūtaṃ mūlaṃ kalahasyānupāti mithobhedāya mahate vā raṇāya |

1.3१.३

यद् आस्थितो ऽयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रो दुर्योधनः सृजते वैरम् उग्रम् ॥ (१।३)

yad āsthito 'yaṃ dhṛtarāṣṭrasya putro duryodhanaḥ sṛjate vairam ugram ||

2.1२.१

प्रातिपीयाः शांतनवा भैमसेनाः सबाह्लिकाः । (२।१)

prātipīyāḥ śāṃtanavā bhaimasenāḥ sabāhlikāḥ |

2.2२.२

दुर्योधनापराधेन कृच्छ्रं प्राप्स्यन्ति सर्वशः ॥ (२।२)

duryodhanāparādhena kṛcchraṃ prāpsyanti sarvaśaḥ ||

3.1३.१

दुर्योधनो मदेनैव क्षेमं राष्ट्राद् अपोहति । (३।१)

duryodhano madenaiva kṣemaṃ rāṣṭrād apohati |

3.2३.२

विषाणं गौर् इव मदात् स्वयम् आरुजते बलात् ॥ (३।२)

viṣāṇaṃ gaur iva madāt svayam ārujate balāt ||

4.1४.१

यश्चित्तम् अन्वेति परस्य राजन् वीरः कविः स्वाम् अतिपत्य दृष्टिम् । (४।१)

yaścittam anveti parasya rājan vīraḥ kaviḥ svām atipatya dṛṣṭim |

4.2४.२

नावं समुद्र इव बालनेत्राम् आरुह्य घोरे व्यसने निमज्जेत् ॥ (४।२)

nāvaṃ samudra iva bālanetrām āruhya ghore vyasane nimajjet ||

5.1५.१

दुर्योधनो ग्लहते पाण्डवेन प्रियायसे त्वं जयतीति तच्च । (५।१)

duryodhano glahate pāṇḍavena priyāyase tvaṃ jayatīti tacca |

5.2५.२

अतिनर्माज्जायते संप्रहारो यतो विनाशः समुपैति पुंसाम् ॥ (५।२)

atinarmājjāyate saṃprahāro yato vināśaḥ samupaiti puṃsām ||

6.1६.१

आकर्षस्ते ऽवाक्फलः कुप्रणीतो हृदि प्रौढो मन्त्रपदः समाधिः । (६।१)

ākarṣaste 'vākphalaḥ kupraṇīto hṛdi prauḍho mantrapadaḥ samādhiḥ |

6.2६.२

युधिष्ठिरेण सफलः संस्तवो ऽस्तु साम्नः सुरिक्तो ऽरिमतेः सुधन्वा ॥ (६।२)

yudhiṣṭhireṇa saphalaḥ saṃstavo 'stu sāmnaḥ surikto 'rimateḥ sudhanvā ||

7.1७.१

प्रातिपीयाः शांतनवाश्च राजन् काव्यां वाचं शृणुत मात्यगाद् वः । (७।१)

prātipīyāḥ śāṃtanavāśca rājan kāvyāṃ vācaṃ śṛṇuta mātyagād vaḥ |

7.2७.२

वैश्वानरं प्रज्वलितं सुघोरम् अयुद्धेन प्रशमयतोत्पतन्तम् ॥ (७।२)

vaiśvānaraṃ prajvalitaṃ sughoram ayuddhena praśamayatotpatantam ||

8.1८.१

यदा मन्युं पाण्डवो ऽजातशत्रुर् न संयच्छेद् अक्षमयाभिभूतः । (८।१)

yadā manyuṃ pāṇḍavo 'jātaśatrur na saṃyacched akṣamayābhibhūtaḥ |

8.2८.२

वृकोदरः सव्यसाची यमौ च को ऽत्र द्वीपः स्यात् तुमुले वस्तदानीम् ॥ (८।२)

vṛkodaraḥ savyasācī yamau ca ko 'tra dvīpaḥ syāt tumule vastadānīm ||

9.1९.१

महाराज प्रभवस्त्वं धनानां पुरा द्यूतान्मनसा यावद् इच्छेः । (९।१)

mahārāja prabhavastvaṃ dhanānāṃ purā dyūtānmanasā yāvad iccheḥ |

9.2९.२

बहु वित्तं पाण्डवांश्चेज्जयेस्त्वं किं तेन स्याद् वसु विन्देह पार्थान् ॥ (९।२)

bahu vittaṃ pāṇḍavāṃścejjayestvaṃ kiṃ tena syād vasu vindeha pārthān ||

10.1१०.१

जानीमहे देवितं सौबलस्य वेद द्यूते निकृतिं पार्वतीयः । (१०।१)

jānīmahe devitaṃ saubalasya veda dyūte nikṛtiṃ pārvatīyaḥ |

10.2१०.२

यतः प्राप्तः शकुनिस्तत्र यातु मायायोधी भारत पार्वतीयः ॥ (१०।२)

yataḥ prāptaḥ śakunistatra yātu māyāyodhī bhārata pārvatīyaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 56

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit