महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 34

260 of 1995 · 48 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

शिशुपाल उवाच । (१।१)

śiśupāla uvāca

1.2१.२

नायम् अर्हति वार्ष्णेयस्तिष्ठत्स्विह महात्मसु । (१।२)

nāyam arhati vārṣṇeyastiṣṭhatsviha mahātmasu |

1.3१.३

महीपतिषु कौरव्य राजवत् पार्थिवार्हणम् ॥ (१।३)

mahīpatiṣu kauravya rājavat pārthivārhaṇam ||

2.1२.१

नायं युक्तः समाचारः पाण्डवेषु महात्मसु । (२।१)

nāyaṃ yuktaḥ samācāraḥ pāṇḍaveṣu mahātmasu |

2.2२.२

यत् कामात् पुण्डरीकाक्षं पाण्डवार्चितवान् असि ॥ (२।२)

yat kāmāt puṇḍarīkākṣaṃ pāṇḍavārcitavān asi ||

3.1३.१

बाला यूयं न जानीध्वं धर्मः सूक्ष्मो हि पाण्डवाः । (३।१)

bālā yūyaṃ na jānīdhvaṃ dharmaḥ sūkṣmo hi pāṇḍavāḥ |

3.2३.२

अयं तत्राभ्यतिक्रान्त आपगेयो ऽल्पदर्शनः ॥ (३।२)

ayaṃ tatrābhyatikrānta āpageyo 'lpadarśanaḥ ||

4.1४.१

त्वादृशो धर्मयुक्तो हि कुर्वाणः प्रियकाम्यया । (४।१)

tvādṛśo dharmayukto hi kurvāṇaḥ priyakāmyayā |

4.2४.२

भवत्यभ्यधिकं भीष्मो लोकेष्ववमतः सताम् ॥ (४।२)

bhavatyabhyadhikaṃ bhīṣmo lokeṣvavamataḥ satām ||

5.1५.१

कथं ह्यराजा दाशार्हो मध्ये सर्वमहीक्षिताम् । (५।१)

kathaṃ hyarājā dāśārho madhye sarvamahīkṣitām |

5.2५.२

अर्हणाम् अर्हति तथा यथा युष्माभिर् अर्चितः ॥ (५।२)

arhaṇām arhati tathā yathā yuṣmābhir arcitaḥ ||

6.1६.१

अथ वा मन्यसे कृष्णं स्थविरं भरतर्षभ । (६।१)

atha vā manyase kṛṣṇaṃ sthaviraṃ bharatarṣabha |

6.2६.२

वसुदेवे स्थिते वृद्धे कथम् अर्हति तत्सुतः ॥ (६।२)

vasudeve sthite vṛddhe katham arhati tatsutaḥ ||

7.1७.१

अथ वा वासुदेवो ऽपि प्रियकामो ऽनुवृत्तवान् । (७।१)

atha vā vāsudevo 'pi priyakāmo 'nuvṛttavān |

7.2७.२

द्रुपदे तिष्ठति कथं माधवो ऽर्हति पूजनम् ॥ (७।२)

drupade tiṣṭhati kathaṃ mādhavo 'rhati pūjanam ||

8.1८.१

आचार्यं मन्यसे कृष्णम् अथ वा कुरुपुंगव । (८।१)

ācāryaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurupuṃgava |

8.2८.२

द्रोणे तिष्ठति वार्ष्णेयं कस्माद् अर्चितवान् असि ॥ (८।२)

droṇe tiṣṭhati vārṣṇeyaṃ kasmād arcitavān asi ||

9.1९.१

ऋत्विजं मन्यसे कृष्णम् अथ वा कुरुनन्दन । (९।१)

ṛtvijaṃ manyase kṛṣṇam atha vā kurunandana |

9.2९.२

द्वैपायने स्थिते विप्रे कथं कृष्णो ऽर्चितस्त्वया ॥ (९।२)

dvaipāyane sthite vipre kathaṃ kṛṣṇo 'rcitastvayā ||

10.1१०.१

नैव ऋत्विङ् न चाचार्यो न राजा मधुसूदनः । (१०।१)

naiva ṛtviṅ na cācāryo na rājā madhusūdanaḥ |

10.2१०.२

अर्चितश्च कुरुश्रेष्ठ किम् अन्यत् प्रियकाम्यया ॥ (१०।२)

arcitaśca kuruśreṣṭha kim anyat priyakāmyayā ||

11.1११.१

अथ वाप्यर्चनीयो ऽयं युष्माकं मधुसूदनः । (११।१)

atha vāpyarcanīyo 'yaṃ yuṣmākaṃ madhusūdanaḥ |

11.2११.२

किं राजभिर् इहानीतैर् अवमानाय भारत ॥ (११।२)

kiṃ rājabhir ihānītair avamānāya bhārata ||

12.1१२.१

वयं तु न भयाद् अस्य कौन्तेयस्य महात्मनः । (१२।१)

vayaṃ tu na bhayād asya kaunteyasya mahātmanaḥ |

12.2१२.२

प्रयच्छामः करान् सर्वे न लोभान्न च सान्त्वनात् ॥ (१२।२)

prayacchāmaḥ karān sarve na lobhānna ca sāntvanāt ||

13.1१३.१

अस्य धर्मप्रवृत्तस्य पार्थिवत्वं चिकीर्षतः । (१३।१)

asya dharmapravṛttasya pārthivatvaṃ cikīrṣataḥ |

13.2१३.२

करान् अस्मै प्रयच्छामः सो ऽयम् अस्मान्न मन्यते ॥ (१३।२)

karān asmai prayacchāmaḥ so 'yam asmānna manyate ||

14.1१४.१

किम् अन्यद् अवमानाद्धि यद् इमं राजसंसदि । (१४।१)

kim anyad avamānāddhi yad imaṃ rājasaṃsadi |

14.2१४.२

अप्राप्तलक्षणं कृष्णम् अर्घ्येणार्चितवान् असि ॥ (१४।२)

aprāptalakṣaṇaṃ kṛṣṇam arghyeṇārcitavān asi ||

15.1१५.१

अकस्माद् धर्मपुत्रस्य धर्मात्मेति यशो गतम् । (१५।१)

akasmād dharmaputrasya dharmātmeti yaśo gatam |

15.2१५.२

को हि धर्मच्युते पूजाम् एवं युक्तां प्रयोजयेत् । (१५।२)

ko hi dharmacyute pūjām evaṃ yuktāṃ prayojayet |

15.3१५.३

यो ऽयं वृष्णिकुले जातो राजानं हतवान् पुरा ॥ (१५।३)

yo 'yaṃ vṛṣṇikule jāto rājānaṃ hatavān purā ||

16.1१६.१

अद्य धर्मात्मता चैव व्यपकृष्टा युधिष्ठिरात् । (१६।१)

adya dharmātmatā caiva vyapakṛṣṭā yudhiṣṭhirāt |

16.2१६.२

कृपणत्वं निविष्टं च कृष्णे ऽर्घ्यस्य निवेदनात् ॥ (१६।२)

kṛpaṇatvaṃ niviṣṭaṃ ca kṛṣṇe 'rghyasya nivedanāt ||

17.1१७.१

यदि भीताश्च कौन्तेयाः कृपणाश्च तपस्विनः । (१७।१)

yadi bhītāśca kaunteyāḥ kṛpaṇāśca tapasvinaḥ |

17.2१७.२

ननु त्वयापि बोद्धव्यं यां पूजां माधवो ऽर्हति ॥ (१७।२)

nanu tvayāpi boddhavyaṃ yāṃ pūjāṃ mādhavo 'rhati ||

18.1१८.१

अथ वा कृपणैर् एताम् उपनीतां जनार्दन । (१८।१)

atha vā kṛpaṇair etām upanītāṃ janārdana |

18.2१८.२

पूजाम् अनर्हः कस्मात् त्वम् अभ्यनुज्ञातवान् असि ॥ (१८।२)

pūjām anarhaḥ kasmāt tvam abhyanujñātavān asi ||

19.1१९.१

अयुक्ताम् आत्मनः पूजां त्वं पुनर् बहु मन्यसे । (१९।१)

ayuktām ātmanaḥ pūjāṃ tvaṃ punar bahu manyase |

19.2१९.२

हविषः प्राप्य निष्यन्दं प्राशितुं श्वेव निर्जने ॥ (१९।२)

haviṣaḥ prāpya niṣyandaṃ prāśituṃ śveva nirjane ||

20.1२०.१

न त्वयं पार्थिवेन्द्राणाम् अवमानः प्रयुज्यते । (२०।१)

na tvayaṃ pārthivendrāṇām avamānaḥ prayujyate |

20.2२०.२

त्वाम् एव कुरवो व्यक्तं प्रलम्भन्ते जनार्दन ॥ (२०।२)

tvām eva kuravo vyaktaṃ pralambhante janārdana ||

21.1२१.१

क्लीबे दारक्रिया यादृग् अन्धे वा रूपदर्शनम् । (२१।१)

klībe dārakriyā yādṛg andhe vā rūpadarśanam |

21.2२१.२

अराज्ञो राजवत् पूजा तथा ते मधुसूदन ॥ (२१।२)

arājño rājavat pūjā tathā te madhusūdana ||

22.1२२.१

दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश्च यादृशः । (२२।१)

dṛṣṭo yudhiṣṭhiro rājā dṛṣṭo bhīṣmaśca yādṛśaḥ |

22.2२२.२

वासुदेवो ऽप्ययं दृष्टः सर्वम् एतद् यथातथम् ॥ (२२।२)

vāsudevo 'pyayaṃ dṛṣṭaḥ sarvam etad yathātatham ||

23.1२३.१

इत्युक्त्वा शिशुपालस्तान् उत्थाय परमासनात् । (२३।१)

ityuktvā śiśupālastān utthāya paramāsanāt |

23.2२३.२

निर्ययौ सदसस्तस्मात् सहितो राजभिस्तदा ॥ (२३।२)

niryayau sadasastasmāt sahito rājabhistadā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 34

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit