MBh, 3, 229
Select a line for its word-by-word analysis.
कर्णस्य शकुनेश् चैव भ्रातॄणां चैव सर्वशः ॥ (३।२)
karṇasya śakuneś caiva bhrātṝṇāṃ caiva sarvaśaḥ ||
अङ्कैर् लक्षैश् च ताः सर्वा लक्षयामास पार्थिवः ॥ (४।२)
aṅkair lakṣaiś ca tāḥ sarvā lakṣayāmāsa pārthivaḥ ||
अङ्कयामास वत्सांश् च जज्ञे चोपसृतास् त्वपि । (५।१)
aṅkayāmāsa vatsāṃś ca jajñe copasṛtās tvapi |
अथ स स्मारणं कृत्वा लक्षयित्वा त्रिहायनान् । (६।१)
atha sa smāraṇaṃ kṛtvā lakṣayitvā trihāyanān |
यथोपजोषं चिक्रीडुर् वने तस्मिन् यथामराः ॥ (७।२)
yathopajoṣaṃ cikrīḍur vane tasmin yathāmarāḥ ||
धार्तराष्ट्रम् उपातिष्ठन् कन्याश् चैव स्वलंकृताः ॥ (८।२)
dhārtarāṣṭram upātiṣṭhan kanyāś caiva svalaṃkṛtāḥ ||
स स्त्रीगणवृतो राजा प्रहृष्टः प्रददौ वसु । (९।१)
sa strīgaṇavṛto rājā prahṛṣṭaḥ pradadau vasu |
तेभ्यो यथार्हम् अन्नानि पानानि विविधानि च ॥ (९।२)
tebhyo yathārham annāni pānāni vividhāni ca ||
ततस् ते सहिताः सर्वे तरक्षून् महिषान् मृगान् । (१०।१)
tatas te sahitāḥ sarve tarakṣūn mahiṣān mṛgān |
गवयर्क्षवराहांश् च समन्तात् पर्यकालयन् ॥ (१०।२)
gavayarkṣavarāhāṃś ca samantāt paryakālayan ||
स ताञ्शरैर् विनिर्भिन्दन् गजान् बध्नन् महावने । (११।१)
sa tāñśarair vinirbhindan gajān badhnan mahāvane |
अगच्छद् आनुपूर्व्येण पुण्यं द्वैतवनं सरः । (१३।२)
agacchad ānupūrvyeṇa puṇyaṃ dvaitavanaṃ saraḥ |
ऋद्ध्या परमया युक्तो महेन्द्र इव वज्रभृत् ॥ (१३।३)
ṛddhyā paramayā yukto mahendra iva vajrabhṛt ||
यदृच्छया च तदहो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (१४।१)
yadṛcchayā ca tadaho dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
कृत्वा निवेशम् अभितः सरसस् तस्य कौरवः । (१५।१)
kṛtvā niveśam abhitaḥ sarasas tasya kauravaḥ |
द्रौपद्या सहितो धीमान् धर्मपत्न्या नराधिपः ॥ (१५।२)
draupadyā sahito dhīmān dharmapatnyā narādhipaḥ ||
ततो दुर्योधनः प्रेष्यान् आदिदेश सहानुजः । (१६।१)
tato duryodhanaḥ preṣyān ādideśa sahānujaḥ |
आक्रीडावसथाः क्षिप्रं क्रियन्ताम् इति भारत ॥ (१६।२)
ākrīḍāvasathāḥ kṣipraṃ kriyantām iti bhārata ||
ते तथेत्येव कौरव्यम् उक्त्वा वचनकारिणः । (१७।१)
te tathetyeva kauravyam uktvā vacanakāriṇaḥ |
चिकीर्षन्तस् तदाक्रीडाञ् जग्मुर् द्वैतवनं सरः ॥ (१७।२)
cikīrṣantas tadākrīḍāñ jagmur dvaitavanaṃ saraḥ ||
सेनाग्रं धार्तराष्ट्रस्य प्राप्तं द्वैतवनं सरः । (१८।१)
senāgraṃ dhārtarāṣṭrasya prāptaṃ dvaitavanaṃ saraḥ |
प्रविशन्तं वनद्वारि गन्धर्वाः समवारयन् ॥ (१८।२)
praviśantaṃ vanadvāri gandharvāḥ samavārayan ||
तत्र गन्धर्वराजो वै पूर्वम् एव विशां पते । (१९।१)
tatra gandharvarājo vai pūrvam eva viśāṃ pate |
गणैर् अप्सरसां चैव त्रिदशानां तथात्मजैः । (२०।१)
gaṇair apsarasāṃ caiva tridaśānāṃ tathātmajaiḥ |
विहारशीलः क्रीडार्थं तेन तत् संवृतं सरः ॥ (२०।२)
vihāraśīlaḥ krīḍārthaṃ tena tat saṃvṛtaṃ saraḥ ||
तेन तत् संवृतं दृष्ट्वा ते राजपरिचारकाः । (२१।१)
tena tat saṃvṛtaṃ dṛṣṭvā te rājaparicārakāḥ |
प्रतिजग्मुस् ततो राजन् यत्र दुर्योधनो नृपः ॥ (२१।२)
pratijagmus tato rājan yatra duryodhano nṛpaḥ ||
स तु तेषां वचः श्रुत्वा सैनिकान् युद्धदुर्मदान् । (२२।१)
sa tu teṣāṃ vacaḥ śrutvā sainikān yuddhadurmadān |
तस्य तद् वचनं श्रुत्वा राज्ञः सेनाग्रयायिनः । (२३।१)
tasya tad vacanaṃ śrutvā rājñaḥ senāgrayāyinaḥ |
सरो द्वैतवनं गत्वा गन्धर्वान् इदम् अब्रुवन् ॥ (२३।२)
saro dvaitavanaṃ gatvā gandharvān idam abruvan ||
एवम् उक्तास् तु गन्धर्वाः प्रहसन्तो विशां पते । (२५।१)
evam uktās tu gandharvāḥ prahasanto viśāṃ pate |
प्रत्यब्रुवंस् तान् पुरुषान् इदं सुपरुषं वचः ॥ (२५।२)
pratyabruvaṃs tān puruṣān idaṃ suparuṣaṃ vacaḥ ||
यो ऽस्मान् आज्ञापयत्येवं वश्यान् इव दिवौकसः ॥ (२६।२)
yo 'smān ājñāpayatyevaṃ vaśyān iva divaukasaḥ ||
यूयं मुमूर्षवश् चापि मन्दप्रज्ञा न संशयः । (२७।१)
yūyaṃ mumūrṣavaś cāpi mandaprajñā na saṃśayaḥ |
ये तस्य वचनाद् एवम् अस्मान् ब्रूत विचेतसः ॥ (२७।२)
ye tasya vacanād evam asmān brūta vicetasaḥ ||
गच्छत त्वरिताः सर्वे यत्र राजा स कौरवः । (२८।१)
gacchata tvaritāḥ sarve yatra rājā sa kauravaḥ |
द्वेष्यं माद्यैव गच्छध्वं धर्मराजनिवेशनम् ॥ (२८।२)
dveṣyaṃ mādyaiva gacchadhvaṃ dharmarājaniveśanam ||
एवम् उक्तास् तु गन्धर्वै राज्ञः सेनाग्रयायिनः । (२९।१)
evam uktās tu gandharvai rājñaḥ senāgrayāyinaḥ |
सम्प्राद्रवन् यतो राजा धृतराष्ट्रसुतो ऽभवत् ॥ (२९।२)
samprādravan yato rājā dhṛtarāṣṭrasuto 'bhavat ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.