महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 39

265 of 1995 · 42 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शिशुपाल उवाच । (१।१)

śiśupāla uvāca

1.2१.२

स मे बहुमतो राजा जरासंधो महाबलः । (१।२)

sa me bahumato rājā jarāsaṃdho mahābalaḥ |

1.3१.३

यो ऽनेन युद्धं नेयेष दासो ऽयम् इति संयुगे ॥ (१।३)

yo 'nena yuddhaṃ neyeṣa dāso 'yam iti saṃyuge ||

2.1२.१

केशवेन कृतं यत् तु जरासंधवधे तदा । (२।१)

keśavena kṛtaṃ yat tu jarāsaṃdhavadhe tadā |

2.2२.२

भीमसेनार्जुनाभ्यां च कस्तत् साध्विति मन्यते ॥ (२।२)

bhīmasenārjunābhyāṃ ca kastat sādhviti manyate ||

3.1३.१

अद्वारेण प्रविष्टेन छद्मना ब्रह्मवादिना । (३।१)

advāreṇa praviṣṭena chadmanā brahmavādinā |

3.2३.२

दृष्टः प्रभावः कृष्णेन जरासंधस्य धीमतः ॥ (३।२)

dṛṣṭaḥ prabhāvaḥ kṛṣṇena jarāsaṃdhasya dhīmataḥ ||

4.1४.१

येन धर्मात्मनात्मानं ब्रह्मण्यम् अभिजानता । (४।१)

yena dharmātmanātmānaṃ brahmaṇyam abhijānatā |

4.2४.२

नैषितं पाद्यम् अस्मै तद् दातुम् अग्रे दुरात्मने ॥ (४।२)

naiṣitaṃ pādyam asmai tad dātum agre durātmane ||

5.1५.१

भुज्यताम् इति तेनोक्ताः कृष्णभीमधनंजयाः । (५।१)

bhujyatām iti tenoktāḥ kṛṣṇabhīmadhanaṃjayāḥ |

5.2५.२

जरासंधेन कौरव्य कृष्णेन विकृतं कृतम् ॥ (५।२)

jarāsaṃdhena kauravya kṛṣṇena vikṛtaṃ kṛtam ||

6.1६.१

यद्ययं जगतः कर्ता यथैनं मूर्ख मन्यसे । (६।१)

yadyayaṃ jagataḥ kartā yathainaṃ mūrkha manyase |

6.2६.२

कस्मान्न ब्राह्मणं सम्यग् आत्मानम् अवगच्छति ॥ (६।२)

kasmānna brāhmaṇaṃ samyag ātmānam avagacchati ||

7.1७.१

इदं त्वाश्चर्यभूतं मे यद् इमे पाण्डवास्त्वया । (७।१)

idaṃ tvāścaryabhūtaṃ me yad ime pāṇḍavāstvayā |

7.2७.२

अपकृष्टाः सतां मार्गान्मन्यन्ते तच्च साध्विति ॥ (७।२)

apakṛṣṭāḥ satāṃ mārgānmanyante tacca sādhviti ||

8.1८.१

अथ वा नैतद् आश्चर्यं येषां त्वम् असि भारत । (८।१)

atha vā naitad āścaryaṃ yeṣāṃ tvam asi bhārata |

8.2८.२

स्त्रीसधर्मा च वृद्धश्च सर्वार्थानां प्रदर्शकः ॥ (८।२)

strīsadharmā ca vṛddhaśca sarvārthānāṃ pradarśakaḥ ||

9.1९.१

वैशंपायन उवाच । (९।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

9.2९.२

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा रूक्षं रूक्षाक्षरं बहु । (९।२)

tasya tad vacanaṃ śrutvā rūkṣaṃ rūkṣākṣaraṃ bahu |

9.3९.३

चुकोप बलिनां श्रेष्ठो भीमसेनः प्रतापवान् ॥ (९।३)

cukopa balināṃ śreṣṭho bhīmasenaḥ pratāpavān ||

10.1१०.१

तस्य पद्मप्रतीकाशे स्वभावायतविस्तृते । (१०।१)

tasya padmapratīkāśe svabhāvāyatavistṛte |

10.2१०.२

भूयः क्रोधाभिताम्रान्ते रक्ते नेत्रे बभूवतुः ॥ (१०।२)

bhūyaḥ krodhābhitāmrānte rakte netre babhūvatuḥ ||

11.1११.१

त्रिशिखां भ्रुकुटीं चास्य ददृशुः सर्वपार्थिवाः । (११।१)

triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśuḥ sarvapārthivāḥ |

11.2११.२

ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गङ्गां त्रिपथगाम् इव ॥ (११।२)

lalāṭasthāṃ trikūṭasthāṃ gaṅgāṃ tripathagām iva ||

12.1१२.१

दन्तान् संदशतस्तस्य कोपाद् ददृशुर् आननम् । (१२।१)

dantān saṃdaśatastasya kopād dadṛśur ānanam |

12.2१२.२

युगान्ते सर्वभूतानि कालस्येव दिधक्षतः ॥ (१२।२)

yugānte sarvabhūtāni kālasyeva didhakṣataḥ ||

13.1१३.१

उत्पतन्तं तु वेगेन जग्राहैनं मनस्विनम् । (१३।१)

utpatantaṃ tu vegena jagrāhainaṃ manasvinam |

13.2१३.२

भीष्म एव महाबाहुर् महासेनम् इवेश्वरः ॥ (१३।२)

bhīṣma eva mahābāhur mahāsenam iveśvaraḥ ||

14.1१४.१

तस्य भीमस्य भीष्मेण वार्यमाणस्य भारत । (१४।१)

tasya bhīmasya bhīṣmeṇa vāryamāṇasya bhārata |

14.2१४.२

गुरुणा विविधैर् वाक्यैः क्रोधः प्रशमम् आगतः ॥ (१४।२)

guruṇā vividhair vākyaiḥ krodhaḥ praśamam āgataḥ ||

15.1१५.१

नातिचक्राम भीष्मस्य स हि वाक्यम् अरिंदमः । (१५।१)

nāticakrāma bhīṣmasya sa hi vākyam ariṃdamaḥ |

15.2१५.२

समुद्धूतो घनापाये वेलाम् इव महोदधिः ॥ (१५।२)

samuddhūto ghanāpāye velām iva mahodadhiḥ ||

16.1१६.१

शिशुपालस्तु संक्रुद्धे भीमसेने नराधिप । (१६।१)

śiśupālastu saṃkruddhe bhīmasene narādhipa |

16.2१६.२

नाकम्पत तदा वीरः पौरुषे स्वे व्यवस्थितः ॥ (१६।२)

nākampata tadā vīraḥ pauruṣe sve vyavasthitaḥ ||

17.1१७.१

उत्पतन्तं तु वेगेन पुनः पुनर् अरिंदमः । (१७।१)

utpatantaṃ tu vegena punaḥ punar ariṃdamaḥ |

17.2१७.२

न स तं चिन्तयामास सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥ (१७।२)

na sa taṃ cintayāmāsa siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā ||

18.1१८.१

प्रहसंश्चाब्रवीद् वाक्यं चेदिराजः प्रतापवान् । (१८।१)

prahasaṃścābravīd vākyaṃ cedirājaḥ pratāpavān |

18.2१८.२

भीमसेनम् अतिक्रुद्धं दृष्ट्वा भीमपराक्रमम् ॥ (१८।२)

bhīmasenam atikruddhaṃ dṛṣṭvā bhīmaparākramam ||

19.1१९.१

मुञ्चैनं भीष्म पश्यन्तु यावद् एनं नराधिपाः । (१९।१)

muñcainaṃ bhīṣma paśyantu yāvad enaṃ narādhipāḥ |

19.2१९.२

मत्प्रतापाग्निनिर्दग्धं पतंगम् इव वह्निना ॥ (१९।२)

matpratāpāgninirdagdhaṃ pataṃgam iva vahninā ||

20.1२०.१

ततश्चेदिपतेर् वाक्यं तच्छ्रुत्वा कुरुसत्तमः । (२०।१)

tataścedipater vākyaṃ tacchrutvā kurusattamaḥ |

20.2२०.२

भीमसेनम् उवाचेदं भीष्मो मतिमतां वरः ॥ (२०।२)

bhīmasenam uvācedaṃ bhīṣmo matimatāṃ varaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 39

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit