MBh, 16, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
गृहाण्यवेक्ष्य वृष्णीनां नादृश्यत पुनः क्वचित् ॥ (२।२)
gṛhāṇyavekṣya vṛṣṇīnāṃ nādṛśyata punaḥ kvacit ||
चीचीकूचीति वाश्यन्त्यः सारिका वृष्णिवेश्मसु । (४।२)
cīcīkūcīti vāśyantyaḥ sārikā vṛṣṇiveśmasu |
वृष्ण्यन्धकानां गेहेषु कपोता व्यचरंस्तदा ॥ (६।२)
vṛṣṇyandhakānāṃ geheṣu kapotā vyacaraṃstadā ||
प्राद्विषन् ब्राह्मणांश्चापि पितॄन् देवांस्तथैव च ॥ (८।२)
prādviṣan brāhmaṇāṃścāpi pitṝn devāṃstathaiva ca ||
पत्न्यः पतीन् व्युच्चरन्त पत्नीश्च पतयस्तथा ॥ (९।२)
patnyaḥ patīn vyuccaranta patnīśca patayastathā ||
नीललोहितमाञ्जिष्ठा विसृजन्न् अर्चिषः पृथक् ॥ (१०।२)
nīlalohitamāñjiṣṭhā visṛjann arciṣaḥ pṛthak ||
उदयास्तमने नित्यं पुर्यां तस्यां दिवाकरः । (११।१)
udayāstamane nityaṃ puryāṃ tasyāṃ divākaraḥ |
व्यदृश्यतासकृत् पुंभिः कबन्धैः परिवारितः ॥ (११।२)
vyadṛśyatāsakṛt puṃbhiḥ kabandhaiḥ parivāritaḥ ||
महानसेषु सिद्धे ऽन्ने संस्कृते ऽतीव भारत । (१२।१)
mahānaseṣu siddhe 'nne saṃskṛte 'tīva bhārata |
अभिधावन्तः श्रूयन्ते न चादृश्यत कश्चन ॥ (१३।२)
abhidhāvantaḥ śrūyante na cādṛśyata kaścana ||
परस्परं च नक्षत्रं हन्यमानं पुनः पुनः । (१४।१)
parasparaṃ ca nakṣatraṃ hanyamānaṃ punaḥ punaḥ |
ग्रहैर् अपश्यन् सर्वे ते नात्मनस्तु कथंचन ॥ (१४।२)
grahair apaśyan sarve te nātmanastu kathaṃcana ||
नदन्तं पाञ्चजन्यं च वृष्ण्यन्धकनिवेशने । (१५।१)
nadantaṃ pāñcajanyaṃ ca vṛṣṇyandhakaniveśane |
समन्तात् प्रत्यवाश्यन्त रासभा दारुणस्वराः ॥ (१५।२)
samantāt pratyavāśyanta rāsabhā dāruṇasvarāḥ ||
एवं पश्यन् हृषीकेशः सम्प्राप्तं कालपर्ययम् । (१६।१)
evaṃ paśyan hṛṣīkeśaḥ samprāptaṃ kālaparyayam |
त्रयोदश्याम् अमावास्यां तां दृष्ट्वा प्राब्रवीद् इदम् ॥ (१६।२)
trayodaśyām amāvāsyāṃ tāṃ dṛṣṭvā prābravīd idam ||
तदा च भारते युद्धे प्राप्ता चाद्य क्षयाय नः ॥ (१७।२)
tadā ca bhārate yuddhe prāptā cādya kṣayāya naḥ ||
विमृशन्न् एव कालं तं परिचिन्त्य जनार्दनः । (१८।१)
vimṛśann eva kālaṃ taṃ paricintya janārdanaḥ |
मेने प्राप्तं स षट्त्रिंशं वर्षं वै केशिसूदनः ॥ (१८।२)
mene prāptaṃ sa ṣaṭtriṃśaṃ varṣaṃ vai keśisūdanaḥ ||
इदं च तद् अनुप्राप्तम् अब्रवीद् यद् युधिष्ठिरः । (२०।१)
idaṃ ca tad anuprāptam abravīd yad yudhiṣṭhiraḥ |
पुरा व्यूढेष्वनीकेषु दृष्ट्वोत्पातान् सुदारुणान् ॥ (२०।२)
purā vyūḍheṣvanīkeṣu dṛṣṭvotpātān sudāruṇān ||
इत्युक्त्वा वासुदेवस्तु चिकीर्षन् सत्यम् एव तत् । (२१।१)
ityuktvā vāsudevastu cikīrṣan satyam eva tat |
तीर्थयात्रा समुद्रे वः कार्येति पुरुषर्षभाः ॥ (२२।२)
tīrthayātrā samudre vaḥ kāryeti puruṣarṣabhāḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.