जनमेजय उवाच । (१।१)

ब्रह्मन् सुमहद् आख्यानं भवता परिकीर्तितम् । (१।२)

यच्छ्रुत्वा मुनयः सर्वे विस्मयं परमं गताः ॥ (१।३)

इदं शतसहस्राद्धि भारताख्यानविस्तरात् । (२।१)

आमथ्य मतिमन्थेन ज्ञानोदधिम् अनुत्तमम् ॥ (२।२)

नवनीतं यथा दध्नो मलयाच्चन्दनं यथा । (३।१)

आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्यो ऽमृतं यथा ॥ (३।२)

समुद्धृतम् इदं ब्रह्मन् कथामृतम् अनुत्तमम् । (४।१)

तपोनिधे त्वयोक्तं हि नारायणकथाश्रयम् ॥ (४।२)

स हीशो भगवान् देवः सर्वभूतात्मभावनः । (५।१)

अहो नारायणं तेजो दुर्दर्शं द्विजसत्तम ॥ (५।२)

यत्राविशन्ति कल्पान्ते सर्वे ब्रह्मादयः सुराः । (६।१)

ऋषयश्च सगन्धर्वा यच्च किंचिच्चराचरम् । (६।२)

न ततो ऽस्ति परं मन्ये पावनं दिवि चेह च ॥ (६।३)

सर्वाश्रमाभिगमनं सर्वतीर्थावगाहनम् । (७।१)

न तथा फलदं चापि नारायणकथा यथा ॥ (७।२)

सर्वथा पाविताः स्मेह श्रुत्वेमाम् आदितः कथाम् । (८।१)

हरेर् विश्वेश्वरस्येह सर्वपापप्रणाशनीम् ॥ (८।२)

न चित्रं कृतवांस्तत्र यद् आर्यो मे धनंजयः । (९।१)

वासुदेवसहायो यः प्राप्तवाञ्जयम् उत्तमम् ॥ (९।२)

न चास्य किंचिद् अप्राप्यं मन्ये लोकेष्वपि त्रिषु । (१०।१)

त्रैलोक्यनाथो विष्णुः स यस्यासीत् साह्यकृत् सखा ॥ (१०।२)

धन्याश्च सर्व एवासन् ब्रह्मंस्ते मम पूर्वकाः । (११।१)

हिताय श्रेयसे चैव येषाम् आसीज्जनार्दनः ॥ (११।२)

तपसापि न दृश्यो हि भगवांल्लोकपूजितः । (१२।१)

यं दृष्टवन्तस्ते साक्षाच्छ्रीवत्साङ्कविभूषणम् ॥ (१२।२)

तेभ्यो धन्यतरश्चैव नारदः परमेष्ठिजः । (१३।१)

न चाल्पतेजसम् ऋषिं वेद्मि नारदम् अव्ययम् । (१३।२)

श्वेतद्वीपं समासाद्य येन दृष्टः स्वयं हरिः ॥ (१३।३)

देवप्रसादानुगतं व्यक्तं तत् तस्य दर्शनम् । (१४।१)

यद् दृष्टवांस्तदा देवम् अनिरुद्धतनौ स्थितम् ॥ (१४।२)

बदरीम् आश्रमं यत् तु नारदः प्राद्रवत् पुनः । (१५।१)

नरनारायणौ द्रष्टुं किं नु तत्कारणं मुने ॥ (१५।२)

श्वेतद्वीपान्निवृत्तश्च नारदः परमेष्ठिजः । (१६।१)

बदरीम् आश्रमं प्राप्य समागम्य च तावृषी ॥ (१६।२)

कियन्तं कालम् अवसत् काः कथाः पृष्टवांश्च सः । (१७।१)

श्वेतद्वीपाद् उपावृत्ते तस्मिन् वा सुमहात्मनि ॥ (१७।२)

किम् अब्रूतां महात्मानौ नरनारायणावृषी । (१८।१)

तद् एतन्मे यथातत्त्वं सर्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥ (१८।२)

वैशंपायन उवाच । (१९।१)

नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे । (१९।२)

यस्य प्रसादाद् वक्ष्यामि नारायणकथाम् इमाम् ॥ (१९।३)

प्राप्य श्वेतं महाद्वीपं दृष्ट्वा च हरिम् अव्ययम् । (२०।१)

निवृत्तो नारदो राजंस्तरसा मेरुम् आगमत् । (२०।२)

हृदयेनोद्वहन् भारं यद् उक्तं परमात्मना ॥ (२०।३)

पश्चाद् अस्याभवद् राजन्न् आत्मनः साध्वसं महत् । (२१।१)

यद् गत्वा दूरम् अध्वानं क्षेमी पुनर् इहागतः ॥ (२१।२)

ततो मेरोः प्रचक्राम पर्वतं गन्धमादनम् । (२२।१)

निपपात च खात् तूर्णं विशालां बदरीम् अनु ॥ (२२।२)

ततः स ददृशे देवौ पुराणावृषिसत्तमौ । (२३।१)

तपश्चरन्तौ सुमहद् आत्मनिष्ठौ महाव्रतौ ॥ (२३।२)

तेजसाभ्यधिकौ सूर्यात् सर्वलोकविरोचनात् । (२४।१)

श्रीवत्सलक्षणौ पूज्यौ जटामण्डलधारिणौ ॥ (२४।२)

जालपादभुजौ तौ तु पादयोश्चक्रलक्षणौ । (२५।१)

व्यूढोरस्कौ दीर्घभुजौ तथा मुष्कचतुष्किणौ ॥ (२५।२)

षष्टिदन्तावष्टदंष्ट्रौ मेघौघसदृशस्वनौ । (२६।१)

स्वास्यौ पृथुललाटौ च सुहनू सुभ्रुनासिकौ ॥ (२६।२)

आतपत्रेण सदृशे शिरसी देवयोस्तयोः । (२७।१)

एवं लक्षणसम्पन्नौ महापुरुषसंज्ञितौ ॥ (२७।२)

तौ दृष्ट्वा नारदो हृष्टस्ताभ्यां च प्रतिपूजितः । (२८।१)

स्वागतेनाभिभाष्याथ पृष्टश्चानामयं तदा ॥ (२८।२)

बभूवान्तर्गतमतिर् निरीक्ष्य पुरुषोत्तमौ । (२९।१)

सदोगतास्तत्र ये वै सर्वभूतनमस्कृताः ॥ (२९।२)

श्वेतद्वीपे मया दृष्टास्तादृशाव् ऋषिसत्तमौ । (३०।१)

इति संचिन्त्य मनसा कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । (३०।२)

उपोपविविशे तत्र पीठे कुशमये शुभे ॥ (३०।३)

ततस्तौ तपसां वासौ यशसां तेजसाम् अपि । (३१।१)

ऋषी शमदमोपेतौ कृत्वा पूर्वाह्णिकं विधिम् ॥ (३१।२)

पश्चान्नारदम् अव्यग्रौ पाद्यार्घ्याभ्यां प्रपूज्य च । (३२।१)

पीठयोश्चोपविष्टौ तौ कृतातिथ्याह्निकौ नृप ॥ (३२।२)

तेषु तत्रोपविष्टेषु स देशो ऽभिव्यराजत । (३३।१)

आज्याहुतिमहाज्वालैर् यज्ञवाटो ऽग्निभिर् यथा ॥ (३३।२)

अथ नारायणस्तत्र नारदं वाक्यम् अब्रवीत् । (३४।१)

सुखोपविष्टं विश्रान्तं कृतातिथ्यं सुखस्थितम् ॥ (३४।२)

अपीदानीं स भगवान् परमात्मा सनातनः । (३५।१)

श्वेतद्वीपे त्वया दृष्ट आवयोः प्रकृतिः परा ॥ (३५।२)

नारद उवाच । (३६।१)

दृष्टो मे पुरुषः श्रीमान् विश्वरूपधरो ऽव्ययः । (३६।२)

सर्वे हि लोकास्तत्रस्थास्तथा देवाः सहर्षिभिः । (३६।३)

अद्यापि चैनं पश्यामि युवां पश्यन् सनातनौ ॥ (३६।४)

यैर् लक्षणैर् उपेतः स हरिर् अव्यक्तरूपधृक् । (३७।१)

तैर् लक्षणैर् उपेतौ हि व्यक्तरूपधरौ युवाम् ॥ (३७।२)

दृष्टौ मया युवां तत्र तस्य देवस्य पार्श्वतः । (३८।१)

इह चैवागतो ऽस्म्यद्य विसृष्टः परमात्मना ॥ (३८।२)

को हि नाम भवेत् तस्य तेजसा यशसा श्रिया । (३९।१)

सदृशस्त्रिषु लोकेषु ऋते धर्मात्मजौ युवाम् ॥ (३९।२)

तेन मे कथितं पूर्वं नाम क्षेत्रज्ञसंज्ञितम् । (४०।१)

प्रादुर्भावाश्च कथिता भविष्यन्ति हि ये यथा ॥ (४०।२)

तत्र ये पुरुषाः श्वेताः पञ्चेन्द्रियविवर्जिताः । (४१।१)

प्रतिबुद्धाश्च ते सर्वे भक्ताश्च पुरुषोत्तमम् ॥ (४१।२)

ते ऽर्चयन्ति सदा देवं तैः सार्धं रमते च सः । (४२।१)

प्रियभक्तो हि भगवान् परमात्मा द्विजप्रियः ॥ (४२।२)

रमते सो ऽर्च्यमानो हि सदा भागवतप्रियः । (४३।१)

विश्वभुक् सर्वगो देवो बान्धवो भक्तवत्सलः । (४३।२)

स कर्ता कारणं चैव कार्यं चातिबलद्युतिः ॥ (४३।३)

तपसा योज्य सो ऽऽत्मानं श्वेतद्वीपात् परं हि यत् । (४४।१)

तेज इत्यभिविख्यातं स्वयंभासावभासितम् ॥ (४४।२)

शान्तिः सा त्रिषु लोकेषु सिद्धानां भावितात्मनाम् । (४५।१)

एतया शुभया बुद्ध्या नैष्ठिकं व्रतम् आस्थितः ॥ (४५।२)

न तत्र सूर्यस्तपति न सोमो ऽभिविराजते । (४६।१)

न वायुर् वाति देवेशे तपश्चरति दुश्चरम् ॥ (४६।२)

वेदीम् अष्टतलोत्सेधां भूमावास्थाय विश्वभुक् । (४७।१)

एकपादस्थितो देव ऊर्ध्वबाहुर् उदङ्मुखः । (४७।२)

साङ्गान् आवर्तयन् वेदांस्तपस्तेपे सुदुश्चरम् ॥ (४७।३)

यद् ब्रह्मा ऋषयश्चैव स्वयं पशुपतिश्च यत् । (४८।१)

शेषाश्च विबुधश्रेष्ठा दैत्यदानवराक्षसाः ॥ (४८।२)

नागाः सुपर्णा गन्धर्वाः सिद्धा राजर्षयश्च ये । (४९।१)

हव्यं कव्यं च सततं विधिपूर्वं प्रयुञ्जते । (४९।२)

कृत्स्नं तत् तस्य देवस्य चरणावुपतिष्ठति ॥ (४९।३)

याः क्रियाः सम्प्रयुक्तास्तु एकान्तगतबुद्धिभिः । (५०।१)

ताः सर्वाः शिरसा देवः प्रतिगृह्णाति वै स्वयम् ॥ (५०।२)

न तस्यान्यः प्रियतरः प्रतिबुद्धैर् महात्मभिः । (५१।१)

विद्यते त्रिषु लोकेषु ततो ऽस्म्यैकान्तिकं गतः । (५१।२)

इह चैवागतस्तेन विसृष्टः परमात्मना ॥ (५१।३)

एवं मे भगवान् देवः स्वयम् आख्यातवान् हरिः । (५२।१)

आसिष्ये तत्परो भूत्वा युवाभ्यां सह नित्यशः ॥ (५२।२)