महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 17

995 of 1995 · 63 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

ततः संशप्तका राजन् समे देशे व्यवस्थिताः । (१।२)

tataḥ saṃśaptakā rājan same deśe vyavasthitāḥ |

1.3१.३

व्यूह्यानीकं रथैर् एव चन्द्रार्धाख्यं मुदान्विताः ॥ (१।३)

vyūhyānīkaṃ rathair eva candrārdhākhyaṃ mudānvitāḥ ||

2.1२.१

ते किरीटिनम् आयान्तं दृष्ट्वा हर्षेण मारिष । (२।१)

te kirīṭinam āyāntaṃ dṛṣṭvā harṣeṇa māriṣa |

2.2२.२

उदक्रोशन्नरव्याघ्राः शब्देन महता तदा ॥ (२।२)

udakrośannaravyāghrāḥ śabdena mahatā tadā ||

3.1३.१

स शब्दः प्रदिशः सर्वा दिशः खं च समावृणोत् । (३।१)

sa śabdaḥ pradiśaḥ sarvā diśaḥ khaṃ ca samāvṛṇot |

3.2३.२

आवृतत्वाच्च लोकस्य नासीत् तत्र प्रतिस्वनः ॥ (३।२)

āvṛtatvācca lokasya nāsīt tatra pratisvanaḥ ||

4.1४.१

अतीव सम्प्रहृष्टांस्तान् उपलभ्य धनंजयः । (४।१)

atīva samprahṛṣṭāṃstān upalabhya dhanaṃjayaḥ |

4.2४.२

किंचिद् अभ्युत्स्मयन् कृष्णम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (४।२)

kiṃcid abhyutsmayan kṛṣṇam idaṃ vacanam abravīt ||

5.1५.१

पश्यैतान् देवकीमातर् मुमूर्षून् अद्य संयुगे । (५।१)

paśyaitān devakīmātar mumūrṣūn adya saṃyuge |

5.2५.२

भ्रातॄंस्त्रैगर्तकान् एवं रोदितव्ये प्रहर्षितान् ॥ (५।२)

bhrātṝṃstraigartakān evaṃ roditavye praharṣitān ||

6.1६.१

अथवा हर्षकालो ऽयं त्रैगर्तानाम् असंशयम् । (६।१)

athavā harṣakālo 'yaṃ traigartānām asaṃśayam |

6.2६.२

कुनरैर् दुरवापान् हि लोकान् प्राप्स्यन्त्यनुत्तमान् ॥ (६।२)

kunarair duravāpān hi lokān prāpsyantyanuttamān ||

7.1७.१

एवम् उक्त्वा महाबाहुर् हृषीकेशं ततो ऽर्जुनः । (७।१)

evam uktvā mahābāhur hṛṣīkeśaṃ tato 'rjunaḥ |

7.2७.२

आससाद रणे व्यूढां त्रैगर्तानाम् अनीकिनीम् ॥ (७।२)

āsasāda raṇe vyūḍhāṃ traigartānām anīkinīm ||

8.1८.१

स देवदत्तम् आदाय शङ्खं हेमपरिष्कृतम् । (८।१)

sa devadattam ādāya śaṅkhaṃ hemapariṣkṛtam |

8.2८.२

दध्मौ वेगेन महता फल्गुनः पूरयन् दिशः ॥ (८।२)

dadhmau vegena mahatā phalgunaḥ pūrayan diśaḥ ||

9.1९.१

तेन शब्देन वित्रस्ता संशप्तकवरूथिनी । (९।१)

tena śabdena vitrastā saṃśaptakavarūthinī |

9.2९.२

निश्चेष्टावस्थिता संख्ये अश्मसारमयी यथा ॥ (९।२)

niśceṣṭāvasthitā saṃkhye aśmasāramayī yathā ||

10.1१०.१

वाहास्तेषां विवृत्ताक्षाः स्तब्धकर्णशिरोधराः । (१०।१)

vāhāsteṣāṃ vivṛttākṣāḥ stabdhakarṇaśirodharāḥ |

10.2१०.२

विष्टब्धचरणा मूत्रं रुधिरं च प्रसुस्रुवुः ॥ (१०।२)

viṣṭabdhacaraṇā mūtraṃ rudhiraṃ ca prasusruvuḥ ||

11.1११.१

उपलभ्य च ते संज्ञाम् अवस्थाप्य च वाहिनीम् । (११।१)

upalabhya ca te saṃjñām avasthāpya ca vāhinīm |

11.2११.२

युगपत् पाण्डुपुत्राय चिक्षिपुः कङ्कपत्रिणः ॥ (११।२)

yugapat pāṇḍuputrāya cikṣipuḥ kaṅkapatriṇaḥ ||

12.1१२.१

तान्यर्जुनः सहस्राणि दश पञ्चैव चाशुगैः । (१२।१)

tānyarjunaḥ sahasrāṇi daśa pañcaiva cāśugaiḥ |

12.2१२.२

अनागतान्येव शरैश्चिछेदाशुपराक्रमः ॥ (१२।२)

anāgatānyeva śaraiścichedāśuparākramaḥ ||

13.1१३.१

ततो ऽर्जुनं शितैर् बाणैर् दशभिर् दशभिः पुनः । (१३।१)

tato 'rjunaṃ śitair bāṇair daśabhir daśabhiḥ punaḥ |

13.2१३.२

प्रत्यविध्यंस्ततः पार्थस्तान् अविध्यत् त्रिभिस्त्रिभिः ॥ (१३।२)

pratyavidhyaṃstataḥ pārthastān avidhyat tribhistribhiḥ ||

14.1१४.१

एकैकस्तु ततः पार्थं राजन् विव्याध पञ्चभिः । (१४।१)

ekaikastu tataḥ pārthaṃ rājan vivyādha pañcabhiḥ |

14.2१४.२

स च तान् प्रतिविव्याध द्वाभ्यां द्वाभ्यां पराक्रमी ॥ (१४।२)

sa ca tān prativivyādha dvābhyāṃ dvābhyāṃ parākramī ||

15.1१५.१

भूय एव तु संरब्धास्ते ऽर्जुनं सहकेशवम् । (१५।१)

bhūya eva tu saṃrabdhāste 'rjunaṃ sahakeśavam |

15.2१५.२

आपूरयञ् शरैस्तीक्ष्णैस्तटाकम् इव वृष्टिभिः ॥ (१५।२)

āpūrayañ śaraistīkṣṇaistaṭākam iva vṛṣṭibhiḥ ||

16.1१६.१

ततः शरसहस्राणि प्रापतन्न् अर्जुनं प्रति । (१६।१)

tataḥ śarasahasrāṇi prāpatann arjunaṃ prati |

16.2१६.२

भ्रमराणाम् इव व्राताः फुल्लद्रुमगणे वने ॥ (१६।२)

bhramarāṇām iva vrātāḥ phulladrumagaṇe vane ||

17.1१७.१

ततः सुबाहुस् त्रिंशद्भिर् अद्रिसारमयैर् दृढैः । (१७।१)

tataḥ subāhus triṃśadbhir adrisāramayair dṛḍhaiḥ |

17.2१७.२

अविध्यद् इषुभिर् गाढं किरीटे सव्यसाचिनम् ॥ (१७।२)

avidhyad iṣubhir gāḍhaṃ kirīṭe savyasācinam ||

18.1१८.१

तैः किरीटी किरीटस्थैर् हेमपुङ्खैर् अजिह्मगैः । (१८।१)

taiḥ kirīṭī kirīṭasthair hemapuṅkhair ajihmagaiḥ |

18.2१८.२

शातकुम्भमयापीडो बभौ यूप इवोच्छ्रितः ॥ (१८।२)

śātakumbhamayāpīḍo babhau yūpa ivocchritaḥ ||

19.1१९.१

हस्तावापं सुबाहोस्तु भल्लेन युधि पाण्डवः । (१९।१)

hastāvāpaṃ subāhostu bhallena yudhi pāṇḍavaḥ |

19.2१९.२

चिछेद तं चैव पुनः शरवर्षैर् अवाकिरत् ॥ (१९।२)

cicheda taṃ caiva punaḥ śaravarṣair avākirat ||

20.1२०.१

ततः सुशर्मा दशभिः सुरथश्च किरीटिनम् । (२०।१)

tataḥ suśarmā daśabhiḥ surathaśca kirīṭinam |

20.2२०.२

सुधर्मा सुधनुश्चैव सुबाहुश्च समर्पयन् ॥ (२०।२)

sudharmā sudhanuścaiva subāhuśca samarpayan ||

21.1२१.१

तांस्तु सर्वान् पृथग् बाणैर् वानरप्रवरध्वजः । (२१।१)

tāṃstu sarvān pṛthag bāṇair vānarapravaradhvajaḥ |

21.2२१.२

प्रत्यविध्यद् ध्वजांश्चैषां भल्लैश्चिछेद काञ्चनान् ॥ (२१।२)

pratyavidhyad dhvajāṃścaiṣāṃ bhallaiścicheda kāñcanān ||

22.1२२.१

सुधन्वनो धनुश्छित्त्वा हयान् वै न्यवधीच्छरैः । (२२।१)

sudhanvano dhanuśchittvā hayān vai nyavadhīccharaiḥ |

22.2२२.२

अथास्य सशिरस्त्राणं शिरः कायाद् अपाहरत् ॥ (२२।२)

athāsya saśirastrāṇaṃ śiraḥ kāyād apāharat ||

23.1२३.१

तस्मिंस्तु पतिते वीरे त्रस्तास्तस्य पदानुगाः । (२३।१)

tasmiṃstu patite vīre trastāstasya padānugāḥ |

23.2२३.२

व्यद्रवन्त भयाद् भीता येन दौर्योधनं बलम् ॥ (२३।२)

vyadravanta bhayād bhītā yena dauryodhanaṃ balam ||

24.1२४.१

ततो जघान संक्रुद्धो वासविस्तां महाचमूम् । (२४।१)

tato jaghāna saṃkruddho vāsavistāṃ mahācamūm |

24.2२४.२

शरजालैर् अविच्छिन्नैस्तमः सूर्य इवांशुभिः ॥ (२४।२)

śarajālair avicchinnaistamaḥ sūrya ivāṃśubhiḥ ||

25.1२५.१

ततो भग्ने बले तस्मिन् विप्रयाते समन्ततः । (२५।१)

tato bhagne bale tasmin viprayāte samantataḥ |

25.2२५.२

सव्यसाचिनि संक्रुद्धे त्रैगर्तान् भयम् आविशत् ॥ (२५।२)

savyasācini saṃkruddhe traigartān bhayam āviśat ||

26.1२६.१

ते वध्यमानाः पार्थेन शरैः संनतपर्वभिः । (२६।१)

te vadhyamānāḥ pārthena śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ |

26.2२६.२

अमुह्यंस्तत्र तत्रैव त्रस्ता मृगगणा इव ॥ (२६।२)

amuhyaṃstatra tatraiva trastā mṛgagaṇā iva ||

27.1२७.१

ततस्त्रिगर्तराट् क्रुद्धस्तान् उवाच महारथान् । (२७।१)

tatastrigartarāṭ kruddhastān uvāca mahārathān |

27.2२७.२

अलं द्रुतेन वः शूरा न भयं कर्तुम् अर्हथ ॥ (२७।२)

alaṃ drutena vaḥ śūrā na bhayaṃ kartum arhatha ||

28.1२८.१

शप्त्वा तु शपथान् घोरान् सर्वसैन्यस्य पश्यतः । (२८।१)

śaptvā tu śapathān ghorān sarvasainyasya paśyataḥ |

28.2२८.२

गत्वा दौर्योधनं सैन्यं किं वै वक्ष्यथ मुख्यगाः ॥ (२८।२)

gatvā dauryodhanaṃ sainyaṃ kiṃ vai vakṣyatha mukhyagāḥ ||

29.1२९.१

नावहास्याः कथं लोके कर्मणानेन संयुगे । (२९।१)

nāvahāsyāḥ kathaṃ loke karmaṇānena saṃyuge |

29.2२९.२

भवेम सहिताः सर्वे निवर्तध्वं यथाबलम् ॥ (२९।२)

bhavema sahitāḥ sarve nivartadhvaṃ yathābalam ||

30.1३०.१

एवम् उक्तास्तु ते राजन्न् उदक्रोशन्मुहुर् मुहुः । (३०।१)

evam uktāstu te rājann udakrośanmuhur muhuḥ |

30.2३०.२

शङ्खांश्च दध्मिरे वीरा हर्षयन्तः परस्परम् ॥ (३०।२)

śaṅkhāṃśca dadhmire vīrā harṣayantaḥ parasparam ||

31.1३१.१

ततस्ते संन्यवर्तन्त संशप्तकगणाः पुनः । (३१।१)

tataste saṃnyavartanta saṃśaptakagaṇāḥ punaḥ |

31.2३१.२

नारायणाश्च गोपालाः कृत्वा मृत्युं निवर्तनम् ॥ (३१।२)

nārāyaṇāśca gopālāḥ kṛtvā mṛtyuṃ nivartanam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 17

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit