महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 17

681 of 1995 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शल्य उवाच । (१।१)

śalya uvāca

1.2१.२

अथ संचिन्तयानस्य देवराजस्य धीमतः । (१।२)

atha saṃcintayānasya devarājasya dhīmataḥ |

1.3१.३

नहुषस्य वधोपायं लोकपालैः सहैव तैः । (१।३)

nahuṣasya vadhopāyaṃ lokapālaiḥ sahaiva taiḥ |

1.4१.४

तपस्वी तत्र भगवान् अगस्त्यः प्रत्यदृश्यत ॥ (१।४)

tapasvī tatra bhagavān agastyaḥ pratyadṛśyata ||

2.1२.१

सो ऽब्रवीद् अर्च्य देवेन्द्रं दिष्ट्या वै वर्धते भवान् । (२।१)

so 'bravīd arcya devendraṃ diṣṭyā vai vardhate bhavān |

2.2२.२

विश्वरूपविनाशेन वृत्रासुरवधेन च ॥ (२।२)

viśvarūpavināśena vṛtrāsuravadhena ca ||

3.1३.१

दिष्ट्या च नहुषो भ्रष्टो देवराज्यात् पुरंदर । (३।१)

diṣṭyā ca nahuṣo bhraṣṭo devarājyāt puraṃdara |

3.2३.२

दिष्ट्या हतारिं पश्यामि भवन्तं बलसूदन ॥ (३।२)

diṣṭyā hatāriṃ paśyāmi bhavantaṃ balasūdana ||

4.1४.१

इन्द्र उवाच । (४।१)

indra uvāca

4.2४.२

स्वागतं ते महर्षे ऽस्तु प्रीतो ऽहं दर्शनात् तव । (४।२)

svāgataṃ te maharṣe 'stu prīto 'haṃ darśanāt tava |

4.3४.३

पाद्यम् आचमनीयं च गाम् अर्घ्यं च प्रतीच्छ मे ॥ (४।३)

pādyam ācamanīyaṃ ca gām arghyaṃ ca pratīccha me ||

5.1५.१

शल्य उवाच । (५।१)

śalya uvāca

5.2५.२

पूजितं चोपविष्टं तम् आसने मुनिसत्तमम् । (५।२)

pūjitaṃ copaviṣṭaṃ tam āsane munisattamam |

5.3५.३

पर्यपृच्छत देवेशः प्रहृष्टो ब्राह्मणर्षभम् ॥ (५।३)

paryapṛcchata deveśaḥ prahṛṣṭo brāhmaṇarṣabham ||

6.1६.१

एतद् इच्छामि भगवन् कथ्यमानं द्विजोत्तम । (६।१)

etad icchāmi bhagavan kathyamānaṃ dvijottama |

6.2६.२

परिभ्रष्टः कथं स्वर्गान्नहुषः पापनिश्चयः ॥ (६।२)

paribhraṣṭaḥ kathaṃ svargānnahuṣaḥ pāpaniścayaḥ ||

7.1७.१

अगस्त्य उवाच । (७।१)

agastya uvāca

7.2७.२

शृणु शक्र प्रियं वाक्यं यथा राजा दुरात्मवान् । (७।२)

śṛṇu śakra priyaṃ vākyaṃ yathā rājā durātmavān |

7.3७.३

स्वर्गाद् भ्रष्टो दुराचारो नहुषो बलदर्पितः ॥ (७।३)

svargād bhraṣṭo durācāro nahuṣo baladarpitaḥ ||

8.1८.१

श्रमार्तास्तु वहन्तस्तं नहुषं पापकारिणम् । (८।१)

śramārtāstu vahantastaṃ nahuṣaṃ pāpakāriṇam |

8.2८.२

देवर्षयो महाभागास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽमलाः । (८।२)

devarṣayo mahābhāgāstathā brahmarṣayo 'malāḥ |

8.3८.३

पप्रच्छुः संशयं देव नहुषं जयतां वर ॥ (८।३)

papracchuḥ saṃśayaṃ deva nahuṣaṃ jayatāṃ vara ||

9.1९.१

य इमे ब्रह्मणा प्रोक्ता मन्त्रा वै प्रोक्षणे गवाम् । (९।१)

ya ime brahmaṇā proktā mantrā vai prokṣaṇe gavām |

9.2९.२

एते प्रमाणं भवत उताहो नेति वासव । (९।२)

ete pramāṇaṃ bhavata utāho neti vāsava |

9.3९.३

नहुषो नेति तान् आह तमसा मूढचेतनः ॥ (९।३)

nahuṣo neti tān āha tamasā mūḍhacetanaḥ ||

10.1१०.१

ऋषय ऊचुः । (१०।१)

ṛṣaya ūcuḥ |

10.2१०.२

अधर्मे सम्प्रवृत्तस्त्वं धर्मं न प्रतिपद्यसे । (१०।२)

adharme sampravṛttastvaṃ dharmaṃ na pratipadyase |

10.3१०.३

प्रमाणम् एतद् अस्माकं पूर्वं प्रोक्तं महर्षिभिः ॥ (१०।३)

pramāṇam etad asmākaṃ pūrvaṃ proktaṃ maharṣibhiḥ ||

11.1११.१

अगस्त्य उवाच । (११।१)

agastya uvāca

11.2११.२

ततो विवदमानः स मुनिभिः सह वासव । (११।२)

tato vivadamānaḥ sa munibhiḥ saha vāsava |

11.3११.३

अथ माम् अस्पृशन्मूर्ध्नि पादेनाधर्मपीडितः ॥ (११।३)

atha mām aspṛśanmūrdhni pādenādharmapīḍitaḥ ||

12.1१२.१

तेनाभूद्धततेजाः स निःश्रीकश्च शचीपते । (१२।१)

tenābhūddhatatejāḥ sa niḥśrīkaśca śacīpate |

12.2१२.२

ततस्तम् अहम् आविग्नम् अवोचं भयपीडितम् ॥ (१२।२)

tatastam aham āvignam avocaṃ bhayapīḍitam ||

13.1१३.१

यस्मात् पूर्वैः कृतं ब्रह्म ब्रह्मर्षिभिर् अनुष्ठितम् । (१३।१)

yasmāt pūrvaiḥ kṛtaṃ brahma brahmarṣibhir anuṣṭhitam |

13.2१३.२

अदुष्टं दूषयसि वै यच्च मूर्ध्न्यस्पृशः पदा ॥ (१३।२)

aduṣṭaṃ dūṣayasi vai yacca mūrdhnyaspṛśaḥ padā ||

14.1१४.१

यच्चापि त्वम् ऋषीन्मूढ ब्रह्मकल्पान् दुरासदान् । (१४।१)

yaccāpi tvam ṛṣīnmūḍha brahmakalpān durāsadān |

14.2१४.२

वाहान् कृत्वा वाहयसि तेन स्वर्गाद्धतप्रभः ॥ (१४।२)

vāhān kṛtvā vāhayasi tena svargāddhataprabhaḥ ||

15.1१५.१

ध्वंस पाप परिभ्रष्टः क्षीणपुण्यो महीतलम् । (१५।१)

dhvaṃsa pāpa paribhraṣṭaḥ kṣīṇapuṇyo mahītalam |

15.2१५.२

दश वर्षसहस्राणि सर्परूपधरो महान् । (१५।२)

daśa varṣasahasrāṇi sarparūpadharo mahān |

15.3१५.३

विचरिष्यसि पूर्णेषु पुनः स्वर्गम् अवाप्स्यसि ॥ (१५।३)

vicariṣyasi pūrṇeṣu punaḥ svargam avāpsyasi ||

16.1१६.१

एवं भ्रष्टो दुरात्मा स देवराज्याद् अरिंदम । (१६।१)

evaṃ bhraṣṭo durātmā sa devarājyād ariṃdama |

16.2१६.२

दिष्ट्या वर्धामहे शक्र हतो ब्राह्मणकण्टकः ॥ (१६।२)

diṣṭyā vardhāmahe śakra hato brāhmaṇakaṇṭakaḥ ||

17.1१७.१

त्रिविष्टपं प्रपद्यस्व पाहि लोकाञ्शचीपते । (१७।१)

triviṣṭapaṃ prapadyasva pāhi lokāñśacīpate |

17.2१७.२

जितेन्द्रियो जितामित्रः स्तूयमानो महर्षिभिः ॥ (१७।२)

jitendriyo jitāmitraḥ stūyamāno maharṣibhiḥ ||

18.1१८.१

शल्य उवाच । (१८।१)

śalya uvāca

18.2१८.२

ततो देवा भृशं तुष्टा महर्षिगणसंवृताः । (१८।२)

tato devā bhṛśaṃ tuṣṭā maharṣigaṇasaṃvṛtāḥ |

18.3१८.३

पितरश्चैव यक्षाश्च भुजगा राक्षसास्तथा ॥ (१८।३)

pitaraścaiva yakṣāśca bhujagā rākṣasāstathā ||

19.1१९.१

गन्धर्वा देवकन्याश्च सर्वे चाप्सरसां गणाः । (१९।१)

gandharvā devakanyāśca sarve cāpsarasāṃ gaṇāḥ |

19.2१९.२

सरांसि सरितः शैलाः सागराश्च विशां पते ॥ (१९।२)

sarāṃsi saritaḥ śailāḥ sāgarāśca viśāṃ pate ||

20.1२०.१

उपगम्याब्रुवन् सर्वे दिष्ट्या वर्धसि शत्रुहन् । (२०।१)

upagamyābruvan sarve diṣṭyā vardhasi śatruhan |

20.2२०.२

हतश्च नहुषः पापो दिष्ट्यागस्त्येन धीमता । (२०।२)

hataśca nahuṣaḥ pāpo diṣṭyāgastyena dhīmatā |

20.3२०.३

दिष्ट्या पापसमाचारः कृतः सर्पो महीतले ॥ (२०।३)

diṣṭyā pāpasamācāraḥ kṛtaḥ sarpo mahītale ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit