MBh, 6, 63
Select a line for its word-by-word analysis.
तस्यागमं प्रतिष्ठां च ज्ञातुम् इच्छे पितामह ॥ (१।३)
tasyāgamaṃ pratiṣṭhāṃ ca jñātum icche pitāmaha ||
मार्कण्डेयश्च गोविन्दं कथयत्यद्भुतं महत् ॥ (२।४)
mārkaṇḍeyaśca govindaṃ kathayatyadbhutaṃ mahat ||
स सृष्ट्वा पृथिवीं देवः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः । (४।१)
sa sṛṣṭvā pṛthivīṃ devaḥ sarvalokeśvaraḥ prabhuḥ |
मुखतः सो ऽग्निम् असृजत् प्राणाद् वायुम् अथापि च । (५।१)
mukhataḥ so 'gnim asṛjat prāṇād vāyum athāpi ca |
सरस्वतीं च वेदांश्च मनसः ससृजे ऽच्युतः ॥ (५।२)
sarasvatīṃ ca vedāṃśca manasaḥ sasṛje 'cyutaḥ ||
निधनं चैव मृत्युं च प्रजानां प्रभवो ऽव्ययः ॥ (६।२)
nidhanaṃ caiva mṛtyuṃ ca prajānāṃ prabhavo 'vyayaḥ ||
एष कर्ता च कार्यं च पूर्वदेवः स्वयंप्रभुः ॥ (७।२)
eṣa kartā ca kāryaṃ ca pūrvadevaḥ svayaṃprabhuḥ ||
भूतं भव्यं भविष्यच्च पूर्वम् एतद् अकल्पयत् । (८।१)
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca pūrvam etad akalpayat |
उभे संध्ये दिशः खं च नियमं च जनार्दनः ॥ (८।२)
ubhe saṃdhye diśaḥ khaṃ ca niyamaṃ ca janārdanaḥ ||
स्रष्टारं जगतश्चापि महात्मा प्रभुर् अव्ययः ॥ (९।२)
sraṣṭāraṃ jagataścāpi mahātmā prabhur avyayaḥ ||
शेषं चाकल्पयद् देवम् अनन्तम् इति यं विदुः ॥ (१०।२)
śeṣaṃ cākalpayad devam anantam iti yaṃ viduḥ ||
यो धारयति भूतानि धरां चेमां सपर्वताम् । (११।१)
yo dhārayati bhūtāni dharāṃ cemāṃ saparvatām |
ध्यानयोगेन विप्राश्च तं वदन्ति महौजसम् ॥ (११।२)
dhyānayogena viprāśca taṃ vadanti mahaujasam ||
कर्णस्रोतोद्भवं चापि मधुं नाम महासुरम् । (१२।१)
karṇasrotodbhavaṃ cāpi madhuṃ nāma mahāsuram |
तम् उग्रम् उग्रकर्माणम् उग्रां बुद्धिं समास्थितम् । (१२।२)
tam ugram ugrakarmāṇam ugrāṃ buddhiṃ samāsthitam |
ब्रह्मणो ऽपचितिं कुर्वञ् जघान पुरुषोत्तमः ॥ (१२।३)
brahmaṇo 'pacitiṃ kurvañ jaghāna puruṣottamaḥ ||
वराहश्चैव सिंहश्च त्रिविक्रमगतिः प्रभुः ॥ (१३।३)
varāhaścaiva siṃhaśca trivikramagatiḥ prabhuḥ ||
एष माता पिता चैव सर्वेषां प्राणिनां हरिः । (१४।१)
eṣa mātā pitā caiva sarveṣāṃ prāṇināṃ hariḥ |
परं हि पुण्डरीकाक्षान्न भूतं न भविष्यति ॥ (१४।२)
paraṃ hi puṇḍarīkākṣānna bhūtaṃ na bhaviṣyati ||
मुखतो ऽसृजद् ब्राह्मणान् बाहुभ्यां क्षत्रियांस्तथा । (१५।१)
mukhato 'sṛjad brāhmaṇān bāhubhyāṃ kṣatriyāṃstathā |
वैश्यांश्चाप्यूरुतो राजञ् शूद्रान् पद्भ्यां तथैव च । (१५।२)
vaiśyāṃścāpyūruto rājañ śūdrān padbhyāṃ tathaiva ca |
ब्रह्मभूतम् अमावास्यां पौर्णमास्यां तथैव च । (१६।१)
brahmabhūtam amāvāsyāṃ paurṇamāsyāṃ tathaiva ca |
कृष्णो यस्य प्रसीदेत लोकास्तेनाक्षया जिताः ॥ (१८।२)
kṛṣṇo yasya prasīdeta lokāstenākṣayā jitāḥ ||
यश्चैवैनं भयस्थाने केशवं शरणं व्रजेत् । (१९।१)
yaścaivainaṃ bhayasthāne keśavaṃ śaraṇaṃ vrajet |
सदा नरः पठंश्चेदं स्वस्तिमान् स सुखी भवेत् ॥ (१९।२)
sadā naraḥ paṭhaṃścedaṃ svastimān sa sukhī bhavet ||
ये च कृष्णं प्रपद्यन्ते ते न मुह्यन्ति मानवाः । (२०।१)
ye ca kṛṣṇaṃ prapadyante te na muhyanti mānavāḥ |
भये महति ये मग्नाः पाति नित्यं जनार्दनः ॥ (२०।२)
bhaye mahati ye magnāḥ pāti nityaṃ janārdanaḥ ||
एतद् युधिष्ठिरो ज्ञात्वा याथातथ्येन भारत । (२१।१)
etad yudhiṣṭhiro jñātvā yāthātathyena bhārata |
प्रपन्नः शरणं राजन् योगानाम् ईश्वरं प्रभुम् ॥ (२१।३)
prapannaḥ śaraṇaṃ rājan yogānām īśvaraṃ prabhum ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.