भगवान् उवाच । (१।१)

संजयस्य श्रुतं वाक्यं भवतश्च श्रुतं मया । (१।२)

सर्वं जानाम्यभिप्रायं तेषां च भवतश्च यः ॥ (१।३)

तव धर्माश्रिता बुद्धिस्तेषां वैराश्रिता मतिः । (२।१)

यद् अयुद्धेन लभ्येत तत् ते बहुमतं भवेत् ॥ (२।२)

न च तन्नैष्ठिकं कर्म क्षत्रियस्य विशां पते । (३।१)

आहुर् आश्रमिणः सर्वे यद् भैक्षं क्षत्रियश्चरेत् ॥ (३।२)

जयो वधो वा संग्रामे धात्रा दिष्टः सनातनः । (४।१)

स्वधर्मः क्षत्रियस्यैष कार्पण्यं न प्रशस्यते ॥ (४।२)

न हि कार्पण्यम् आस्थाय शक्या वृत्तिर् युधिष्ठिर । (५।१)

विक्रमस्व महाबाहो जहि शत्रून् अरिंदम ॥ (५।२)

अतिगृद्धाः कृतस्नेहा दीर्घकालं सहोषिताः । (६।१)

कृतमित्राः कृतबला धार्तराष्ट्राः परंतप ॥ (६।२)

न पर्यायो ऽस्ति यत् साम्यं त्वयि कुर्युर् विशां पते । (७।१)

बलवत्तां हि मन्यन्ते भीष्मद्रोणकृपादिभिः ॥ (७।२)

यावच्च मार्दवेनैतान् राजन्न् उपचरिष्यसि । (८।१)

तावद् एते हरिष्यन्ति तव राज्यम् अरिंदम ॥ (८।२)

नानुक्रोशान्न कार्पण्यान्न च धर्मार्थकारणात् । (९।१)

अलं कर्तुं धार्तराष्ट्रास्तव कामम् अरिंदम ॥ (९।२)

एतद् एव निमित्तं ते पाण्डवास्तु यथा त्वयि । (१०।१)

नान्वतप्यन्त कौपीनं तावत् कृत्वापि दुष्करम् ॥ (१०।२)

पितामहस्य द्रोणस्य विदुरस्य च धीमतः । (११।०)

पश्यतां कुरुमुख्यानां सर्वेषाम् एव तत्त्वतः ॥ (११।०)

दानशीलं मृदुं दान्तं धर्मकामम् अनुव्रतम् । (१२।१)

यत् त्वाम् उपधिना राजन् द्यूतेनावञ्चयत् तदा । (१२।२)

न चापत्रपते पापो नृशंसस्तेन कर्मणा ॥ (१२।३)

तथाशीलसमाचारे राजन्मा प्रणयं कृथाः । (१३।१)

वध्यास्ते सर्वलोकस्य किं पुनस्तव भारत ॥ (१३।२)

वाग्भिस्त्वप्रतिरूपाभिर् अतुदत् सकनीयसम् । (१४।१)

श्लाघमानः प्रहृष्टः सन् भाषते भ्रातृभिः सह ॥ (१४।२)

एतावत् पाण्डवानां हि नास्ति किंचिद् इह स्वकम् । (१५।१)

नामधेयं च गोत्रं च तद् अप्येषां न शिष्यते ॥ (१५।२)

कालेन महता चैषां भविष्यति पराभवः । (१६।१)

प्रकृतिं ते भजिष्यन्ति नष्टप्रकृतयो जनाः ॥ (१६।२)

एताश्चान्याश्च परुषा वाचः स समुदीरयन् । (१७।१)

श्लाघते ज्ञातिमध्ये स्म त्वयि प्रव्रजिते वनम् ॥ (१७।२)

ये तत्रासन् समानीतास्ते दृष्ट्वा त्वाम् अनागसम् । (१८।१)

अश्रुकण्ठा रुदन्तश्च सभायाम् आसते तदा ॥ (१८।२)

न चैनम् अभ्यनन्दंस्ते राजानो ब्राह्मणैः सह । (१९।१)

सर्वे दुर्योधनं तत्र निन्दन्ति स्म सभासदः ॥ (१९।२)

कुलीनस्य च या निन्दा वधश्चामित्रकर्शन । (२०।१)

महागुणो वधो राजन्न तु निन्दा कुजीविका ॥ (२०।२)

तदैव निहतो राजन् यदैव निरपत्रपः । (२१।१)

निन्दितश्च महाराज पृथिव्यां सर्वराजसु ॥ (२१।२)

ईषत्कार्यो वधस्तस्य यस्य चारित्रम् ईदृशम् । (२२।१)

प्रस्कम्भनप्रतिस्तब्धश् छिन्नमूल इव द्रुमः ॥ (२२।२)

वध्यः सर्प इवानार्यः सर्वलोकस्य दुर्मतिः । (२३।१)

जह्येनं त्वम् अमित्रघ्न मा राजन् विचिकित्सिथाः ॥ (२३।२)

सर्वथा त्वत्क्षमं चैतद् रोचते च ममानघ । (२४।१)

यत् त्वं पितरि भीष्मे च प्रणिपातं समाचरेः ॥ (२४।२)

अहं तु सर्वलोकस्य गत्वा छेत्स्यामि संशयम् । (२५।१)

येषाम् अस्ति द्विधाभावो राजन् दुर्योधनं प्रति ॥ (२५।२)

मध्ये राज्ञाम् अहं तत्र प्रातिपौरुषिकान् गुणान् । (२६।१)

तव संकीर्तयिष्यामि ये च तस्य व्यतिक्रमाः ॥ (२६।२)

ब्रुवतस्तत्र मे वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् । (२७।१)

निशम्य पार्थिवाः सर्वे नानाजनपदेश्वराः ॥ (२७।२)

त्वयि सम्प्रतिपत्स्यन्ते धर्मात्मा सत्यवाग् इति । (२८।१)

तस्मिंश्चाधिगमिष्यन्ति यथा लोभाद् अवर्तत ॥ (२८।२)

गर्हयिष्यामि चैवैनं पौरजानपदेष्वपि । (२९।१)

वृद्धबालान् उपादाय चातुर्वर्ण्यसमागमे ॥ (२९।२)

शमं चेद् याचमानस्त्वं न धर्मं तत्र लप्स्यसे । (३०।१)

कुरून् विगर्हयिष्यन्ति धृतराष्ट्रं च पार्थिवाः ॥ (३०।२)

तस्मिंल् लोकपरित्यक्ते किं कार्यम् अवशिष्यते । (३१।१)

हते दुर्योधने राजन् यद् अन्यत् क्रियताम् इति ॥ (३१।२)

यात्वा चाहं कुरून् सर्वान् युष्मदर्थम् अहापयन् । (३२।१)

यतिष्ये प्रशमं कर्तुं लक्षयिष्ये च चेष्टितम् ॥ (३२।२)

कौरवाणां प्रवृत्तिं च गत्वा युद्धाधिकारिकाम् । (३३।१)

निशाम्य विनिवर्तिष्ये जयाय तव भारत ॥ (३३।२)

सर्वथा युद्धम् एवाहम् आशंसामि परैः सह । (३४।१)

निमित्तानि हि सर्वाणि तथा प्रादुर्भवन्ति मे ॥ (३४।२)

मृगाः शकुन्ताश्च वदन्ति घोरं हस्त्यश्वमुख्येषु निशामुखेषु । (३५।१)

घोराणि रूपाणि तथैव चाग्निर् वर्णान् बहून् पुष्यति घोररूपान् । (३५।२)

मनुष्यलोकक्षपणो ऽथ घोरो नो चेद् अनुप्राप्त इहान्तकः स्यात् ॥ (३५।३)

शस्त्राणि पत्रं कवचान् रथांश्च नागान् ध्वजांश्च प्रतिपादयित्वा । (३६।१)

योधाश्च सर्वे कृतनिश्रमास्ते भवन्तु हस्त्यश्वरथेषु यत्ताः । (३६।२)

सांग्रामिकं ते यद् उपार्जनीयं सर्वं समग्रं कुरु तन्नरेन्द्र ॥ (३६।३)

दुर्योधनो न ह्यलम् अद्य दातुं जीवंस्तवैतन्नृपते कथंचित् । (३७।१)

यत् ते पुरस्ताद् अभवत् समृद्धं द्यूते हृतं पाण्डवमुख्य राज्यम् ॥ (३७।२)