युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

अहो धर्मिष्ठता तात वृत्रस्यामिततेजसः । (१।२)

यस्य विज्ञानम् अतुलं विष्णोर् भक्तिश्च तादृशी ॥ (१।३)

दुर्विज्ञेयम् इदं तात विष्णोर् अमिततेजसः । (२।१)

कथं वा राजशार्दूल पदं तज्ज्ञातवान् असौ ॥ (२।२)

भवता कथितं ह्येतच्छ्रद्दधे चाहम् अच्युत । (३।१)

भूयस्तु मे समुत्पन्ना बुद्धिर् अव्यक्तदर्शनात् ॥ (३।२)

कथं विनिहतो वृत्रः शक्रेण भरतर्षभ । (४।१)

धर्मिष्ठो विष्णुभक्तश्च तत्त्वज्ञश्च पदान्वये ॥ (४।२)

एतन्मे संशयं ब्रूहि पृच्छतो भरतर्षभ । (५।१)

वृत्रस्तु राजशार्दूल यथा शक्रेण निर्जितः ॥ (५।२)

यथा चैवाभवद् युद्धं तच्चाचक्ष्व पितामह । (६।१)

विस्तरेण महाबाहो परं कौतूहलं हि मे ॥ (६।२)

भीष्म उवाच । (७।१)

रथेनेन्द्रः प्रयातो वै सार्धं सुरगणैः पुरा । (७।२)

ददर्शाथाग्रतो वृत्रं विष्ठितं पर्वतोपमम् ॥ (७।३)

योजनानां शतान्यूर्ध्वं पञ्चोच्छ्रितम् अरिंदम । (८।१)

शतानि विस्तरेणाथ त्रीण्येवाभ्यधिकानि तु ॥ (८।२)

तत् प्रेक्ष्य तादृशं रूपं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् । (९।१)

वृत्रस्य देवाः संत्रस्ता न शान्तिम् उपलेभिरे ॥ (९।२)

शक्रस्य तु तदा राजन्न् ऊरुस्तम्भो व्यजायत । (१०।१)

भयाद् वृत्रस्य सहसा दृष्ट्वा तद् रूपम् उत्तमम् ॥ (१०।२)

ततो नादः समभवद् वादित्राणां च निस्वनः । (११।१)

देवासुराणां सर्वेषां तस्मिन् युद्ध उपस्थिते ॥ (११।२)

अथ वृत्रस्य कौरव्य दृष्ट्वा शक्रम् उपस्थितम् । (१२।१)

न संभ्रमो न भीः काचिद् आस्था वा समजायत ॥ (१२।२)

ततः समभवद् युद्धं त्रैलोक्यस्य भयंकरम् । (१३।१)

शक्रस्य च सुरेन्द्रस्य वृत्रस्य च महात्मनः ॥ (१३।२)

असिभिः पट्टिशैः शूलैः शक्तितोमरमुद्गरैः । (१४।१)

शिलाभिर् विविधाभिश्च कार्मुकैश्च महास्वनैः ॥ (१४।२)

अस्त्रैश्च विविधैर् दिव्यैः पावकोल्काभिर् एव च । (१५।१)

देवासुरैस्ततः सैन्यैः सर्वम् आसीत् समाकुलम् ॥ (१५।२)

पितामहपुरोगाश्च सर्वे देवगणास्तथा । (१६।१)

ऋषयश्च महाभागास्तद् युद्धं द्रष्टुम् आगमन् ॥ (१६।२)

विमानाग्र्यैर् महाराज सिद्धाश्च भरतर्षभ । (१७।१)

गन्धर्वाश्च विमानाग्र्यैर् अप्सरोभिः समागमन् ॥ (१७।२)

ततो ऽन्तरिक्षम् आवृत्य वृत्रो धर्मभृतां वरः । (१८।१)

अश्मवर्षेण देवेन्द्रं पर्वतात् समवाकिरत् ॥ (१८।२)

ततो देवगणाः क्रुद्धाः सर्वतः शस्त्रवृष्टिभिः । (१९।१)

अश्मवर्षम् अपोहन्त वृत्रप्रेरितम् आहवे ॥ (१९।२)

वृत्रश्च कुरुशार्दूल महामायो महाबलः । (२०।१)

मोहयामास देवेन्द्रं मायायुद्धेन सर्वतः ॥ (२०।२)

तस्य वृत्रार्दितस्याथ मोह आसीच्छतक्रतोः । (२१।१)

रथंतरेण तं तत्र वसिष्ठः समबोधयत् ॥ (२१।२)

वसिष्ठ उवाच । (२२।१)

देवश्रेष्ठो ऽसि देवेन्द्र सुरारिविनिबर्हण । (२२।२)

त्रैलोक्यबलसंयुक्तः कस्माच्छक्र विषीदसि ॥ (२२।३)

एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवश्चैव जगत्प्रभुः । (२३।१)

सोमश्च भगवान् देवः सर्वे च परमर्षयः ॥ (२३।२)

मा कार्षीः कश्मलं शक्र कश्चिद् एवेतरो यथा । (२४।१)

आर्यां युद्धे मतिं कृत्वा जहि शत्रुं सुरेश्वर ॥ (२४।२)

एष लोकगुरुस्त्र्यक्षः सर्वलोकनमस्कृतः । (२५।१)

निरीक्षते त्वां भगवांस्त्यज मोहं सुरेश्वर ॥ (२५।२)

एते ब्रह्मर्षयश्चैव बृहस्पतिपुरोगमाः । (२६।१)

स्तवेन शक्र दिव्येन स्तुवन्ति त्वां जयाय वै ॥ (२६।२)

भीष्म उवाच । (२७।१)

एवं संबोध्यमानस्य वसिष्ठेन महात्मना । (२७।२)

अतीव वासवस्यासीद् बलम् उत्तमतेजसः ॥ (२७।३)

ततो बुद्धिम् उपागम्य भगवान् पाकशासनः । (२८।१)

योगेन महता युक्तस्तां मायां व्यपकर्षत ॥ (२८।२)

ततो ऽङ्गिरःसुतः श्रीमांस्ते चैव परमर्षयः । (२९।१)

दृष्ट्वा वृत्रस्य विक्रान्तम् उपगम्य महेश्वरम् । (२९।२)

ऊचुर् वृत्रविनाशार्थं लोकानां हितकाम्यया ॥ (२९।३)

ततो भगवतस्तेजो ज्वरो भूत्वा जगत्पतेः । (३०।१)

समाविशन्महारौद्रं वृत्रं दैत्यवरं तदा ॥ (३०।२)

विष्णुश्च भगवान् देवः सर्वलोकाभिपूजितः । (३१।१)

ऐन्द्रं समाविशद् वज्रं लोकसंरक्षणे रतः ॥ (३१।२)

ततो बृहस्पतिर् धीमान् उपागम्य शतक्रतुम् । (३२।१)

वसिष्ठश्च महातेजाः सर्वे च परमर्षयः ॥ (३२।२)

ते समासाद्य वरदं वासवं लोकपूजितम् । (३३।१)

ऊचुर् एकाग्रमनसो जहि वृत्रम् इति प्रभो ॥ (३३।२)

महेश्वर उवाच । (३४।१)

एष वृत्रो महाञ् शक्र बलेन महता वृतः । (३४।२)

विश्वात्मा सर्वगश्चैव बहुमायश्च विश्रुतः ॥ (३४।३)

तद् एनम् असुरश्रेष्ठं त्रैलोक्येनापि दुर्जयम् । (३५।१)

जहि त्वं योगम् आस्थाय मावमंस्थाः सुरेश्वर ॥ (३५।२)

अनेन हि तपस्तप्तं बलार्थम् अमराधिप । (३६।१)

षष्टिं वर्षसहस्राणि ब्रह्मा चास्मै वरं ददौ ॥ (३६।२)

महत्त्वं योगिनां चैव महामायत्वम् एव च । (३७।१)

महाबलत्वं च तथा तेजश्चाग्र्यं सुरेश्वर ॥ (३७।२)

एतद् वै मामकं तेजः समाविशति वासव । (३८।१)

वृत्रम् एनं त्वम् अप्येवं जहि वज्रेण दानवम् ॥ (३८।२)

शक्र उवाच । (३९।१)

भगवंस्त्वत्प्रसादेन दितिजं सुदुरासदम् । (३९।२)

वज्रेण निहनिष्यामि पश्यतस्ते सुरर्षभ ॥ (३९।३)

भीष्म उवाच । (४०।१)

आविश्यमाने दैत्ये तु ज्वरेणाथ महासुरे । (४०।२)

देवतानाम् ऋषीणां च हर्षान्नादो महान् अभूत् ॥ (४०।३)

ततो दुन्दुभयश्चैव शङ्खाश्च सुमहास्वनाः । (४१।१)

मुरजा डिण्डिमाश्चैव प्रावाद्यन्त सहस्रशः ॥ (४१।२)

असुराणां तु सर्वेषां स्मृतिलोपो ऽभवन्महान् । (४२।१)

प्रज्ञानाशश्च बलवान् क्षणेन समपद्यत ॥ (४२।२)

तम् आविष्टम् अथो ज्ञात्वा ऋषयो देवतास्तथा । (४३।१)

स्तुवन्तः शक्रम् ईशानं तथा प्राचोदयन्न् अपि ॥ (४३।२)

रथस्थस्य हि शक्रस्य युद्धकाले महात्मनः । (४४।१)

ऋषिभिः स्तूयमानस्य रूपम् आसीत् सुदुर्दृशम् ॥ (४४।२)