संजय उवाच । (१।१)

शृणुष्वैकमना राजन् यन्मां त्वं परिपृच्छसि । (१।२)

द्राव्यमाणे बले तस्मिन् हार्दिक्येन महात्मना ॥ (१।३)

लज्जयावनते चापि प्रहृष्टैश्चैव तावकैः । (२।१)

द्वीपो य आसीत् पाण्डूनाम् अगाधे गाधम् इच्छताम् ॥ (२।२)

श्रुत्वा तु निनदं भीमं तावकानां महाहवे । (३।१)

शैनेयस्त्वरितो राजन् कृतवर्माणम् अभ्ययात् ॥ (३।२)

कृतवर्मा तु हार्दिक्यः शैनेयं निशितैः शरैः । (४।१)

अवाकिरत् सुसंक्रुद्धस्ततो ऽक्रुध्यत सात्यकिः ॥ (४।२)

ततः सुनिशितं भल्लं शैनेयः कृतवर्मणे । (५।१)

प्रेषयामास समरे शरांश्च चतुरो ऽपरान् ॥ (५।२)

ते तस्य जघ्निरे वाहान् भल्लेनास्याछिनद् धनुः । (६।१)

पृष्ठरक्षं तथा सूतम् अविध्यन्निशितैः शरैः ॥ (६।२)

ततस्तं विरथं कृत्वा सात्यकिः सत्यविक्रमः । (७।१)

सेनाम् अस्यार्दयामास शरैः संनतपर्वभिः ॥ (७।२)

साभज्यताथ पृतना शैनेयशरपीडिता । (८।१)

ततः प्रायाद् वै त्वरितः सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥ (८।२)

शृणु राजन् यद् अकरोत् तव सैन्येषु वीर्यवान् । (९।१)

अतीत्य स महाराज द्रोणानीकमहार्णवम् ॥ (९।२)

पराजित्य च संहृष्टः कृतवर्माणम् आहवे । (१०।१)

यन्तारम् अब्रवीच्छूरः शनैर् याहीत्यसंभ्रमम् ॥ (१०।२)

दृष्ट्वा तु तव तत् सैन्यं रथाश्वद्विपसंकुलम् । (११।१)

पदातिजनसम्पूर्णम् अब्रवीत् सारथिं पुनः ॥ (११।२)

यद् एतन्मेघसंकाशं द्रोणानीकस्य सव्यतः । (१२।१)

सुमहत् कुञ्जरानीकं यस्य रुक्मरथो मुखम् ॥ (१२।२)

एते हि बहवः सूत दुर्निवार्याश्च संयुगे । (१३।१)

दुर्योधनसमादिष्टा मदर्थे त्यक्तजीविताः । (१३।२)

राजपुत्रा महेष्वासाः सर्वे विक्रान्तयोधिनः ॥ (१३।३)

त्रिगर्तानां रथोदाराः सुवर्णविकृतध्वजाः । (१४।१)

माम् एवाभिमुखा वीरा योत्स्यमाना व्यवस्थिताः ॥ (१४।२)

अत्र मां प्रापय क्षिप्रम् अश्वांश्चोदय सारथे । (१५।१)

त्रिगर्तैः सह योत्स्यामि भारद्वाजस्य पश्यतः ॥ (१५।२)

ततः प्रायाच्छनैः सूतः सात्वतस्य मते स्थितः । (१६।१)

रथेनादित्यवर्णेन भास्वरेण पताकिना ॥ (१६।२)

तम् ऊहुः सारथेर् वश्या वल्गमाना हयोत्तमाः । (१७।१)

वायुवेगसमाः संख्ये कुन्देन्दुरजतप्रभाः ॥ (१७।२)

आपतन्तं रथं तं तु शङ्खवर्णैर् हयोत्तमैः । (१८।१)

परिवव्रुस्ततः शूरा गजानीकेन सर्वतः । (१८।२)

किरन्तो विविधांस्तीक्ष्णान् सायकांल् लघुवेधिनः ॥ (१८।३)

सात्वतो ऽपि शितैर् बाणैर् गजानीकम् अयोधयत् । (१९।१)

पर्वतान् इव वर्षेण तपान्ते जलदो महान् ॥ (१९।२)

वज्राशनिसमस्पर्शैर् वध्यमानाः शरैर् गजाः । (२०।१)

प्राद्रवन् रणम् उत्सृज्य शिनिवीर्यसमीरितैः ॥ (२०।२)

शीर्णदन्ता विरुधिरा भिन्नमस्तकपिण्डकाः । (२१।१)

विशीर्णकर्णास्यकरा विनियन्तृपताकिनः ॥ (२१।२)

संभिन्नवर्मघण्टाश्च संनिकृत्तमहाध्वजाः । (२२।१)

हतारोहा दिशो राजन् भेजिरे भ्रष्टकम्बलाः ॥ (२२।२)

रुवन्तो विविधान् रावाञ् जलदोपमनिस्वनाः । (२३।१)

नाराचैर् वत्सदन्तैश्च सात्वतेन विदारिताः ॥ (२३।२)

तस्मिन् द्रुते गजानीके जलसंधो महारथः । (२४।१)

यत्तः संप्रापयन्नागं रजताश्वरथं प्रति ॥ (२४।२)

रुक्मवर्णकरः शूरस्तपनीयाङ्गदः शुचिः । (२५।१)

कुण्डली मुकुटी शङ्खी रक्तचन्दनरूषितः ॥ (२५।२)

शिरसा धारयन् दीप्तां तपनीयमयीं स्रजम् । (२६।१)

उरसा धारयन्निष्कं कण्ठसूत्रं च भास्वरम् ॥ (२६।२)

चापं च रुक्मविकृतं विधुन्वन् गजमूर्धनि । (२७।१)

अशोभत महाराज सविद्युद् इव तोयदः ॥ (२७।२)

तम् आपतन्तं सहसा मागधस्य गजोत्तमम् । (२८।१)

सात्यकिर् वारयामास वेलेवोद्वृत्तम् अर्णवम् ॥ (२८।२)

नागं निवारितं दृष्ट्वा शैनेयस्य शरोत्तमैः । (२९।१)

अक्रुध्यत रणे राजञ् जलसंधो महाबलः ॥ (२९।२)

ततः क्रुद्धो महेष्वासो मार्गणैर् भारसाधनैः । (३०।१)

अविध्यत शिनेः पौत्रं जलसंधो महोरसि ॥ (३०।२)

ततो ऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च । (३१।१)

अस्यतो वृष्णिवीरस्य निचकर्त शरासनम् ॥ (३१।२)

सात्यकिं छिन्नधन्वानं प्रहसन्न् इव भारत । (३२।१)

अविध्यन्मागधो वीरः पञ्चभिर् निशितैः शरैः ॥ (३२।२)

स विद्धो बहुभिर् बाणैर् जलसंधेन वीर्यवान् । (३३।१)

नाकम्पत महाबाहुस्तद् अद्भुतम् इवाभवत् ॥ (३३।२)

अचिन्तयन् वै स शरान्नात्यर्थं संभ्रमाद् बली । (३४।१)

धनुर् अन्यत् समादाय तिष्ठ तिष्ठेत्युवाच ह ॥ (३४।२)

एतावद् उक्त्वा शैनेयो जलसंधं महोरसि । (३५।१)

विव्याध षष्ट्या सुभृशं शराणां प्रहसन्न् इव ॥ (३५।२)

क्षुरप्रेण च पीतेन मुष्टिदेशे महद् धनुः । (३६।१)

जलसंधस्य चिछेद विव्याध च त्रिभिः शरैः ॥ (३६।२)

जलसंधस्तु तत् त्यक्त्वा सशरं वै शरासनम् । (३७।१)

तोमरं व्यसृजत् तूर्णं सात्यकिं प्रति मारिष ॥ (३७।२)

स निर्भिद्य भुजं सव्यं माधवस्य महारणे । (३८।१)

अभ्यगाद् धरणीं घोरः श्वसन्न् इव महोरगः ॥ (३८।२)

निर्भिन्ने तु भुजे सव्ये सात्यकिः सत्यविक्रमः । (३९।१)

त्रिंशद्भिर् विशिखैस्तीक्ष्णैर् जलसंधम् अताडयत् ॥ (३९।२)

प्रगृह्य तु ततः खड्गं जलसंधो महाबलः । (४०।१)

आर्षभं चर्म च महच्छतचन्द्रम् अलंकृतम् । (४०।२)

तत आविध्य तं खड्गं सात्वतायोत्ससर्ज ह ॥ (४०।३)

शैनेयस्य धनुश्छित्त्वा स खड्गो न्यपतन्महीम् । (४१।१)

अलातचक्रवच्चैव व्यरोचत महीं गतः ॥ (४१।२)

अथान्यद् धनुर् आदाय सर्वकायावदारणम् । (४२।१)

शालस्कन्धप्रतीकाशम् इन्द्राशनिसमस्वनम् । (४२।२)

विस्फार्य विव्यधे क्रुद्धो जलसंधं शरेण ह ॥ (४२।३)

ततः साभरणौ बाहू क्षुराभ्यां माधवोत्तमः । (४३।१)

साङ्गदौ जलसंधस्य चिछेद प्रहसन्न् इव ॥ (४३।२)

तौ बाहू परिघप्रख्यौ पेततुर् गजसत्तमात् । (४४।१)

वसुंधरधराद् भ्रष्टौ पञ्चशीर्षाविवोरगौ ॥ (४४।२)

ततः सुदंष्ट्रं सुहनु चारुकुण्डलम् उन्नसम् । (४५।१)

क्षुरेणास्य तृतीयेन शिरश्चिछेद सात्यकिः ॥ (४५।२)

तत् पातितशिरोबाहुकबन्धं भीमदर्शनम् । (४६।१)

द्विरदं जलसंधस्य रुधिरेणाभ्यषिञ्चत ॥ (४६।२)

जलसंधं निहत्याजौ त्वरमाणस्तु सात्वतः । (४७।१)

नैषादिं पातयामास गजस्कन्धाद् विशां पते ॥ (४७।२)

रुधिरेणावसिक्ताङ्गो जलसंधस्य कुञ्जरः । (४८।१)

विलम्बमानम् अवहत् संश्लिष्टं परम् आसनम् ॥ (४८।२)

शरार्दितः सात्वतेन मर्दमानः स्ववाहिनीम् । (४९।१)

घोरम् आर्तस्वरं कृत्वा विदुद्राव महागजः ॥ (४९।२)

हाहाकारो महान् आसीत् तव सैन्यस्य मारिष । (५०।१)

जलसंधं हतं दृष्ट्वा वृष्णीनाम् ऋषभेण ह ॥ (५०।२)

विमुखाश्चाभ्यधावन्त तव योधाः समन्ततः । (५१।१)

पलायने कृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ॥ (५१।२)

एतस्मिन्न् अन्तरे राजन् द्रोणः शस्त्रभृतां वरः । (५२।१)

अभ्ययाज्जवनैर् अश्वैर् युयुधानं महारथम् ॥ (५२।२)

तम् उदीर्णं तथा दृष्ट्वा शैनेयं कुरुपुंगवाः । (५३।१)

द्रोणेनैव सह क्रुद्धाः सात्यकिं पर्यवारयन् ॥ (५३।२)

ततः प्रववृते युद्धं कुरूणां सात्वतस्य च । (५४।१)

द्रोणस्य च रणे राजन् घोरं देवासुरोपमम् ॥ (५४।२)