च्यवन उवाच । (१।१)

वरश्च गृह्यतां मत्तो यश्च ते संशयो हृदि । (१।२)

तं च ब्रूहि नरश्रेष्ठ सर्वं सम्पादयामि ते ॥ (१।३)

कुशिक उवाच । (२।१)

यदि प्रीतो ऽसि भगवंस्ततो मे वद भार्गव । (२।२)

कारणं श्रोतुम् इच्छामि मद्गृहे वासकारितम् ॥ (२।३)

शयनं चैकपार्श्वेन दिवसान् एकविंशतिम् । (३।१)

अकिंचिद् उक्त्वा गमनं बहिश्च मुनिपुंगव ॥ (३।२)

अन्तर्धानम् अकस्माच्च पुनर् एव च दर्शनम् । (४।१)

पुनश्च शयनं विप्र दिवसान् एकविंशतिम् ॥ (४।२)

तैलाभ्यक्तस्य गमनं भोजनं च गृहे मम । (५।१)

समुपानीय विविधं यद् दग्धं जातवेदसा । (५।२)

निर्याणं च रथेनाशु सहसा यत् कृतं त्वया ॥ (५।३)

धनानां च विसर्गस्य वनस्यापि च दर्शनम् । (६।१)

प्रासादानां बहूनां च काञ्चनानां महामुने ॥ (६।२)

मणिविद्रुमपादानां पर्यङ्कानां च दर्शनम् । (७।१)

पुनश्चादर्शनं तस्य श्रोतुम् इच्छामि कारणम् ॥ (७।२)

अतीव ह्यत्र मुह्यामि चिन्तयानो दिवानिशम् । (८।१)

न चैवात्राधिगच्छामि सर्वस्यास्य विनिश्चयम् । (८।२)

एतद् इच्छामि कार्त्स्न्येन सत्यं श्रोतुं तपोधन ॥ (८।३)

च्यवन उवाच । (९।१)

शृणु सर्वम् अशेषेण यद् इदं येन हेतुना । (९।२)

न हि शक्यम् अनाख्यातुम् एवं पृष्टेन पार्थिव ॥ (९।३)

पितामहस्य वदतः पुरा देवसमागमे । (१०।१)

श्रुतवान् अस्मि यद् राजंस्तन्मे निगदतः शृणु ॥ (१०।२)

ब्रह्मक्षत्रविरोधेन भविता कुलसंकरः । (११।१)

पौत्रस्ते भविता राजंस्तेजोवीर्यसमन्वितः ॥ (११।२)

ततः स्वकुलरक्षार्थम् अहं त्वा समुपागमम् । (१२।१)

चिकीर्षन् कुशिकोच्छेदं संदिधक्षुः कुलं तव ॥ (१२।२)

ततो ऽहम् आगम्य पुरा त्वाम् अवोचं महीपते । (१३।१)

नियमं कंचिद् आरप्स्ये शुश्रूषा क्रियताम् इति ॥ (१३।२)

न च ते दुष्कृतं किंचिद् अहम् आसादयं गृहे । (१४।१)

तेन जीवसि राजर्षे न भवेथास्ततो ऽन्यथा ॥ (१४।२)

एतां बुद्धिं समास्थाय दिवसान् एकविंशतिम् । (१५।१)

सुप्तो ऽस्मि यदि मां कश्चिद् बोधयेद् इति पार्थिव ॥ (१५।२)

यदा त्वया सभार्येण संसुप्तो न प्रबोधितः । (१६।१)

अहं तदैव ते प्रीतो मनसा राजसत्तम ॥ (१६।२)

उत्थाय चास्मि निष्क्रान्तो यदि मां त्वं महीपते । (१७।१)

पृच्छेः क्व यास्यसीत्येवं शपेयं त्वाम् इति प्रभो ॥ (१७।२)

अन्तर्हितश्चास्मि पुनः पुनर् एव च ते गृहे । (१८।१)

योगम् आस्थाय संविष्टो दिवसान् एकविंशतिम् ॥ (१८।२)

क्षुधितो माम् असूयेथाः श्रमाद् वेति नराधिप । (१९।१)

एतां बुद्धिं समास्थाय कर्शितौ वां मया क्षुधा ॥ (१९।२)

न च ते ऽभूत् सुसूक्ष्मो ऽपि मन्युर् मनसि पार्थिव । (२०।१)

सभार्यस्य नरश्रेष्ठ तेन ते प्रीतिमान् अहम् ॥ (२०।२)

भोजनं च समानाय्य यत् तद् आदीपितं मया । (२१।१)

क्रुध्येथा यदि मात्सर्याद् इति तन्मर्षितं च ते ॥ (२१।२)

ततो ऽहं रथम् आरुह्य त्वाम् अवोचं नराधिप । (२२।१)

सभार्यो मां वहस्वेति तच्च त्वं कृतवांस्तथा ॥ (२२।२)

अविशङ्को नरपते प्रीतो ऽहं चापि तेन ते । (२३।१)

धनोत्सर्गे ऽपि च कृते न त्वां क्रोधः प्रधर्षयत् ॥ (२३।२)

ततः प्रीतेन ते राजन् पुनर् एतत् कृतं तव । (२४।१)

सभार्यस्य वनं भूयस्तद् विद्धि मनुजाधिप ॥ (२४।२)

प्रीत्यर्थं तव चैतन्मे स्वर्गसंदर्शनं कृतम् । (२५।१)

यत् ते वने ऽस्मिन्नृपते दृष्टं दिव्यं निदर्शनम् ॥ (२५।२)

स्वर्गोद्देशस्त्वया राजन् सशरीरेण पार्थिव । (२६।१)

मुहूर्तम् अनुभूतो ऽसौ सभार्येण नृपोत्तम ॥ (२६।२)

निदर्शनार्थं तपसो धर्मस्य च नराधिप । (२७।१)

तत्र यासीत् स्पृहा राजंस्तच्चापि विदितं मम ॥ (२७।२)

ब्राह्मण्यं काङ्क्षसे हि त्वं तपश्च पृथिवीपते । (२८।१)

अवमन्य नरेन्द्रत्वं देवेन्द्रत्वं च पार्थिव ॥ (२८।२)

एवम् एतद् यथात्थ त्वं ब्राह्मण्यं तात दुर्लभम् । (२९।१)

ब्राह्मण्ये सति चर्षित्वम् ऋषित्वे च तपस्विता ॥ (२९।२)

भविष्यत्येष ते कामः कुशिकात् कौशिको द्विजः । (३०।१)

तृतीयं पुरुषं प्राप्य ब्राह्मणत्वं गमिष्यति ॥ (३०।२)

वंशस्ते पार्थिवश्रेष्ठ भृगूणाम् एव तेजसा । (३१।१)

पौत्रस्ते भविता विप्र तपस्वी पावकद्युतिः ॥ (३१।२)

यः स देवमनुष्याणां भयम् उत्पादयिष्यति । (३२।१)

त्रयाणां चैव लोकानां सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (३२।२)

वरं गृहाण राजर्षे यस्ते मनसि वर्तते । (३३।१)

तीर्थयात्रां गमिष्यामि पुरा कालो ऽतिवर्तते ॥ (३३।२)

कुशिक उवाच । (३४।१)

एष एव वरो मे ऽद्य यत् त्वं प्रीतो महामुने । (३४।२)

भवत्वेतद् यथात्थ त्वं तपः पौत्रे ममानघ । (३४।३)

ब्राह्मण्यं मे कुलस्यास्तु भगवन्न् एष मे वरः ॥ (३४।४)

पुनश्चाख्यातुम् इच्छामि भगवन् विस्तरेण वै । (३५।१)

कथम् एष्यति विप्रत्वं कुलं मे भृगुनन्दन । (३५।२)

कश्चासौ भविता बन्धुर् मम कश्चापि संमतः ॥ (३५।३)