महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 20

1951 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

विदुरेणैवम् उक्तस्तु धृतराष्ट्रो जनाधिपः । (१।२)

vidureṇaivam uktastu dhṛtarāṣṭro janādhipaḥ |

1.3१.३

प्रीतिमान् अभवद् राजा राज्ञो जिष्णोश्च कर्मणा ॥ (१।३)

prītimān abhavad rājā rājño jiṣṇośca karmaṇā ||

2.1२.१

ततो ऽभिरूपान् भीष्माय ब्राह्मणान् ऋषिसत्तमान् । (२।१)

tato 'bhirūpān bhīṣmāya brāhmaṇān ṛṣisattamān |

2.2२.२

पुत्रार्थे सुहृदां चैव स समीक्ष्य सहस्रशः ॥ (२।२)

putrārthe suhṛdāṃ caiva sa samīkṣya sahasraśaḥ ||

3.1३.१

कारयित्वान्नपानानि यानान्याच्छादनानि च । (३।१)

kārayitvānnapānāni yānānyācchādanāni ca |

3.2३.२

सुवर्णमणिरत्नानि दासीदासपरिच्छदान् ॥ (३।२)

suvarṇamaṇiratnāni dāsīdāsaparicchadān ||

4.1४.१

कम्बलाजिनरत्नानि ग्रामान् क्षेत्रान् अजाविकम् । (४।१)

kambalājinaratnāni grāmān kṣetrān ajāvikam |

4.2४.२

अलंकारान् गजान् अश्वान् कन्याश्चैव वरस्त्रियः । (४।२)

alaṃkārān gajān aśvān kanyāścaiva varastriyaḥ |

4.3४.३

आदिश्यादिश्य विप्रेभ्यो ददौ स नृपसत्तमः ॥ (४।३)

ādiśyādiśya viprebhyo dadau sa nṛpasattamaḥ ||

5.1५.१

द्रोणं संकीर्त्य भीष्मं च सोमदत्तं च बाह्लिकम् । (५।१)

droṇaṃ saṃkīrtya bhīṣmaṃ ca somadattaṃ ca bāhlikam |

5.2५.२

दुर्योधनं च राजानं पुत्रांश्चैव पृथक् पृथक् । (५।२)

duryodhanaṃ ca rājānaṃ putrāṃścaiva pṛthak pṛthak |

5.3५.३

जयद्रथपुरोगांश्च सुहृदश्चैव सर्वशः ॥ (५।३)

jayadrathapurogāṃśca suhṛdaścaiva sarvaśaḥ ||

6.1६.१

स श्राद्धयज्ञो ववृधे बहुगोधनदक्षिणः । (६।१)

sa śrāddhayajño vavṛdhe bahugodhanadakṣiṇaḥ |

6.2६.२

अनेकधनरत्नौघो युधिष्ठिरमते तदा ॥ (६।२)

anekadhanaratnaugho yudhiṣṭhiramate tadā ||

7.1७.१

अनिशं यत्र पुरुषा गणका लेखकास्तथा । (७।१)

aniśaṃ yatra puruṣā gaṇakā lekhakāstathā |

7.2७.२

युधिष्ठिरस्य वचनात् तद् आपृच्छन्ति तं नृपम् ॥ (७।२)

yudhiṣṭhirasya vacanāt tad āpṛcchanti taṃ nṛpam ||

8.1८.१

आज्ञापय किम् एतेभ्यः प्रदेयं दीयताम् इति । (८।१)

ājñāpaya kim etebhyaḥ pradeyaṃ dīyatām iti |

8.2८.२

तद् उपस्थितम् एवात्र वचनान्ते प्रदृश्यते ॥ (८।२)

tad upasthitam evātra vacanānte pradṛśyate ||

9.1९.१

शते देये दशशतं सहस्रे चायुतं तथा । (९।१)

śate deye daśaśataṃ sahasre cāyutaṃ tathā |

9.2९.२

दीयते वचनाद् राज्ञः कुन्तीपुत्रस्य धीमतः ॥ (९।२)

dīyate vacanād rājñaḥ kuntīputrasya dhīmataḥ ||

10.1१०.१

एवं स वसुधाराभिर् वर्षमाणो नृपाम्बुदः । (१०।१)

evaṃ sa vasudhārābhir varṣamāṇo nṛpāmbudaḥ |

10.2१०.२

तर्पयामास विप्रांस्तान् वर्षन् भूमिम् इवाम्बुदः ॥ (१०।२)

tarpayāmāsa viprāṃstān varṣan bhūmim ivāmbudaḥ ||

11.1११.१

ततो ऽनन्तरम् एवात्र सर्ववर्णान्महीपतिः । (११।१)

tato 'nantaram evātra sarvavarṇānmahīpatiḥ |

11.2११.२

अन्नपानरसौघेन प्लावयामास पार्थिवः ॥ (११।२)

annapānarasaughena plāvayāmāsa pārthivaḥ ||

12.1१२.१

सवस्त्रफेनरत्नौघो मृदङ्गनिनदस्वनः । (१२।१)

savastraphenaratnaugho mṛdaṅganinadasvanaḥ |

12.2१२.२

गवाश्वमकरावर्तो नारीरत्नमहाकरः ॥ (१२।२)

gavāśvamakarāvarto nārīratnamahākaraḥ ||

13.1१३.१

ग्रामाग्रहारकुल्याढ्यो मणिहेमजलार्णवः । (१३।१)

grāmāgrahārakulyāḍhyo maṇihemajalārṇavaḥ |

13.2१३.२

जगत् संप्लावयामास धृतराष्ट्रदयाम्बुधिः ॥ (१३।२)

jagat saṃplāvayāmāsa dhṛtarāṣṭradayāmbudhiḥ ||

14.1१४.१

एवं स पुत्रपौत्राणां पितॄणाम् आत्मनस्तथा । (१४।१)

evaṃ sa putrapautrāṇāṃ pitṝṇām ātmanastathā |

14.2१४.२

गान्धार्याश्च महाराज प्रददावौर्ध्वदेहिकम् ॥ (१४।२)

gāndhāryāśca mahārāja pradadāvaurdhvadehikam ||

15.1१५.१

परिश्रान्तो यदासीत् स ददद् दानान्यनेकशः । (१५।१)

pariśrānto yadāsīt sa dadad dānānyanekaśaḥ |

15.2१५.२

ततो निर्वर्तयामास दानयज्ञं कुरूद्वहः ॥ (१५।२)

tato nirvartayāmāsa dānayajñaṃ kurūdvahaḥ ||

16.1१६.१

एवं स राजा कौरव्यश्चक्रे दानमहोत्सवम् । (१६।१)

evaṃ sa rājā kauravyaścakre dānamahotsavam |

16.2१६.२

नटनर्तकलास्याढ्यं बह्वन्नरसदक्षिणम् ॥ (१६।२)

naṭanartakalāsyāḍhyaṃ bahvannarasadakṣiṇam ||

17.1१७.१

दशाहम् एवं दानानि दत्त्वा राजाम्बिकासुतः । (१७।१)

daśāham evaṃ dānāni dattvā rājāmbikāsutaḥ |

17.2१७.२

बभूव पुत्रपौत्राणाम् अनृणो भरतर्षभ ॥ (१७।२)

babhūva putrapautrāṇām anṛṇo bharatarṣabha ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 20

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit