संजय उवाच । (१।१)

द्रौपदेयान्महेष्वासान् सौमदत्तिर् महायशाः । (१।२)

एकैकं पञ्चभिर् विद्ध्वा पुनर् विव्याध सप्तभिः ॥ (१।३)

ते पीडिता भृशं तेन रौद्रेण सहसा विभो । (२।१)

प्रमूढा नैव विविदुर् मृधे कृत्यं स्म किंचन ॥ (२।२)

नाकुलिस्तु शतानीकः सौमदत्तिं नरर्षभम् । (३।१)

द्वाभ्यां विद्ध्वानदद्धृष्टः शराभ्यां शत्रुतापनः ॥ (३।२)

तथेतरे रणे यत्तास्त्रिभिस्त्रिभिर् अजिह्मगैः । (४।१)

विव्यधुः समरे तूर्णं सौमदत्तिम् अमर्षणम् ॥ (४।२)

स तान् प्रति महाराज चिक्षिपे पञ्च सायकान् । (५।१)

एकैकं हृदि चाजघ्ने एकैकेन महायशाः ॥ (५।२)

ततस्ते भ्रातरः पञ्च शरैर् विद्धा महात्मना । (६।१)

परिवार्य रथैर् वीरं विव्यधुः सायकैर् भृशम् ॥ (६।२)

आर्जुनिस्तु हयांस्तस्य चतुर्भिर् निशितैः शरैः । (७।१)

प्रेषयामास संक्रुद्धो यमस्य सदनं प्रति ॥ (७।२)

भैमसेनिर् धनुश्छित्त्वा सौमदत्तेर् महात्मनः । (८।१)

ननाद बलवन्नादं विव्याध च शितैः शरैः ॥ (८।२)

यौधिष्ठिरो ध्वजं तस्य छित्त्वा भूमावपातयत् । (९।१)

नाकुलिश्चाश्वयन्तारं रथनीडाद् अपाहरत् ॥ (९।२)

साहदेविस्तु तं ज्ञात्वा भ्रातृभिर् विमुखीकृतम् । (१०।१)

क्षुरप्रेण शिरो राजन्निचकर्त महामनाः ॥ (१०।२)

तच्छिरो न्यपतद् भूमौ तपनीयविभूषितम् । (११।१)

भ्राजयन्तं रणोद्देशं बालसूर्यसमप्रभम् ॥ (११।२)

सौमदत्तेः शिरो दृष्ट्वा निपतत् तन्महात्मनः । (१२।१)

वित्रस्तास्तावका राजन् प्रदुद्रुवुर् अनेकधा ॥ (१२।२)

अलम्बुसस्तु समरे भीमसेनं महाबलम् । (१३।१)

योधयामास संक्रुद्धो लक्ष्मणं रावणिर् यथा ॥ (१३।२)

सम्प्रयुद्धौ रणे दृष्ट्वा तावुभौ नरराक्षसौ । (१४।१)

विस्मयः सर्वभूतानां प्रहर्षश्चाभवत् तदा ॥ (१४।२)

आर्ष्यशृङ्गिं ततो भीमो नवभिर् निशितैः शरैः । (१५।१)

विव्याध प्रहसन् राजन् राक्षसेन्द्रम् अमर्षणम् ॥ (१५।२)

तद् रक्षः समरे विद्धं कृत्वा नादं भयावहम् । (१६।१)

अभ्यद्रवत् ततो भीमं ये च तस्य पदानुगाः ॥ (१६।२)

स भीमं पञ्चभिर् विद्ध्वा शरैः संनतपर्वभिः । (१७।१)

भीमानुगाञ् जघानाशु रथांस्त्रिंशद् अरिंदमः । (१७।२)

पुनश्चतुःशतान् हत्वा भीमं विव्याध पत्रिणा ॥ (१७।३)

सो ऽतिविद्धस्तदा भीमो राक्षसेन महाबलः । (१८।१)

निषसाद रथोपस्थे मूर्छयाभिपरिप्लुतः ॥ (१८।२)

प्रतिलभ्य ततः संज्ञां मारुतिः क्रोधमूर्छितः । (१९।१)

विकृष्य कार्मुकं घोरं भारसाधनम् उत्तमम् । (१९।२)

अलम्बुसं शरैस्तीक्ष्णैर् अर्दयामास सर्वतः ॥ (१९।३)

स विद्धो बहुभिर् बाणैर् नीलाञ्जनचयोपमः । (२०।१)

शुशुभे सर्वतो राजन् प्रदीप्त इव किंशुकः ॥ (२०।२)

स वध्यमानः समरे भीमचापच्युतैः शरैः । (२१।१)

स्मरन् भ्रातृवधं चैव पाण्डवेन महात्मना ॥ (२१।२)

घोरं रूपम् अथो कृत्वा भीमसेनम् अभाषत । (२२।१)

तिष्ठेदानीं रणे पार्थ पश्य मे ऽद्य पराक्रमम् ॥ (२२।२)

बको नाम सुदुर्बुद्धे राक्षसप्रवरो बली । (२३।१)

परोक्षं मम तद्वृत्तं यद् भ्राता मे हतस्त्वया ॥ (२३।२)

एवम् उक्त्वा ततो भीमम् अन्तर्धानगतस्तदा । (२४।१)

महता शरवर्षेण भृशं तं समवाकिरत् ॥ (२४।२)

भीमस्तु समरे राजन्न् अदृश्ये राक्षसे तदा । (२५।१)

आकाशं पूरयामास शरैः संनतपर्वभिः ॥ (२५।२)

स वध्यमानो भीमेन निमेषाद् रथम् आस्थितः । (२६।१)

जगाम धरणीं क्षुद्रः खं चैव सहसागमत् ॥ (२६।२)

उच्चावचानि रूपाणि चकार सुबहूनि च । (२७।१)

उच्चावचास्तथा वाचो व्याजहार समन्ततः ॥ (२७।२)

तेन पाण्डवसैन्यानां मृदिता युधि वारणाः । (२८।१)

हयाश्च बहवो राजन् पत्तयश्च तथा पुनः । (२८।२)

रथेभ्यो रथिनः पेतुस्तस्य नुन्नाः स्म सायकैः ॥ (२८।३)

शोणितोदां रथावर्तां हस्तिग्राहसमाकुलाम् । (२९।१)

छत्रहंसां कर्दमिनीं बाहुपन्नगसंकुलाम् ॥ (२९।२)

नदीं प्रवर्तयामास रक्षोगणसमाकुलाम् । (३०।१)

वहन्तीं बहुधा राजंश्चेदिपाञ्चालसृञ्जयान् ॥ (३०।२)

तं तथा समरे राजन् विचरन्तम् अभीतवत् । (३१।१)

पाण्डवा भृशसंविग्नाः प्रापश्यंस्तस्य विक्रमम् ॥ (३१।२)

तावकानां तु सैन्यानां प्रहर्षः समजायत । (३२।१)

वादित्रनिनदश्चोग्रः सुमहांल् लोमहर्षणः ॥ (३२।२)

तं श्रुत्वा निनदं घोरं तव सैन्यस्य पाण्डवः । (३३।१)

नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं समीरितम् ॥ (३३।२)

ततः क्रोधाभिताम्राक्षो निर्दहन्न् इव पावकः । (३४।१)

संदधे त्वाष्ट्रम् अस्त्रं स स्वयं त्वष्टेव मारिष ॥ (३४।२)

ततः शरसहस्राणि प्रादुरासन् समन्ततः । (३५।१)

तैः शरैस्तव सैन्यस्य विद्रावः सुमहान् अभूत् ॥ (३५।२)

तद् अस्त्रं प्रेषितं तेन भीमसेनेन संयुगे । (३६।१)

राक्षसस्य महामायां हत्वा राक्षसम् आर्दयत् ॥ (३६।२)

स वध्यमानो बहुधा भीमसेनेन राक्षसः । (३७।१)

संत्यज्य संयुगे भीमं द्रोणानीकम् उपाद्रवत् ॥ (३७।२)

तस्मिंस्तु निर्जिते राजन् राक्षसेन्द्रे महात्मना । (३८।१)

अनादयन् सिंहनादैः पाण्डवाः सर्वतोदिशम् ॥ (३८।२)

अपूजयन्मारुतिं च संहृष्टास्ते महाबलम् । (३९।१)

प्रह्रादं समरे जित्वा यथा शक्रं मरुद्गणाः ॥ (३९।२)