भीष्म उवाच । (१।१)

ततः स राजा रात्र्यन्ते प्रतिबुद्धो महामनाः । (१।२)

कृतपूर्वाह्णिकः प्रायात् सभार्यस्तद् वनं प्रति ॥ (१।३)

ततो ददर्श नृपतिः प्रासादं सर्वकाञ्चनम् । (२।१)

मणिस्तम्भसहस्राढ्यं गन्धर्वनगरोपमम् । (२।२)

तत्र दिव्यान् अभिप्रायान् ददर्श कुशिकस्तदा ॥ (२।३)

पर्वतान् रम्यसानूंश्च नलिनीश्च सपङ्कजाः । (३।१)

चित्रशालाश्च विविधास्तोरणानि च भारत । (३।२)

शाद्वलोपचितां भूमिं तथा काञ्चनकुट्टिमाम् ॥ (३।३)

सहकारान् प्रफुल्लांश्च केतकोद्दालकान् धवान् । (४।१)

अशोकान्मुचुकुन्दांश्च फुल्लांश्चैवातिमुक्तकान् ॥ (४।२)

चम्पकांस्तिलकान् भव्यान् पनसान् वञ्जुलान् अपि । (५।१)

पुष्पितान् कर्णिकारांश्च तत्र तत्र ददर्श ह ॥ (५।२)

श्यामां वारणपुष्पीं च तथाष्टापदिकां लताम् । (६।१)

तत्र तत्र परिकॢप्ता ददर्श स महीपतिः ॥ (६।२)

वृक्षान् पद्मोत्पलधरान् सर्वर्तुकुसुमांस्तथा । (७।१)

विमानच्छन्दकांश्चापि प्रासादान् पद्मसंनिभान् ॥ (७।२)

शीतलानि च तोयानि क्वचिद् उष्णानि भारत । (८।१)

आसनानि विचित्राणि शयनप्रवराणि च ॥ (८।२)

पर्यङ्कान् सर्वसौवर्णान् परार्ध्यास्तरणास्तृतान् । (९।१)

भक्ष्यभोज्यम् अनन्तं च तत्र तत्रोपकल्पितम् ॥ (९।२)

वाणीवादाञ्छुकांश्चापि शारिकाभृङ्गराजकान् । (१०।१)

कोकिलाञ्छतपत्रांश्च कोयष्टिभककुक्कुटान् ॥ (१०।२)

मयूरान् कुक्कुटांश्चापि पुत्रकाञ् जीवजीवकान् । (११।१)

चकोरान् वानरान् हंसान् सारसांश्चक्रसाह्वयान् ॥ (११।२)

समन्ततः प्रणदितान् ददर्श सुमनोहरान् । (१२।१)

क्वचिद् अप्सरसां संघान् गन्धर्वाणां च पार्थिव ॥ (१२।२)

कान्ताभिर् अपरांस्तत्र परिष्वक्तान् ददर्श ह । (१३।१)

न ददर्श च तान् भूयो ददर्श च पुनर् नृपः ॥ (१३।२)

गीतध्वनिं सुमधुरं तथैवाध्ययनध्वनिम् । (१४।१)

हंसान् सुमधुरांश् चापि तत्र शुश्राव पार्थिवः ॥ (१४।२)

तं दृष्ट्वात्यद्भुतं राजा मनसाचिन्तयत् तदा । (१५।१)

स्वप्नो ऽयं चित्तविभ्रंश उताहो सत्यम् एव तु ॥ (१५।२)

अहो सह शरीरेण प्राप्तो ऽस्मि परमां गतिम् । (१६।१)

उत्तरान् वा कुरून् पुण्यान् अथ वाप्यमरावतीम् ॥ (१६।२)

किं त्विदं महद् आश्चर्यं संपश्यामीत्यचिन्तयत् । (१७।१)

एवं संचिन्तयन्न् एव ददर्श मुनिपुंगवम् ॥ (१७।२)

तस्मिन् विमाने सौवर्णे मणिस्तम्भसमाकुले । (१८।१)

महार्हे शयने दिव्ये शयानं भृगुनन्दनम् ॥ (१८।२)

तम् अभ्ययात् प्रहर्षेण नरेन्द्रः सह भार्यया । (१९।१)

अन्तर्हितस्ततो भूयश्च्यवनः शयनं च तत् ॥ (१९।२)

ततो ऽन्यस्मिन् वनोद्देशे पुनर् एव ददर्श तम् । (२०।१)

कौश्यां बृस्यां समासीनं जपमानं महाव्रतम् । (२०।२)

एवं योगबलाद् विप्रो मोहयामास पार्थिवम् ॥ (२०।३)

क्षणेन तद् वनं चैव ते चैवाप्सरसां गणाः । (२१।१)

गन्धर्वाः पादपाश्चैव सर्वम् अन्तरधीयत ॥ (२१।२)

निःशब्दम् अभवच्चापि गङ्गाकूलं पुनर् नृप । (२२।१)

कुशवल्मीकभूयिष्ठं बभूव च यथा पुरा ॥ (२२।२)

ततः स राजा कुशिकः सभार्यस्तेन कर्मणा । (२३।१)

विस्मयं परमं प्राप्तस्तद् दृष्ट्वा महद् अद्भुतम् ॥ (२३।२)

ततः प्रोवाच कुशिको भार्यां हर्षसमन्वितः । (२४।१)

पश्य भद्रे यथा भावाश्चित्रा दृष्टाः सुदुर्लभाः ॥ (२४।२)

प्रसादाद् भृगुमुख्यस्य किम् अन्यत्र तपोबलात् । (२५।१)

तपसा तद् अवाप्यं हि यन्न शक्यं मनोरथैः ॥ (२५।२)

त्रैलोक्यराज्याद् अपि हि तप एव विशिष्यते । (२६।१)

तपसा हि सुतप्तेन क्रीडत्येष तपोधनः ॥ (२६।२)

अहो प्रभावो ब्रह्मर्षेश्च्यवनस्य महात्मनः । (२७।१)

इच्छन्न् एष तपोवीर्याद् अन्यांल्लोकान् सृजेद् अपि ॥ (२७।२)

ब्राह्मणा एव जायेरन् पुण्यवाग्बुद्धिकर्मणः । (२८।१)

उत्सहेद् इह कर्तुं हि को ऽन्यो वै च्यवनाद् ऋते ॥ (२८।२)

ब्राह्मण्यं दुर्लभं लोके राज्यं हि सुलभं नरैः । (२९।१)

ब्राह्मण्यस्य प्रभावाद्धि रथे युक्तौ स्वधुर्यवत् ॥ (२९।२)

इत्येवं चिन्तयानः स विदितश्च्यवनस्य वै । (३०।१)

सम्प्रेक्ष्योवाच स नृपं क्षिप्रम् आगम्यताम् इति ॥ (३०।२)

इत्युक्तः सहभार्यस्तम् अभ्यगच्छन्महामुनिम् । (३१।१)

शिरसा वन्दनीयं तम् अवन्दत स पार्थिवः ॥ (३१।२)

तस्याशिषः प्रयुज्याथ स मुनिस्तं नराधिपम् । (३२।१)

निषीदेत्यब्रवीद् धीमान् सान्त्वयन् पुरुषर्षभ ॥ (३२।२)

ततः प्रकृतिम् आपन्नो भार्गवो नृपते नृपम् । (३३।१)

उवाच श्लक्ष्णया वाचा तर्पयन्न् इव भारत ॥ (३३।२)

राजन् सम्यग् जितानीह पञ्च पञ्चसु यत् त्वया । (३४।१)

मनःषष्ठानीन्द्रियाणि कृच्छ्रान्मुक्तो ऽसि तेन वै ॥ (३४।२)

सम्यग् आराधितः पुत्र त्वयाहं वदतां वर । (३५।१)

न हि ते वृजिनं किंचित् सुसूक्ष्मम् अपि विद्यते ॥ (३५।२)

अनुजानीहि मां राजन् गमिष्यामि यथागतम् । (३६।१)

प्रीतो ऽस्मि तव राजेन्द्र वरश्च प्रतिगृह्यताम् ॥ (३६।२)

कुशिक उवाच । (३७।१)

अग्निमध्यगतेनेदं भगवन् संनिधौ मया । (३७।२)

वर्तितं भृगुशार्दूल यन्न दग्धो ऽस्मि तद् बहु ॥ (३७।३)

एष एव वरो मुख्यः प्राप्तो मे भृगुनन्दन । (३८।१)

यत् प्रीतो ऽसि समाचारात् कुलं पूतं ममानघ ॥ (३८।२)

एष मे ऽनुग्रहो विप्र जीविते च प्रयोजनम् । (३९।१)

एतद् राज्यफलं चैव तपश्चैतत् परं मम ॥ (३९।२)

यदि तु प्रीतिमान् विप्र मयि त्वं भृगुनन्दन । (४०।१)

अस्ति मे संशयः कश्चित् तन्मे व्याख्यातुम् अर्हसि ॥ (४०।२)